تمسخر همکلاسی‌ها
متاسفانه دست انداختن یا سر به سر گذاشتن که به شکل حاد خود (به صورت مسخره کردن) بروز می‌کند، رفتار ناشایستی است که برخی از دانش‌آموزان به آن دچارند. رفتار نادرستی که روانشناسان آن را نوعی اختلال رفتاری می‌دانند. روانشناسان معتقدند که دلیل بروز این رفتار، اعتماد به‌نفس پایین یا نداشتن اعتماد به نفس است. چرا که چنین فردی سعی دارد برای رفع کمبود‌های خود، با این رفتار دیگران را متوجه خود و به اصطلاح جلب توجه کند. این رفتار نه تنها جو کلاس و حتی مدرسه را متشنج می‌کند و باعث عصبانیت، نگرانی و ناراحتی همکلاسی‌ها و اولیای مدرسه می‌شود، بلکه کودک مورد تمسخر را نیز دچار تنش خواهدکرد. به عقیده روانشناسان، کودک سعی دارد تا با این رفتار کمبود‌هایی چون: اعتماد به نفس پایین، پایین بودن میزان تاثیر کلام خود بر دیگران و کمبود محبوبیت میان جمع را جبران کند و در تصور خود، جایگاه خود را میان جمع، خواه دوستان و آموزگاران و یا حتی والدین، بالا ببرد و تثبیت کند. تردیدی نیست که ادامه این رفتار، نه تنها کودک را به فردی خود محور، زورگو، بی‌هویت، عصبی، پرخاشگر و… تبدیل می‌کند بلکه دیگران را نیز آزار می‌دهد و اجتماع کوچک کلاس و مدرسه را متشنج می‌کند. روانشناسان معتقدند اعتماد به نفس عامل اکتسابی است که از بدو تولد پایه‌های آن در وجود هر یک از انسانها گذاشته شده و با مرور زمان میزان و کیفیت آن گسترده‌تر و عمیق‌تر می‌شود. متاسفانه در بسیاری از خانواده‌هایی که فرهنگ سنتی دارند، مهم‌ترین مساله برای والدین حرف شنوی و تسلیم بودن و بله گفتن فرزندان است، در نتیجه این‌ها با ایجاد برخی فشارها و محدودیت‌های غیر ضروری و مشکل‌آفرین که عمدتا هم به سرکوب فرزندشان منجر می‌شود، مانع رشد اعتماد به نفس در کودکان‌شان شده و همین کمبود تا بزرگسالی آن کودکان امتداد می‌یابد و در بزرگسالی هم باعث عدم خودباوری و اتکای به نفس در می‌شود. پس اگر به عنوان مادر یا پدر شاهد این هستید که فرزندتان دیگران را مسخره می‌کند حتما به فکر روش‌هایی برای افزایش اعتماد به نفس او باشید.
چند روش ساده عملی برای بالا بردن اعتماد به نفس در کودکان
به کودک خود ارزش دهید
کودکان برای شاد بودن، بیش از هر چیزی به گفتگو با ما نیاز دارند.
زمانی که فرزندتان می‌خواهد با شما صحبت کند، اگر آب دست‌تان است زمین بگذارید و سر تا پا گوش شوید و تا زمانی که صحبت‌های او تمام نشده است، صحبت نکنید و در ضمن نخواهید در آن زمان نقش معلم را ایفا کنید و اشتباهات او را اصلاح کنید. با این کار او درمی یابد که چقدر برای او ارزش و احترام قایل هستید.

محبت عمیق خود را پنهان نکنید
هر زمان که احساس خوبی نسبت به فرزندتان پیدا می‌کنید، آن را به صورت عملی و زبانی و از صمیم قلب ابراز کنید. گفتار و رفتار محبت‌آمیز اولا باعث می‌شود تا کودک از حس و نظر شما در مورد خودش مطلع و مطمئن شود و ثانیا رفتار شما الگویی زنده برای فرزندتان است.

با ذره‌بین خوبی‌ها را پیدا کنید
در تشویق و تحسین کردن و توجه به کودک دست و دل باز باشید. نگران نباشید این عمل شما منجر به لوس شدن کودک نمی‌شود. در واقع بچه‌هایی که چنین کمبودی را حس می‌کنند، گرایش به لوس شدن دارند. به جای اینکه فرزندتان را سرزنش کنید، سعی کنید تا حد ممکن اشتباهات او را با محبت به او گوشزد کنید و برعکس با ذره بین به دنبال پیدا کردن رفتار و صفات خوب او باشید و از آنها در جمع تعریف کنید.

مراقب سخن گفتن خود باشید
از هر نوع طعنه زدن، دست انداختن و انگ زدن و نسبت دادن صفات نامناسب به فرزندانتان پرهیز کنید. در برخی موارد لازم است تا رفتار نامناسب و نه شخصیت کودک مورد انتقاد قرار گیرد ولی هرگز سرزنش خود را با تحقیر و تمسخر و زیر سوال بردن همراه نکنید. کلماتی همچون دست‌وپا چلفتی، تنبل، هپلو، خنگ و … مثل تیری زهرآگین بر حرمت نفس کودک است. (اغلب کودک تا شش سالگی درکی از شوخی ندارد).

کودک را در تصمیمات ساده شریک کنید
در تصمیم‌گیری‌هایی که به نحوی کودکان نیز دخیل هستند، نظر او را جویا شوید و سعی کنید تصمیمات بدون ضرر کودک را اجرا نمایید. بدین ترتیب هم عزت نفس کودکتان افزایش می‌یابد و هم نیروی تفکر او رشد می‌کند.

اشتباه غول ترسناک نیست!
ویبچر می‌گوید نمی‌توانید به کودکی بیاموزید که از خود مواظبت کند، مگر آنکه او را آزاد بگذارید تا برای مواظبت از خود بکوشد؛ ممکن است اشتباه کند، ولی دانایی او از میان همین اشتباهات سرچشمه می‌گیرد. خوب است گاهی مادر و پدر‌ها در بازی‌هایی که با فرزندانشان می‌کنند ببازند و در عمل به آنها نشان دهند که شکست آخر خط نیست. گاهی نیز به عمد اشتباه کنید و به فرزندتان نشان دهید بزرگترها نیز ممکن است اشتباه کنند ولی باید مسئولیت اشتباه خود را بپذیرند و سعی در اصلاح آن داشته باشند.

ابراز وجود در کودکان
زمانی که کودک در حالتی گیر می‌کند (کسی او را مسخره می‌کند و یا تحت فشار قرار می‌گیرد) که احساس ناامیدی و ناتوانی به او دست می‌دهد چگونه باید رفتار کند؟
اگر فرزند ما در چنین شرایطی قرار گرفت باید به او بیاموزیم که خجالت را کنار بگذارد و به شخص مسخره کننده و زورگو بگوید که محکم است و اجازه نمی‌دهد کسی او را با تمسخر تحت فشار قرار دهد فرزندان ما باید بتوانند ابراز وجود کرده و دل و جرأت داشته ‌باشند و بتوانند از حق خود و خواسته خود دفاع کنند و نگذارند حقشان ضایع گردد و یا مجبور به کاری شوند که تمایلی به آن ندارند. کودکانی که در این زمینه مشکل دارند، بازیچه خواسته‌های دیگران می‌شوند و دائماً احساس ناراحتی از وضعیت موجود دارند و خود را سرزنش می‌کنند. راه حل این کار سرزنش کردن خود نیست. روش‌هایی را باید یاد بگیرند تا برای همیشه از این مشکلات دور شوند و این رفتار برای کودک در خانواده شکل می‌گیرد.
تفاوت قائل شدن بین فرزندان-تفاوت قائل شدن بین شاگردان
تفاوت قائل شدن بین فرزندان از مهم‌ترین عوامل مسائل روانشناختی کودکان است، فرق گذاشتن به هر صورتی که باشد، یعنی در زمینه مسائل مادی یا معنوی مانند محبت، منجر به عواقب ناگواری خواهد شد. زیرا باعث می‌گردد که فرزندی که مورد بی‌مهری واقع می‌شود، نسبت به دیگری حسادت بورزد و کینه‌ توز شود و گوشه‌ نشین و کم‌رو گردد، بترسد و گریه کند و تفکر انتقام‌جویانه را در خود پرورش دهد. دچار کابو‌س‌های شبانه و حمله‌های عصبی شود و در خود احساس نقص و خود کم‌بینی نماید. کودکان اغلب در محیط آموزشی نیز در معرض چنین بی‌مهری‌هایی قرار می‌گیرند و تفاوت قائل شدن متاسفانه از آموزگاران و مربیان هم سر می‌زند که البته این‌گونه بی‌عدالتی‌ها در محیط آموزشی نیز محصول هولناک خود را به وجود می‌آورد. کودکان سرخورده، پرخاشگر و ناآرام پرورش یافته مربیانی هستند که در دوران تربیت، بین آنها تفاوت ناعادلانه قائل شده‌اند. اغلب پدرها و مادران و مربیانی که این‌گونه رفتار می‌کنند عموماً از تاثیرات و نتایج آن بی‌خبرند و معمولا خود به خود و از عدم آگاهی، رفتارهای متفاوت برای کودکان از آنها سر می‌زند. بنا براین لازم است در امور تربیتی هر چه بیشتر آگاه باشیم و هوشیاری را به رابطه خود با کودک بیفزاییم، دقت در تربیت کودک ما را متوجه نقایص کارمان کرده و نتایج مطلوب‌تری به بار می‌آورد. حتی بزرگان دینی ما نیز به عدالت میان فرزندان توصیه می‌کنند. حضرت پیامبر اکرم (ص) فرمودند: در بخشش و دادن هدایا، مساوات را در بین فرزندانتان رعایت کنید. همچنین مردی در خدمت رسول خدا (ص) بود که پسرش آمد، او را بوسید و بر زانویش نهاد و دخترش آمد، او را در مقابل خود نشاند. پیامبر(ص) فرمود: «چرا بین این دو مساوات را رعایت نمی‌کنی».

تبیه بزرگ برای اشتبا‌هات کوچک
یکی دیگر از مواردی که علی یازده ساله مطرح کرد این بود که هر گاه یک اشتباه کوچک مرتکب می‌شود تنبیهی که برای او اجرا می‌شود بزرگتر از اشتباه اوست. در تربیت فرزند، زیاد سختگیر نباش. باغبان، درخت جوان را که هنوز خوب ریشه ندوانیده، به شدت تکان نمی‌دهد. تنبیه و ملامت باید همراه با لطف و محبت باشد که کودک ضمن آن احساس نکند که محبت والدین را از دست داده است. به یاد بسپارید که محبت و نوازش‌های والدین در تربیت کودک و رشد شخصیت او و جلوگیری از انحراف‌ها، دروغ‌گویی و… نقش معجزه‌ را دارد. روش تنبیه، روشی بسیار مهم در تربیت است که ظرافت و دقت خاص خود را می‌طلبد و حتما باید در راستای تربیت و اصلاح کودک و یا هر فرد دیگر باشد، بدون اینکه به شخصیت انسانی و کرامت فرد، آسیبی برسد. اما متاسفانه برخی مادر و پدر‌ها برای تخلیه ناراحتی‌ها و هیجانات خودشان است که فرزند را تنبیه می‌کنند. وقتی کودک‌تان مرتکب اشتباهی می‌شود تا جایی که امکان دارد اشتباه او را با زبان خوش به او یادآوری کرده و روش اصلاح آن را به او بیاموزید. هر زمان که کودک را تنبیه می‌کنید از خود بپرسید که آیا تنبیه تناسب با اشتباه و خطای کودک دارد؟ و اگر دارد آیا هیچ راه موثرتری برای اصلاح رفتار کودک وجود نداشت؟ متاسفانه اگر کودک بطور دائم با سرزنش و توبیخ روبرو باشد، محکوم کردن دیگران و خصوصا والدین و اطرافیان را یاد گرفته و تا آخر عمر ادامه خواهد داد. برای حسن ختام مطلب یک دستورالعمل مهم را هم می‌گویم: همیشه اول عشق بورز، بعد تربیت کن و آموزش بده.

رکسانا خوشابی، منیژه نیکوقدم  روانشناس

زیبــاشــو دات کام

عشق بورز و تربیت کن! یکی از مطالب منتشر شده در زیباشو دات کام است. می توانید عضو فید زیباشو باشید.

قبل از تولد، در رحم مادر
تحقیقات نشان می‌دهد نمونه‌های واقعی از آنچه که جنین در رحم مادر می‌‌شنود، ثبت شده است. این بررسی‌ها همچنین نشان می‌دهند که نوزادان صدای مادر خود را بهتر از صدای پدر خود تشخیص می‌دهند؛ چرا که مادرها با صدای ملایم و آهنگین با نوزادان صحبت می‌کنند و از آنجا که آنان به طور ذاتی موسیقی و آهنگ را دوست دارند، بدن خود را همراه با شنیدن صدای آهنگ و آوار مادر حرکت می‌دهند. قبل از اینکه کودکان هر نوع توانایی دیگری را یاد بگیرند (راه بروند و یا برقصند)، می‌آموزند که آواز بخوانند. آنها قبل از حرف زدن آواز می‌خوانند.

آموزش و یادگیری به وسیله لالایی
قابلیت نوزاد خود را از بارداری تا یکسالگی تقویت کنید، رشد گوش نوزادان تا هفته بیستم تکامل می‌یابد و مغز کودک نیز تا قبل از هفته بیست و چهارم به صداهایی که از بیرون از رحم می‌شنود، پاسخ می‌دهد. این پاسخ‌ها الکتریکی هستند. وقتی بچه‌ها از شنیدن صدایی لذت می‌برند، بهتر نفس می‌کشند و این آهنگ‌ها در خاطره آنها باقی می‌ماند؛ به همین دلیل است که نوزادان به صداهایی که قبل از تولد خود دررحم مادر و تا یکسالگی می‌شنوند، علاقه بیشتری نشان می‌دهند و یاد این صداها همیشه در ذهن آنها باقی می‌ماند.

لالایی، روشی برای آموزش زبان
هنگامی که مادر برای کودک خود لالایی می‌خواند، به طور ناخودآگاه، او را با ریتم و البته کلام آشنا می‌کند و در واقع زبان مادری را به او آموزش می‌دهد. لالایی از صداهای کشیده زیادی تشکیل می‌شود. صحبت کردن نوزادان همچون آواز خواندن است و تفاوت زیادی میان آنها وجود ندارد. همانطور که کودک رشد می‌کند، از آواز خواندن لذت می‌برد. که تطبیق کلمه‌ها به یادگیری سریع کودک می‌انجامد و کودک می‌تواند مدت طولانی‌تری آنها را در مغز خود حفظ کند و به همین دلیل است که متن آهنگ‌هایی را که در دوران طفولیت شنیده‌ایم، هنوز هم به یاد داریم.

لالایی و رشد عقلی
مادرانی که برای کودک خود لالایی می‌خوانند، کودک آنان شش ماه زودتر از سایر کودکان حرف می‌زند و به رشد عقلی بالاتری می‌رسد و عملکرد مغز او برای انجام پازل‌های هوشی ریاضی، موسیقی و شطرنج نیز بیش از سایرین خواهد بود. همچنین کودکانی که زیاد به موسیقی گوش می‌دهند، ارتباطات مغزی آنان بسیار پیشرفت می‌کند و این پیشرفت بر راه و روش تفکر آنان نیز تأثیر می‌گذارد.

لالایی و درک عاطفی
در مطالعه‌ای که انجام گرفت با پخش ۳۰موسیقی، کودکان ۶ تا ۱۲ ساله، احساسات متفاوتی از خود نشان دادند و هر کودک دقت و حساسیت عاطفی شگفت‌آوری داشت مثلاً با پخش آهنگ شاد و موزون، آنها حرکات تند می‌کردند و با پخش موسیقی غمگین، حرکت آنها آهسته و پیوسته می‌شد.

ماهنامه کودک سالم

زیبـاشـو دات کام

لالایی برای رشد کودکان یکی از مطالب منتشر شده در زیباشو دات کام است. می توانید عضو فید زیباشو باشید.

توجه به کودک
قبل از اینکه با او صحبت کنید، او را صدا بزنید؛ مثلاً بگویید«عزیزم ممکنه لطفاً چند لحظه…»

مختصرگویی
از قانون یک جمله استفاده کرده و خواسته خود را کوتاه و قطعی، در یک جمله بیان کنید. هر چقدر بیشتر با کودکان صحبت کنید و حاشیه بروید، آنها کمتر به صحبت‌های شما گوش می‌دهند و به یک کودک حرف گوش‌نکن تبدیل می‌شوند. زیاد صحبت کردن یکی از رایج‌ترین ایرادها و مشکلاتی است که والدین آن را نادیده می‌گیرند و کودک احساس می‌کند که شما از حرفی که می‌زنید، مطمئن نیستید.

ساده صحبت کنید
آیا تا به حال دقت کرده‌اید که کودکان چگونه با یکدیگر صحبت می‌کنند؟ از جملات کوتاه با کلمات ساده و یک‌ بخشی استفاده کنید تا تأثیر بیشتری روی آنها بگذارد. از فرزندتان بخواهید درخواست شما را برایتان تکرار کند. اگر نتوانست این کار را انجام دهد، احتمالاً از کلمات پیچیده و یا بیش از حد طولانی استفاده کرده‌اید.

به کودکتان پیشنهاد بازی دهید
مثلاً می‌توانید به یک کودک دو سه ساله بگویید، لباس‌هایت را بپوش تا بیرون برویم و بازی کنیم. این پیشنهادی است که او هرگز آن را رد نمی‌کند. او با این پیشنهادات وادار به حرکت می‌شود و به خواسته شما عمل و به صحبت‌های شما گوش می‌کند.

مثبت باشید
به جای اینکه به کودک بگویید: «در خانه ندو» می‌توانید بگویید: «ما در داخل خانه راه میرویم و در خارج از منزل می‌‌توانیم بدویم و ورزش کنیم».

خواهش کنید
به جای اینکه از جملات دستوری استفاده کنید (مثل اینکه ساکت باش و بنشین)، می‌توانید از او خواهش کنید و جمله من می‌‌خواهم را به جملات خود بیفزایید؛ مثلاً «من می‌خواهم تو بنشینی و آرام باشی». این جملات تأثیر بیشتری روی کودک دارند و او احساس نمی‌کند که شما دارید به او دستور می‌دهید. از کلمه وقتی که … استفاده کنید؛ «من وقتی که مسواک زدی، برایت داستان می‌خوانم». یا: «وقتی که کارت تمام شد، می‌توانی تلویزیون تماشا کنی.» با این جملات علاوه بر اینکه خواسته خود را از کودک مطرح می‌کنید، به او حق انتخاب می‌‌دهید.

رفتار و گفتار
مثلاً اگر تمایل دارید کودک‌تان تلویزیون را خاموش کند تا در کنار شما شام بخورد، ابتدا به اتاق او بروید و کنار او بنشینید و چند دقیقه‌ای با او تلویزیون تماشا کنید؛ سپس هنگام پیام‌های بازرگانی با جدیت از او بخواهید که تلویزیون را خاموش کند و با شما برای خوردن شام، بیاید.

دادن حق انتخاب
در اکثر مواقع به او اجازه دهید که حق انتخاب داشته باشد؛ مثلاً به او بگویید که آیا دلت می‌خواهد اول لباس خوابت را بپوشی یا دندان‌هایت را مسواک بزنی و یا آیا دوست داری پیراهن قرمزت را بپوشی یا آبی را و… .

درک کردن کودکان
سطح درک کودک را در نظر بگیرد و کوتاه و ساده خواسته خود را بیان کنید. هر چقدر کودک شما کم‌ سن‌تر باشد، باید از لغات ساده‌ تر استفاده کنید.
اشتباه بیشتر پدر و مادرها این است که وقتی کودک آنها مرتکب خطایی می‌شود، با عصبانیت به او می‌گویند: «چرا این کار را انجام دادی؟» این پرسشی است که حتی برخی از نوجوانان نیز نمی‌توانند به آن پاسخ دهند؛ بنابراین بهتر است به آنها بگویید: «اجازه بده در مورد کاری که انجام دادی با همدیگر صحبت کنیم.»

با کودکان به درستی صحبت کنید
با آنها همانگونه صحبت و رفتار کنید که انتظار دارید، آنها با شما رفتار کنند. یک کودک دو ساله نیز می‌تواند معنی لطفاً را متوجه شود. سعی کنید مؤدبانه و البته با جدیت، خواسته خود را مطرح کنید.

از لحاظ روانی با کودک درست رفتار کنید
حرف‌های تهدید‌آمیز و  قضاوت‌گونه و کودک را متهم جلوه دادن، بسیار اشتباه است. وقتی با عصبانیت او را «تو» و یا «شما» مخاطب می‌کنید، او را متهم و خود را بی‌گناه جلوه داده‌اید.

پاسخ کودک به خواسته‌ شما
هنگامی که احساس می‌کنید ممکن است پاسخ‌ کودک به خواسته شما منفی باشد، از جملات مؤدبانه و البته امری استفاده کنید؛ مثلاً به جای اینکه بگویید: «آیا ممکن است میز را تمیز کنی» یا «از تو می‌خواهم که میز را تمیز کنی»، بهتر است از جمله: «لطفاً میز را تمیز کن» استفاده کنید.

یـــادآوری
گاهی اوقات باید به کودک یادآوری کنید که خواسته شما را انجام دهد. در این گونه موارد بهتر است به جای اینکه او را وادار کنید حرف‌های تکراری شما را بارها و بارها گوش دهد، می‌توانید بدون گفتن یک کلمه و فقط با یک مداد و کاغذ با او ارتباط برقرار کنید و جملات درخواستی خود را به صورت یادداشت‌های طنزآمیز، یادآوری کنید.
هر چقدر کودک با داد و صدای بلند صحبت کرد، شما آرام‌تر و آرام‌تر باشید و از جملاتی همچون: «من متوجه هستم و تو را درک می‌کنم»، استفاده کنید. اگر شما نیز صدای خود را بلند کنید، در واقع دو گرباد می‌شوید که می‌خواهید با یکدیگر مقابله کنید و هیچ نتیجه‌ای نخواهید گرفت.
قبل از اینکه خواسته خود را مطرح کنید. به او محبت کنید و در شرایط عاطفی قرار دهید. کودکان در این شرایط حرف‌ شنوی بیشتری دارند.
در مورد کودکان نوپا باید خواسته‌های خود را هزاران بار تکرار کنید. کودکان زیر دو سال، کمتر به حرف‌های پدر و مادر گوش می‌دهند و از سه سالگی به بعد کم‌کم وضع بهتر می‌شود! هر چقدر که سن کودک افزایش می‌یابد، نیاز کمتری به تکرار خواسته‌تان وجود دارد.
برای کودک قانون بگذارید، مثلاً به او یاد دهید که نمی‌تواند تنهایی به پارک برود و بازی کند؛ ولی اجازه دارد در حیاط خانه‌تان با دوستش بازی کند.

در مورد موضوعاتی که کودک شما به آنها علاقه دارد، از او سوال نکنید؛ بلکه نظر او را جویا شوید و سعی کنید سوال را به گونه‌ای بپرسید که پاسخ آن، یک نه و یا بلی ساده نباشد. مثلاً به جای اینکه بپرسید آیا روز خوبی داشتی و یا خوش گذشت؟ می‌توانید از او بپرسید امروز مدرسه چطور بود و از او بخواهید در رابطه با جزئیات روز خود با شما صحبت کند.
برای اینکه او را ترغیب کنید به صحبت‌‌های شما گوش دهد، از جملات وقتی که … من احساس می‌کنم… زیرا… استفاده کنید. مثلاً: وقتی که تو در مغازه از من فاصله می‌گیری من احساس ناراحتی می‌کنم، زیرا ممکن است گم شوی.
اجازه دهید کودک شما، حرف خود را به طور کامل بیان کند. هیچ‌گاه حرف او را نیمه قطع نکنید و خود شروع به صحبت کردن کنید.
از بدو تولد سعی کنید مهارت گوش دادن و صحبت کردن صحیح را به او بیاموزید. گوش دادن یک مهارت آموختنی است و با تمرکز و تلاش والدین، کودک می‌تواند آن را بیاموزد.

ماهنامه دنیای سلامت

زیبــا شـــو دات کام

ارتباط صحیح با کودکان یکی از مطالب منتشر شده در زیباشو دات کام است. می توانید عضو فید زیباشو باشید.

کودکان و زبان رنگ‌ها
ابتدا بهتر است آشنایی اولیه کودک با رنگ‌ها را مورد توجه قرار دهیم. قبل از یادگیری اسم رنگ‌ها، کودک از طریق مشاهده بین آنها تمایز قایل می‌شود. در فاصله سنی دو تا پنج سال کودک نام رنگ‌ها را یاد می‌گیرد. دخترها معمولاً سریع‌تر از پسرها نام رنگ‌ها را به خاطر می‌سپارند. البته این روند یادگیری در کودکان مختلف، متفاوت است و بستگی به چگونگی رشد سیستم عصبی آنها دارد. اگر می‌خواهید به کودکتان توانایی تشخیص رنگ‌ها را آموزش دهید، سعی کنید ارتباط آنها را با یک چیز مشابه به آنها نشان دهید. در اینجا چند مثال برای کودکانی با بهره هوشی متوسط می‌آوریم:
زرد مثل موز، لیمو، آفتاب_ قرمز مثل سیب، گوجه‌فرنگی
آبی مثل شلوار جین، آسمان_ سبز مثل نخودفرنگی، علف، برگ
خاکستری مثل فیل_ قهوه‌ای مثل خرس، پوست درخت

این بحث به رابطه رنگ‌ها با روانشناسی کودک می‌پردازد و امیدواریم برای شما عزیزان مفید واقع شود. رنگ جنبه مثبت دوران کودکی ما را نشان می‌دهد.کودکان به همه رنگ‌ها علاقه دارند و فوراً نسبت به آنها عکس‌العمل نشان می‌دهند. با این همه، عکس‌العمل کودکان متفاوت از عکس‌العمل بزرگسالان است. رنگ‌ها می‌توانند بزرگسالان را در شناخت روحیات کودک راهنمایی کنند؛ اما آنها نیز باید زبان رنگ‌ها را بشناسند.

کودکان دایره محدودی از رنگ‌ها را مورد استفاده قرار می‌دهند که البته این دایره در فرایند رشد آنها تا دوره بزرگسالی گسترش می‌یابد. اولین چیزی که کودکان قادر به تشخیص آن هستند، رنگ‌هاست. کودکان در ابتدا رنگ‌های سیاه و سفید (روشنایی و تاریکی) را تشخیص می‌دهند و والدین نیز در این دوره اغلب نقاشی‌های سیاه و سفید برای آنها  می‌کشند و اسباب بازی‌های سیاه و سفید برایشان می‌خرند؛ اما در مدت شش هفته تا دو ماه وضعیت آنها تغییر شگرفی می‌کند. در این زمان ابتدا کودک رنگ قرمز و پس از آن دیگر رنگ‌های گرم را تشخیص می‌دهد و رنگ زرد را نیز در فرایند شناسایی رنگ‌ها به مرور درک می‌کند.

کودکان جذب رنگ‌های گرم می‌شوند. پژوهش‌های متعدد نشان می‌دهد که گرایش کودکان به رنگ‌های گوناگون طی مراحل مختلف رشد تغییر می‌کند. بسیاری از کودکان زیر ده سال رنگ قرمز یا صورتی را به عنوان رنگ دلخواهشان بر می‌گزینند؛ اما همین کودکان وقتی سن‌شان از مرز ده سال می‌گذرد، رنگ آبی را ترجیح می‌دهند. این تغییر در فرایند رشد به منزله توانایی انتخاب رنگ است. سلیقه کودک در انتخاب رنگ کاملاً با جنسیت او ارتباط دارد.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که دختر بچه‌ها صورتی و بنفش را به رنگ‌های دیگر ترجیح می‌دهند و پسر‌ها سیاه و دیگر رنگ‌های تیره را بیشتر از رنگ‌های دیگر می‌پسندند. اکنون این سوال به ذهن می‌آید که این انتخاب‌ها ذاتی هستند یا اکتسابی؟ والدین به کودکان می‌آموزند که برای انتخاب لباس‌ها و اسباب بازی‌هایشان رنگ‌های خاصی را با توجه  به جنسیت خود انتخاب کنند. هر چند یافتن پاسخ دقیق برای سوال فوق کار مشکلی است، با این همه احتمال زیادی وجود دارد که انتخاب رنگ‌ها ریشه فطری و جنسیتی داشته باشد. شاید در آینده پاسخ این سوال به روشنی یافت شود. آیا تولیدکنندگان اسباب‌بازی چیزی در این باره می‌دانند؟اگر به قفسه اسباب‌بازی‌ها نگاه کنید، متوجه خواهید شد که آنها کاملاً از رنگ‌های مورد علاقه کودکان آگاه هستند و از رنگ‌ها برای جلب توجه و فروش محصولاتشان استفاده می‌کنند. حتی کمپانی‌هایی که برای بزرگسالان کالا تولید می‌کنند نیز در تولیدات خود سلیقه کودکانه را مورد توجه قرار می‌دهند. در همه این اشیاء تاکید خاصی بر رنگ‌ها به عنوان عنصر  اصلی ساخت مشاهده می‌شود.

تاکید بر رنگ‌ها در ارتباط با جنسیت، فقط یک مثال است. اگر شما به بعضی از محصولات و بسته‌بندی‌های رنگارنگ آنها توجه کنید، خواهید دید که تولیدکنندگان با این کار می‌خواهند تمایلات و علاقه‌مندی‌های کودکان را به بزرگسالان نیز ارائه کنند. بعضی از والدین بر این باورند که تولیدکنندگان با اهداف سودجویانه قصد فریب کودکان را دارند؛ اما به یاد داشته باشید این کودکان هستند که با دادن پاسخ مثبت نسبت به اینگونه تولیدات موجب رواج آنها می‌شوند. استفاده از رنگ‌ها برای کنترل کودکان و نوجوانان از اهمیت بسزایی برخوردار است و اشکال مختلف بکارگیری آنها می‌تواند نتایج مختلفی داشته باشد. حال که فروشندگان و تولیدکنندگان با شناخت سلیقه کودکان در تولید و ارائه محصولاتشان تا این حد موفق هستند، پس شما نیز می‌توانید از این روش در جهت تعلیم و تربیت فرزندانتان استفاده کنید.

نتیجه گیری

پژوهش‌ها نشان داده است که وقتی شما یک سیب آبی را به کودک نشان بدهید و از او بپرسید: «این چیست؟» مدت بیشتری طول خواهد کشید تا او سیب را بشناسد. یک سیب آبی ممکن است برای کودک مضحک به نظر برسد. این امر حاکی از این است که کودک با خندیدن به اشیای انتزاعی و کاربردهای غلط، قدرت انتقاد خود را نشان داده است. به محض اینکه کودک نام رنگ‌ها را یاد گرفت، آماده است اطلاعات جدیدتری بیاموزد. والدین همیشه تمایل دارند به روش صحیح به کودکان آموزش دهند. ما بر این باوریم که تأکید بر خصایص رنگی می‌تواند در تفکیک موضوعات مشابه مفید باشد و از خطا و اشتباه جلوگیری کند. به خاطر داشته باشید که چشم انسان قادر به تشخیص کلیه رنگ‌های مابین زرد و مشکی است و مغز به‌طور خودکار مانع خطای ادراکی چشم‌ها می‌شود. اگر شما می‌خواهید کودکان به بعضی اشیاء دست نزنند، می‌توانید از رنگ‌ها به عنوان علامت خطر استفاده کنید. همچنین می‌توانید درِ اُتاق آنها یا موارد ورود ممنوع را که خطرناک هستند (مانند پله‌ها و زیرزمین)، با رنگ‌ها علامت‌ بگذارید. حتی در مورد کودکان بزرگ‌تر نیز شما می‌توانید از رنگ‌ها به عنوان یک عنصر مهم در آموزش آنها استفاده کنید. اگر کودک‌تان به خوردن بعضی از غذاهای مفید علاقه نشان نمی‌دهد نیز می‌توانید از رنگ‌ها کمک بگیرید.

دنیای سلامت

زیبــا شــو دات کام

ارتباط رنگ‌ها با روانشناسی کودک یکی از مطالب منتشر شده در زیباشو دات کام است. می توانید عضو فید زیباشو باشید.