# چشم‌هایتان را ببینید!

- Category: سلامت
- Author: تحریریه علمی زیباشو
- Published: 2011-04-30T19:11:45+00:00
- Modified: 2011-05-01T04:51:46+00:00
- Canonical: https://www.zibasho.com/archives/3038
- Markdown: https://www.zibasho.com/archives/3038?format=md

---

يك ضرب‌المثل قديمي مي‌گويد: «چشم‌ها پنجره‌اي به درون انسان‌ها هستند» آيا اين گفته درست است؟ شايد، ولي در اينكه چشم‌ها مي‌توانند بخشي از رازهاي جسم ما را برملا كنند، هيچ شكي نيست. در واقع بسياري اوقات، چشم‌ها نه فقط بيماري خودشان را نشان مي‌دهند مانند آب مرواريد يا آب سياه، بلكه نشانه بيماري‌هاي زمينه‌اي مهمي چون ديابت يا بيماري‌هاي قلبي عروقي را هم در خود دارند.
دكتر اندرو ايواچ، متخصص چشم و استاديار دانشگاه كاليفرنيا در سان‌فرانسيسكو و مدير مركز گلوكرم (آب سياه) در اين شهر مي‌گويد: «چشم‌ها تنها جايي از بدن هستند كه در آنها مي‌توان يك عصب، يك شريان و يك وريد را بدون بريدن بدن بيمار و بدون هيچ پوششي ديد. شايد مراحل شكل‌گيري و عملكرد يك بيماري كه ما در چشم مشاهده مي‌كنيم، در بقيه اعضاي بدن هم روي دهد.» بيماري‌هاي سيستميكي كه علائم‌شان در چشم ظاهر مي‌شود و چشم از وجود آنها خبر مي‌دهد، بسيار زيادند. علاوه بر بيماري‌هاي قلبي - عروقي و ديابت، بيماري‌هاي ايدز، سرطان و بيماري‌هاي نادر ارثي هم تظاهرات چشمي دارند و همين موضوع لزوم مراجعه دوره‌اي به چشم پزشك را نشان مي‌دهد.

«هر فرد 40 ساله و بالاتر بايد معاينه كامل چشم را انجام دهد.» اين توصيه دكتر روت. دي. ويليامز، چشم‌پزشك و متخصص گلوكوم و سخنگوي آكادمي چشم‌پزشكي آمريكاست. او در اين باره ادامه مي‌دهد: «كساني كه سابقه خانوادگي بيماري‌هاي چشمي دارند، بايد زودتر از 40 سالگي براي انجام معاينه كامل چشم مراجعه كنند؛ ولي به طور كلي، نبايد منتظر بروز علائم بيماري بود و بعد به پزشك مراجعه كرد، چون بسياري از بيماري‌هاي چشم خاموش هستند و هيچ علامتي ندارند.»برخي از نشانه‌هاي بيماري‌هاي سيستميك فقط توسط چشم‌پزشك و حين معاينه تخصصي كشف مي‌شوند. برخي علائم را هم همه مي‌توانند مشاهده كنند. در زير تعدادي از شايع‌ترين نشانه‌ها و اينكه مي‌توانند از كدام بيماري خبر دهند، مي‌خوانيد:

علائمي كه همه مي‌توانند ببينند:


قرمزي چشم

لايه خارجي و شفاف چشم كه ملتحمه نام دارد، داراي رگ‌هاي خوني بسياري است كه اگر اين رگ‌ها پاره شوند، ممكن است خون روي صلبيه (سفيدي چشم) تجمع پيدا كند. يك خونريزي زير ملتحمه ممكن است با اصابت يك ضربه به چشم پيش بيايد، ولي در بسياري از اوقات دليل خاصي ندارد. در برخي موارد خونريزي زير ملتحمه نشان‌دهنده فشار خون بسيار بالا يا اختلال در پلاكت خون فرد است.

چشم‌هاي بيرون زده

با وجودي كه بيشتر اوقات چشم‌هاي بيرون زده يك ويژگي عادي چهره فرد به شمار مي‌آيد و ريشه ژنتيكي دارد، ولي گاهي بيرون‌زدگي چشم‌ها به دليل وجود اختلال در كاركرد تيروئيد است. سطوح غيرعادي هورمون تيروئيد، باعث مي‌شود بافت اطراف چشم ورم كند و اين طور به نظر رسد كه چشم‌ها از حدقه بيرون زده‌اند.

پلك‌هاي افتاده

اين حالت كه پزشكان به آن پتوز مي‌گويند، مي‌تواند به خاطر افزايش سن باشد؛ ولي در موارد نادر بيماري‌هايي چون تومورهاي مغزي و مياستني گراو (MG) سبب بروز اين حالت مي‌شوند. مياستني گراو يك بيماري خود ايمني عصبي عضلاني است كه باعث ضعيف شدن عضلات مي‌شود و اگر عضلات پلك‌ها ضعيف شوند، نمي‌توانند خود را باز نگه دارند و پايين مي‌افتند.

غيرعادي بودن مردمك

در اكثر افراد سالم مردمك‌ها قرينه هستند. آنها معمولا به يك اندازه‌اند و واكنش‌شان نسبت به تغييرات نور يكسان است. اگر اندازه يكي از مردمك‌ها كوچك‌تر از ديگري بوده يا واكنش آنها به تغييرات نور يكسان نباشد، بايد به وجود بيماري زمينه‌اي شك كرد. سكته‌هاي مغزي، تومورهاي مغز يا عصب بينايي، آنوريسم مغزي، سيفليس و مالتيپل اسكلروزيس (MS) چنين نشانه‌اي دارند. از طرفي، تعدادي از داروها هم‌چنين تغييراتي را ايجاد مي‌كنند.

حلقه‌هايي روي قرنيه

يك بيماري نادر ارثي به نام «ويلسون» باعث مي‌شود كه مس در بافت‌هاي مختلف بدن مانند مغز و كبد تجمع يابد. گاهي اوقات مس روي سطح داخلي قرنيه تجمع مي‌يابد و دور مردمك حلقه‌اي رنگي تشكيل مي‌گردد. اين حلقه‌ها كه آنها را حلقه KF هم مي‌نامند، به خودي خود خطرناك نيستند، ولي اگر بيماري ويلسون درمان نشود، مي‌تواند كشنده باشد. بيننده عادي اين حلقه را روي عنبيه مشاهده مي‌كند.

زردي چشم

بيماري‌هاي كبد مانند هپاتيت و سيروز باعث زرد شدن صلبيه مي‌شوند. اين رنگ به خاطر تجمع «بيلي‌روبين» است كه از شكسته شدن هموگلوبين تشكيل مي‌شود. در واقع، در اين حالت صلبيه زرد نمي‌شود، بلكه ملتحمه تغيير رنگ مي‌دهد.

نشانه‌هايي كه فقط پزشكان مي‌بينند:


پلاك‌هاي شريان‌ها

آترواسكلروزيس روند بيماري‌زايي است كه باعث مي‌شود در شريان‌ها، از جمله شريان كاروتيد در گردن و شريان‌هاي كرونري، پلاك‌هاي كلسترول تشكيل شود. ذرات كلسترول (به خصوص آنهايي كه در كاروتيد هستند) از اين پلاك‌ها جدا مي‌شوند و با جريان خون به چشم مي‌رسند. اين بلوك‌هاي زرد كوچك در چشم مي‌توانند نشانه آترواسكلروزيس شديد باشند. ممكن است براي تشخيص محل تجمع اين پلاك يا پلاك‌ها، تست اولتراسوند (تكنيك مورد استفاده در سونوگرافي) از شريان كاروتيد لازم باشد.

غيرعادي بودن عصب بينايي

عصب بينايي كه اطلاعات تصاوير را از شبكيه به مغز مي‌برد، در ته چشم قابل مشاهده است. اين عصب بايد صورتي باشد. يك عصب كمرنگ مي‌تواند اولين نشانه‌هاي بيماري MS باشد يا از وجود توموري در مغز يا آنوريسم مغزي خبر دهد.

تغييرات در شبكيه

بسياري از بيماري‌ها، مانند ديابت و پرفشاري خون، مي‌توانند به رگ‌هاي خوني چشم، عصب بينايي و شبكيه آسيب برسانند. اين آسيب به شبكيه گاه ممكن است موجب نابينايي فرد شود و به شكل‌هاي متفاوتي خودش را نشان دهد. خونريزي‌هاي كوچك، نشت كردن مايع زرد و ظاهر شدن نقطه‌‌هاي سفيد رنگ روي شبكيه از آن جمله‌اند. گاهي اوقات اين لكه‌هاي سفيد نشان دهنده عفونت ناشي از بيماري ايدز است. در حالات ديگر شبكيه رشد كرده و رگ‌هاي بسيار حساسي به طور درهم و برهم روي آن ديده مي‌شود. حالا شايد اين سوال مطرح شود كه اگر يكي از اين علائم در چشم ظاهر شوند، چه بايد كرد؟ فورا و قبل از هر چيز به پزشك مراجعه كنيد. دكتر ايواچ مي‌گويد: «ما علائم فيزيكي را بررسي مي‌كنيم و سپس از بيمار مي‌خواهيم تاريخچه كاملي از بيماري‌هاي قبلي و فعلي خود، داروهايي كه مصرف كرده و مي‌كند و هر اتفاق ساده يا پيچيده‌اي كه درباره سلامتي‌اش رخ داده را ارائه دهد. صحبت درباره سابقه بيماري‌هاي خانوادگي هم مهم است. سپس تصميم مي‌گيريم كه چه آزمايش‌هايي انجام دهيم.»
دنياي سلامت70


زیبــا شــو دات کام

---
Source: Zibasho.com — https://www.zibasho.com/archives/3038