چطور می‌توانیم امیدوار باشیم که تصمیم درست گرفته‌ایم؟
در واقعیت وضعیت به این بدی نیست، ما هر روز تصمیماتی در زندگیمان می‌گیریم. دنیا تغییر می‌کند و احساس می‌کنیم که کنترل آن را به دست داریم.
خوشبختانه علم اعصاب و روان ما را از نواقص و کمبودهای مغز انسان آگاه کرده است. با دانستن این ضعف‌ها، می‌توانید از یک استراتژی ساده برای غلبه بر آنها استفاده کنیم.

راههائی برای تصمیم‌گیری درست
به غریزه خود توجه کنید اما اجازه ندهید بر شما ریاست کند.
ما به یک دلیل غرایزمان را رشد داده‌ایم ـ آنها واقعاً خوب عمل می‌کنند. توانایی گرفتن یک تصمیم سریع برای پیشینیان عصر حجری ما می‌توانست تفاوت خورده شدن توسط یک ببر وحشی یا شکار آن ببر باشد.

اما اخیراً با چند ببر روبه‌رو شده‌اید؟ واقعیت این است که در این عصر دیگر نیازی به اینگونه تصمیمات سریع نیست اما باز هم نمی‌توانید دست از گرفتن این تصمیمات بردارید. با آن مقابله نکنید اما به آن هم بسنده نکنید. از خودتان بپرسید “چرا این فکر را کردم؟” یا “چرا چنین احساسی داشتم؟”

گزینه‌هایتان را لیست کنید.
مغز قدرتمندترین کامپیوتر موجود است اما قادر به انجام چند کار همزمان نیست. دشوار است که بیشتر از ۷ فکر مختلف را در یک زمان در ذهنتان داشته باشید و غیرممکن است که بتوانید روی دو مورد از آن به طور همزمان تمرکز کنید. دلیل اینکه وقتی موقع رانندگی با تلفن‌همراه صحبت میکنیم،تصادف نکرده و ماشینمان را داغان نمی‌کنیم این است که می‌توانیم خیلی سریع تمرکز روی کارها را تغییر دهیم اما خیلی کندتر و بی‌دقت‌تر از زمانیکه هرکدام را به تنهایی انجام می دادیم. برای تصمیمی که می‌خواهیم بگیرید، همه انتخاب‌ها و گزینه‌های موجود را لیست کنید، آن را بیرون ذهنتان بکشانید و زمانی را به بررسی هر کدام به تنهایی اختصاص دهید.

سوالات را بازنویسی کنید.
می‌دانید برای اینکه یک دانشمند تمام‌عیار باشید به چه چیزی لازم است؟ گرفتن نمرات عالی یا به خاطر سپردن چیزها کافی نیست. مهم این است که سوالات درست بپرسید. هر مشکلی که دارید، سعی کنید آن را به سه یا چهار شکل مختلف بنویسید. اینکه خودتان را مجبور کنید به طرق مختلف به آن مشکل نگاه و فکر کنید باعث می‌توانید بتوانید راهکارهای متفاوتی نیز پیدا کنید.

تاریخ را پیش‌بینی کنید.
حافظه ما آنقدرها که تصور می‌کنیم خوب نیست و درنتیجه یادمان نمی‌ماند که چقدر ممکن است بد باشد. همین حافظه‌های انتخابی است که باعث می‌شود یادتان بماند امروز با چه کسی حرف زدید اما یادتان نیاید که چهارشنبه هفته پیش صبحانه چه خوردید

استفاده از تاریخ برای گرفتن تصمیم نیازمند این است که به خاطر بیاوریم دفعه قبلی که در موقعیتی مشابه بودیم چه اتفاقی افتاد. کند پیش بروید و خاطره‌تان را خوب بررسی کنید  _ نباید فقط پیروزی‌هایتان را به خاطر سپرده باشید و شکست‌ها را فراموش کرده باشید.

به خاطر داشته باشید که زمان طرف شماست.
سعی کنید خودتان را از احساسات آن لحظه دور کنید. البته انجام فوری این کار غیرممکن است اما بهترین راهکار این است که بین زمان حال و زمانی که می‌خواهید تصمیم بگیرید کمی فاصله بیندازید.

این را یک آزمایش ببینید.
مغز انسان جداشده نیست _ برای عمل کردن در موقعیت‌های اجتماعی با همتایان خود طراحی شده است. حاصل آن این است که زمان و انرژی زیادی را برای کار گروهی و رابطه با دوستانمان صرف می‌کنیم. تصور کنید که قرار است برای تصمیمی که می‌گیرید به شما نمره بدهند و اتوماتیک‌وار توجه بیشتری به آن می‌کنید. بنویسید که چرا چنین تصمیمی گرفتید و بعد فکر کنید: “این یک امتحان است.من از پس آن برمی‌آیم و فرصت دیگری برای تغییر آن ندارم. بقیه قرار است تصمیم من را ببینند و به آن نمره بدهند”. اینکار باعث می‌شود بیشتر به چرای تصمیمی که می‌گیرید فکر کنید و برنامه‌ها و دیدگاه‌های ضعیف را کنار بگذارید.

دانش عمومی نیست.
زمان‌های “فراموش‌شده” را پیدا کنید و ببینید چرا آنطور بوده است. همه می‌دانند که نباید بعد از غذا خوردن شنا کرد اما چرا؟ برای همه همینطور است؟ تصوراتتان را زیر سوال ببرید و قضاوت کنید آیا درمورد شما هم صدق می‌کند یا خیر.

تصمیم را بگیرید.
آیا می‌خواهید درمورد وضعیت شغلیتان تصمیم بگیرید یا اینکه چه مارک پنیری را برای صبحانه بخورید؟ همه تصمیمات برابر نیستند پس وقتتان را تلف نکنید. لازم نیست برای هر وعده صبحانه قدم ۱ تا ۹ را دنبال کنید.

تصمیم را عملی کنید.
می‌توانید تا بی نهایت تصمیمی که گرفته‌اید را دوباره و دوباره تحلیل و بررسی کنید. اما بالاخره باید یکجا آن را متوقف کنید. آن را واقعی کنید، یادداشتش کنید. وقتی تصمیمتان بیرون از مغزتان و به دنیای واقعی آمد، مغزتان از بررسی گزینه‌های مختلف دست کشیده و سراغ کار بعدی می‌رود.

یادتان باشد چشم‌انداز مغز ما محل منطقی نیست. شما حتی نباید مغزتان را وادار به دنبال کردن قدم ۱ تا ۹ کنید. بهترین تصمیمی که می‌توانید اینجا بگیرید این است که فقط قدم هایی که دوست دارید را دنبال کنید، آن هم با هر ترتیبی که دوست داشتید. هر کاری که می‌کنید، رمز گرفتن بهترین تصمیمات در زندگی این است که بخواهید.

دکتر محمد آذربایجانی

زیبــا شــو دات کام

تصمیم گیری درست یکی از مطالب منتشر شده در زیباشو دات کام است. می توانید عضو فید زیباشو باشید.

گمان نکنم در بین همه مردم دنیا کسی پیدا شود که در زندگی‌اش مسئله‌ای وجود نداشته باشد. همه ما بطور روزانه با انواع مسائل روبرو هستیم. مسائلی که مستقیما مربوط به خودمان هستند یا مسائلی که در محیط خانواده یا محیط شغلی و تحصیلی مان پیش می‌آید و بطور غیر مستقیم‌تری به ما مربوط می‌شوند. همچنین هر کدام از ما روشی را برای حل مسائل داریم و متاسفانه بعضی از ما هم هیچ روش مشخصی برای حل مسائل خود نداریم و در مقابل مسائل نقش یک شکست خورده را بازی می‌کنیم. حل موفق مسائل، کلید رسیدن به موفقیت در هر کاری است. چون بعید می‌دانم در دنیا کاری وجود داشته باشد که بطور صد در صد بی‌مسئله باشد. در این جا می‌خواهم به برخی روش‌های برخورد  افراد با مسائل اشاره کنم. شما هم با ما همراه شوید و ببینید جزو کدام دسته هستید؟

صورت مسئله پاک کن‌ها!
این‌ها افرادی هستند که عمدتا از حل مسائل فرار می‌کنند. اما این فرار همراه با این است که صورت مسئله را هم کلا پاک می‌کنند. گویی اساسا مسئله‌ای وجود نداشته و ندارد! اغلب همین‌ها هستند که ناگهان در وسط حل مسائل بیمار می‌شوند یا برایشان کاری مهم پیش می‌آید و خلاصه آگاهانه یا نا آگاهانه، سنگی از آسمان فرود می‌آورند تا بر سرشان بخورد، اما با مسئله اصلی روبرو نشوند. در نتیجه حتی بعد از سال‌ها مسائل‌شان همچنان حل نشده باقی می‌ماند. اطرافیان این قبیل افراد بشدت با آنها مشکل دارند چون ناچارند علاوه بر مسائل خود مسائل این‌ها را هم حل کنند یا اگر حل نکنند شاهد این باشند که این‌ها تمام عمرشان را با کوهی از مسائل حل نشده باقی مانده و هیچ پیشرفتی نداشته‌اند.

از سر باز کن‌ها!
این دسته از افراد هم بدشان نمی‌آید به هر نحوی  خودشان را از مسئولیت خلاص کنند. این‌ها نیز همیشه از مسئولیت فرار می‌کنند اما صورت مسئله را پاک نمی‌کنند بلکه کل مسئله را بر سر دیگری خراب می‌کنند و خودشان کنار می‌نشینند و تماشا می‌کنند. از نظر این‌ها دیگران باید مسائل را حل کنند و آنها باید استراحت کنند! انگار که اصلا مسئله به این‌ها مربوط نبوده و نیست. چنین افرادی هم در زندگی معمولا به موفقیت نمی‌رسند اگر هم شانس بیاورند و به موفقیت برسند خیلی زود این موفقیت از آنها دور می‌شود. چون هر کاری به هر حال با مسائلی روبروست که باید آنها را حل کرد.

مسئله‌چرخان‌ها!
این دسته از افراد  عادت دارند شکل مسائل را عوض کنند. اما چرا؟ شاید برای اینکه تصور می‌کنند قدرت حل مسئله را ندارند و شاید هم بلد نیستند و حاضر هم نیستند از کسی بپرسند. مثال بارز مسئله‌چرخانی، انواع و اقسام بهانه‌جویی‌هاست که فرد به جای حل مشکلات آنها را مطرح می‌کند. یکی از شغلش کلافه و ناراضی است و به جای حل آن می‌آید و به اهالی خانه گیر می‌دهد و از آنها با دلیل و بی‌دلیل ایراد می‌گیرد. به این ترتیب مشکل را به یک مشکل خانوادگی تبدیل می‌کند. در حالی که اگر روی مشکل اصلی متمرکز می‌شد براحتی از پس حل آن بر می‌آمد.

مسئله خوارها!
این گروه تمام تلاش خود را می‌کنند تا به جای حل مسئله، آن را از گلوی خود پایین بدهند و به اصطلاح با آن بسازند. به مثال نارضایتی شغلی برمی‌گردم. اگر یکی از اهالی این گروه با این مشکل روبرو شود، احتمالاً می‌گوید: «لیاقت من همین است، اگر درسم را خوانده بودم وضعم خیلی بهتر بود». یا اینکه می‌گوید: «هر کس سرنوشتی دارد، نمی‌شود که همه مشاغل عالی داشته باشند». خلاصه انواع و اقسام روش‌ها برای هضم مشکل و سُرخوردن از روی آن را امتحان می‌کند. چه شامل تنبیه خودش باشد و چه شامل تنبیه دیگران. در حالیکه اگر به جای این حرفها مسئله را حل می‌کرد ناچار نبود یک عمر با حرفه‌ای که از آن ناراضی است سر کند.

مسئله ردکن‌ها!
این هم یک کار ناجوانمردانه است؛ یک جور خیانت به خودمان. به قول قدیمی‌ها، گربه دستش به گوشت نمی‌رسد، می‌گوید بو می‌دهد. برای مثال بعضی‌ها که پشتکار و همت مثلا درس خواندن را ندارند برای انکار مسئله می‌گویند: «ای بابا کی از درس و دانشگاه به نان می‌رسد. یا بعضی‌های دیگر که ظرفیت و آگاهی لازم را برای برخورد مناسب با جنس مخالف ندارند ضد زن یا ضد مرد می‌شوند، و با انواع اتهامات مدام در حال محکوم کردن آن دیگری هستند. فرار از مسائل از یک طرف نوعی مسئله‌تراشی جدید است و از طرف دیگر تجربه نشان داده که راهی بی‌ثمر است؛ یعنی در نهایت از هر چه بترسی روزی می‌رسد که باید با آن روبرو شوی. از این گذشته مسئله ردکن‌ها غیرصادقانه با مسئله برخورد می‌کنند که این موضوع خود می‌تواند پیامدهایی ناخوشایند داشته باشد.

مسئله‌گشاها!
اینها بلدند که مستقیم و از روبرو به مسئله نگاه کنند و وارد گام‌های بعدی شناخت مسئله شوند. طبیعی است که بعد از آن با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری و حل مسئله، مسلماً به پاسخی متناسب و قانع کننده برای مسائل خود می‌رسند. این دسته از افراد که معمولا همه افراد موفق را شامل می‌شود از مسئله نمی‌ترسند و فرار نمی‌کنند. بهانه نمی‌گیرند و وقت راهدر نمی‌دهند بلکه صادقانه و مسئولانه با مسائل روبرو می‌شوند و آنها را حل می‌کنند. اینک شما هم صادقانه دسته خود را پیدا کنید و سعی کنید اگر در دسته آخر قرار ندارید دسته خود را تغییر دهید و در زمره حل کنندگان مسائل باشید. پشت هیچ مانعی نمانید. اگر قرار باشد از مانع رد شوید می‌توانید عقب بزنید، مانع را دور بزنید، یا سوراخ کنید یا حتی از روی مانع پرواز کنید. اما به هر حال هرگز نباید پشت موانع بمانید.

با سپاس از رکسانا خوشابی کارشناس ارشد مشاوره بالینی

زیبــا شــو دات کام

با مسائل خود چه می‌کنید؟ا یکی از مطالب منتشر شده در زیباشو دات کام است. می توانید عضو فید زیباشو باشید.