تاريخچه يي چينگ

+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+

4000 سال پيش ، در عصر «لونگ شان»، چيني ها روشهاي ساده اي براي طالع بيني داشتند. مثلا استخوان شانه ي گاوي را مي سوزاندند،و در همان زمان مساله ي مورد سوال را طرح مي کردند. حرارت موجب ترک خوردن استخوان ميشد ، و معبري ماهر ، با ملاحظه اي وضعيت و اشکال استخوان به سوال جواب مي گفت.
اين روش ، با گذشت زمان آدابي خاص و آئيني ويژه يافت. ابتدا روي استخوان شانه گاو، فرورفتگي دايره واري ايجاد مي کردند ، بعد سر يک ميله برنزي داغ را روي فرورفتگي قرار ميدادند، سپس سوال را با طمأنينه مطرح مي کردند ، آنگاه ترکي را که بر اثر حرارت ميله در هر دو طرف استخوان ايجاد مي شد ، تحليل و تفسير مي کردند.
روش رايج ديگر ، سوزاندن لاک پشت بود ، و تفسير شکافهايي که در اثر آتش ، بروي آن ايجاد ميشد.
لاک پشت نماد ثبات و عمر دراز بود، و از اينرو بسيار مورد احترام. لاک آن ، يکي از اشياء مقدسي بود که از جانب آسمان ، به عنوان وسيله اي براي ديدن طالع مقدر شده بود .
بنابر نظريه اي ، خطوط روي لاک سنگ پشت ، يکي از ريشه هاي «يي چينگ» است .بنابر روايتي بسيار قديمي ، هشت «سه ضلعي» «يي چينگ»، روي لاک يک سنگ پشت مقدس کشف شده است.
کشف اين هشت «سه ضلعي» به «فوهسي» اولين امپراتور اسطوره اي چين که مي گويند 4500 سال پيش مي زيسته ، منسوب است . يکي از تفسيرهاي قديمي «يي چينگ» پيدايش آن را اينگونه توصيف ميکند:
«در زمان باستان ، هنگامي که سلسله «پائوهسي» (به مثل فوهسي) بر همه چيز در زير آسمانها حکومت مي کرد ، او به بالا مي نگريست و اشکال نوراني آسمان را مشاهده ميکرد ، سپس به پائين مي نگريست و شکل زمين را مورد بررسي قرار ميداد.
او نقوش تزئيني روي پرندگان و حيوانات، و خصوصيات ويژه مکانهاي آنها را يادداشت ميکرد.
نخست او بدن خود را مورد مطالعه قرار داد ، و بعد چيزهاي دور دست را مشاهده کرد .
از تمامي اينها او هشت « سه ضلعي »را مشخص کرد، تا از گردش ملکوتي طبيعت پرده بر دارد، و خصلت همه چيز را دريابد. »
اگرچه ممکن است اين اسطوره از نظر ظاهري قابل قبول نباشد، اما نوع اشتياقي را که منجر به ايجاد کتاب تغييرات شد ، نشان ميدهد.خطوط به دو دسته ممتد و منفصل تقسيم شدند تا نمايانگر اصول حياتي و اساسي وجود باشند. خط ممتد ، آسمان يا «يانگ» خوانده مي شود ، و نشانگر قطب مثبت ، مذکر و فعال طبيعت است . خط منفصل زمين يا «ين» خوانده ميشود و نشانگر قطب منفي ، مونث و منفعل طبيعت است .
براي نشان دادن رابطه دروني اين دو متضاد ، هر دو خط با هم ترکيب شدند ، تا ين و يانگ هاي کوچکتر را نشان دهند.
بعد خط ديگري اضافه شد ، و هشت شکل بوجود آورد ،که هريک از اين اشکال يک «سه خطي» خوانده مي شود . و به هريک از «سه خطي»ها نامي داده شد و بعضي صفات ويژه به آن منسوب گرديد.
سه خطي «چ، ين»نشانگر جوهر مذکر آسمان ، يا يانگ اصيل ، از سه خط ممتد تشکيل شده است. سه خطي «ک ،اون» نشانگر جوهر مونث زمين يا ين اصيل است ، و از سه خط منفصل تشکيل شده است.
شش «سه خطي» ديگر ، ترکيبات ديگري از ين و يانگ مي سازند . زيرا ين و يانگ اگرچه متضاد هستند ، اما مکمل يکديگر نيز هستند . ين و ينگ وجوه «تائو»هستند که تائو هسته اصلي جهان است . و بنابراين هشت «سه خطي» را به صورت يک خانواده، شامل پدر ، مادر و شش فرزند پنداشته اند.
هشت «سه خطي»در شکل اوليه «يي چينگ» به کار مي رفت، و اغلب آنها را در هنر چيني بصورت شعاعهاي يک دايره هميشه گردان رسم ميکنند که بدور نمادهاي درهم قفل شده ي ين و يانگ قرار گرفته .
بخش سياهرنگ (ين) از دايره داخلي ، نقطه اي سفيدرنگ دارد، و قسمت روشن(يانگ) نقطه اي سياه رنگ دارد. اين امر نشان ميدهد که هر قطب در کامل ترين و خالص ترين شکل خود، دانه اي از ديگري در بر دارد. و ميبينيم که عمل تغيير ،در همين مرحله ابتدائي دو قطبي (ين و يانگ) شکل ميگيرد.
مرحله مهم بعدي پيشرفت «يي چينگ» در حدود سال 1150 قبل از ميلاد رخ داد. در اواخر سلسله ي «شانگ» آخرين امپراتور اين سلسله «چو هيسين» نام داشت ، که حکمراني بي کفايت بود و در زمان حکومت او قسمت اعظم امپراتوري به هرج و مرج و بي نظمي دچار گرديد.
در اين سالهاي سخت ،ايالات غربي چين تحت حکمروائي اميري به نام «ون» قرار گرفت که مديري لايق بود و بسيار محبوب. در آن دوران لياقت و محبوبيت امتيازي بود، که موجب مي شد مردم به چنين افرادي متکي و وابسته شوند. از اين رو در سال 1134 قبل از ميلاد امپراتور دستور دستگيري «ون» را صادر کرد. «ون» دستگير شد ودر شهر «ين» که پايتخت امپراتوري بود (و در ايالت هونان فعلي واقع بود)زنداني شد.
«ون» در زندان، وقتي در انتظار مرگ به سر ميبرد ، درباره ي اين هشت «سه خطي» رازآميز مطالعه و تحقيق کرد.
با ترکيب کردن هشت « سه خطي » و جفت کردن هريک از آنها با ديگري ، شصت و چهار «شش خطي» به دست آورد . آنگاه هريک ازين « شش خطي » ها را نامگذاري کرد ، و حکمي بر آن افزود . هر حکم از ترکيب مفهوم دو « سه خطي » با يکديگر مشتق بود.
«ون» يکسال زنداني بود ، سپس به کوشش دوستانش آزاد شد . طولي نکشيد که سپاه «چو» عليه امپراتور شورش کرد. در 1027 قبل از ميلاد پايتخت تسخير شد، و امپراتور کشته شد و سلسله ي «يانگ» خاتمه يافت.
اما جنگ به همينجا خاتمه نيافت و پس از دوره ي کوتاهي از صلح ، گروه هاي متخاصم براي بدست آوردن تاج و تخت به جنگ پرداختند و وقتي صلح حکمفرما شدکه ديگر از شهر «ين» به جز ويرانه اي نمانده بود.
پيروزي نهائي نصيب پسر «ون» ، «تان» امير «چو» شد، که درواقع بنيانگذار سلسله ي «چو» است.
چهل سال پس از بوجود آمدن «شش خطي» ها ، امير چو آثار پدرش را بسط داد و پس از مطالعه ي متن «ون» در مورد «شش خطي» ها، تفسير خود را در مورد هر خط برآن افزود ، که مجموعه اي از سيصد و هشتاد و چهار قطعه بود.
اين اثر که شامل 64 «شش خطي» «شاه ون» ميشد، با اضافه ي متن همراه آن و تفسير خطوط امير چو در سراسر امپراتوري چو منتشر شد و به نام کتاب چو (چويي) معروف گرديد.
در اوايل قرن پنجم پيش از ميلاد ، کنفسيوس ، «چويي» را مطالعه کرد، و محتمل است بعضي تفسيرهاي «يي چينگ» را او نوشته باشد. توضيحات و تفسيرهاي ديگر ، توسط شاگردان و پيروان متاخر اين حکيم دانا تدوين شده و بدان افزوده گشته ، تا سرانجام اين کتاب مجموعه اي شده دو برابر قطر کتاب اولي که «ون» و امير «چو» نوشته بودند.
از آن پس کتاب «يي چينگ» بطور رسمي، يکي از پنج کتاب درسي کنفسيوس شد، و موسوم به «يي چينگ» يا «کتاب تقديرات» گرديد. «يي چينگ» کنفسيوسي شديدا مورد احترام بود، فلسفه ي آن اثري عميق بر بسياري از وجوه زندگي چيني گذاشت. معلم بزرگ «لا ئو تسه» (که احتمالا همدوره ي کنفسيوس است) بطور حتم در «يي چينگ» فلسفه يي نزديک به تعليمات خود مي ديده است. تصميمات مهم در هر سطح بر مبناي اندرزهاي اين کتاب اتخاذ ميشد و افراد کوشش ميکردند زندگي خود را با احکام آن مطابق کنند.
در زمان سلسله ي «چ اين» و «هان» (از قرن سوم قبل از ميلاد تا قرن سوم بعد از ميلاد) مکاتب پر قدرت کيمياگري به وجود آمد، که در علوم خفيه تائويسم تتبع ميکردند و تحقيقات خود را براي يافتن اکسير جاودانگي تخصيص داده بودند.
«يي چينگ» مورد قبول آنان بود و آن را در پرتو نظرات عرفاني خود ، تعبير و تفسير مجدد کردند. در نيمه دوم قرن سوم پس از ميلاد، سالک جوان و تيز هوش به نام «وانگ پي» بر زمينه عرفاني کتاب اصلي «يي چينگ» مطالعه و تحقيق کرد و بر ارزشهاي آن بعنوان فلسفه ي زندگي تاکيد کرد.
«يي چينگ» ي که امروز در دست ماست ، در اصل همان روايت «وانگ پي» است ، که به زبان چيني جديد تدوين شده و سپس به زبانهاي خارجي ترجمه گرديده است.

______________________________________________________________________________

برگرفته از کتاب << يي چينگ کتاب تقديرات >>
 نوشته : کارل گوستاو يونگ
ترجمه :سودابه فضايلي