راز‌هايي براي موفقيت درقبل و بعد ازدواج

زندگي مشترك افقي روشن و جلوه‌ گاهي زيبا براي تولدي دوباره است؛ مشروط بر آنكه وجوه ضروري اين اشتراك، يعني توانايي‌ها و مهارت‌هاي خاص و سازنده در تفكر، بينش و عملكرد انسان وجود داشته باشد تا هنگام لزوم، به ياري او بيايد و مشكلات، اختلافات و نقاط ضعف و كاستي‌هاي زندگي مشترك را برطرف نمايد. اگر زندگي مشتركي كه براساس پيوندي مقدس بين زن و مرد صورت پذيرفته، با عدم توانايي‌ها و مهارت‌هاي هر دو نفر يا حتي يكي از آنها روبه‌ رو شود، به طور مسلم، ادامه آن با تلخكامي، ناراحتي، تنش و …. خواهد بود. فراموش نكنيد تداوم و شيريني يك زندگي مشترك، هميشه در گرو توانايي‌ها و مهارت‌هاي خاصي است كه در حقيقت تضمين‌كننده خوشبختي زوجين به شمار مي‌آيند. از اين‌رو در نوشتاري كه پيش‌رو داريد به اجمال به راهكارهاي مهم و اساسي براي برخورداري از توانايي‌ها و مهارت‌هاي لازم و در نتيجه داشتن يك زندگي مشترك ايده‌آل پرداخته مي‌شود.

مهارت در خودآگاهي
آگاهي از خود و خصوصيات گوناگون خويش، به انسان كمك مي‌كند در صورت برخورد با همسر و مسائل زندگي مشترك، بهتر و عميق‌تر با مسائل روبه‌ رو شود. اين خودآگاهي به شخص نشان مي‌دهد كه چگونه مي‌تواند احساسات خود را بشناسد، از وجود آنها آگاه شود و هنگام لزوم، كنترل‌ كند تا منجر به هيچ‌گونه ناراحتي نشوند. خويشتن‌شناسي به شناخت نيازهاي دروني و يافتن راه مناسب براي رويارويي با آنها كمك مي‌كند. همچنين، اهداف زندگي را مشخص‌ تر و واقع‌بينانه‌ تر نشان مي‌دهد و ارزش واقعي افراد و مسائل آنها را نمايان مي‌سازد. در واقع، فرآيند سالم هويت‌ يابي است كه در زندگي آرامش و احساس رضايت‌مندي را افزايش مي‌دهد. «خودآگاهي» ضامن ثبات و استحكام شخصيت فرد در بزرگسالي است و باعث پختگي روابط زن و شوهر در رويارويي با مشكلات و حل مناسب آنها مي‌شود. شناخت و تنظيم احساسات، اهداف و برنامه زندگي، تفريحات و سرگرمي‌ها، توانايي‌ها، ضعف‌ها، ارزش‌ها، مسؤوليت‌ها، شناخت فرهنگ، مذهب، علايق، آرزوها و استعدادها از ديگر پيامدهاي مثبت اين مهارت است. با درك و شناخت مهارت‌ها و توانايي‌هاي خويش، فرد قبل از ازدواجش مي‌داند چه هدفي دارد و براساس هدف اصلي زندگي‌اش، برنامه‌ ريزي خواهد كرد. مثلاً فردي كه هدفش رسيدن به درجات عاليه كمال و معنويات است، اگر با كسي ازدواج كند كه هدفي جز يك زندگي تجملي و سراسر ماديات ندارد، به طور قطع دچار مشكلات فراواني در زندگي مشترك خواهد شد. امتياز ديگر خودآگاهي، شناخت و تشخيص تفاوت‌هاي بين خود و ديگران است كه در اين ميان تفاوت‌هاي ميان زن و مرد، يكي از مهم‌ترين بخش‌هاي مربوط به اين مهارت مي‌باشد.

شناخت تفاوت‌هاي ميان زن و مرد
در يك بعد كلي مي‌توان گفت انسان‌ها، به دلايل گوناگون تفاوت‌هاي بسياري با يكديگر دارند؛ اما تفاوت‌هاي بين زن و مرد، تفاوت عمده‌اي است كه برخي از آنها ريشه در عوامل فيزيولوژيكي و زيستي دارند و بعضي، نشأت گرفته از عوامل فرهنگي و اجتماعي هستند. اين تفاوت‌ها به قرار زير مي‌باشند:

اصول مهارت حل اختلاف

بدون پرخاش، توهين و تندي صحبت كنيد. حل اختلاف، در زمان عصبانيت، نتيجه‌اي جز تخريب بيشتر نخواهد داشت؛ پس بهتر است هميشه بعد از آرام شدن محيط و افراد، اقدام شود.
منفي سخن نگوييد. اگر براي وصل كردن قدم جلو مي‌گذاريد دقت كنيد از به كار بردن سخنان نوميد كننده و تحريك‌ كننده و در مجموع، منفي بپرهيزيد.
در اولين قدم اختلاف، آن را حل كنيد. به محض احساس اختلاف يا سوء‌تفاهم، در صدد حل آن برآييد، چون اگر شامل مروز زمان شود، تبديل به كينه و رنجش مي‌شود. به خاطر داشته باشيد صحبت و بازگو كردن ناراحتي‌ها و سوءتفاهم‌ها كمك مؤثري براي رهايي از غم و اندوه است و حل اختلافات را نيز آسان‌تر مي‌كند. از طرف مقابل خود يا طرفين اختلاف درخواست كنيد خيلي زود وقت مناسبي را با هماهنگي يكديگر، براي حل اختلاف، اختصاص دهند.
احساس شرم و گناه براي طرف مقابل به وجود نياوريد. چنانچه با طرف مقابل خود دچار مشكلي شده‌ايد يا براي حل اختلاف ديگران، مي‌خواهيد اقدام نماييد، هرگز نبايد به گونه‌اي صحبت كنيد كه ديگري يا ديگران دچار احساس خجالت يا گناه شوند. طعنه و كنايه را نيز از لحن و كلام‌تان حذف كنيد.
نظر و عقيده خود را بيان كنيد. ناراحتي خود را عنوان كنيد و درباره‌اش حرف بزنيد؛ بدون آنكه قضاوت يا سرزنش كرده و حكمي صادر نماييد.
ديگري يا ديگران نيز حق دارند. به طرف مقابل خود يا ديگراني كه با يكديگر دچار اختلاف شده‌اند، اجازه كافي دهيد از ناراحتي‌‌ها و مشكلات‌شان صحبت كنند. تخليه رواني، فرد را براي طرح يا پذيرش مسائل متفاوت و سپس حل مشكلات، آماده‌تر مي‌كند.
عذرخواهي مشكل نيست. در زمان حل اختلاف، اگر فرد متوجه اشتباه خود شد، بهتر است فوري با يك جمله كه حاكي از ندامت و عذرخواهي اوست، مسأله را ختم به خير كند. «عذرخواهي» نه تنها فرد را كوچك نمي‌كند، بلكه ديگران را متوجه انعطاف و دقت‌ نظر او نيز مي‌سازد. اگر لزومي به عذرخواهي هيچ‌كدام از طرفين نبود، توافق و به قول معروف، كنار آمدن با هم، مسيري تازه براي رفع سوءتفاهم‌ها و برقراري ارتباطات جديد خواهد بود.
هر بار، فقط يك موضوع را مطرح كنيد.
براي حل هر مشكل، يك جلسه مشخص را اختصاص دهيد؛ چرا كه با طرح همه ناراحتي‌ها و مشكلات در يك جلسه، نه تنها راه‌حلي پيدا نخواهد شد، بلكه به لحاظ يادآوري و تداعي يا درهم پيچيدگي ناراحتي‌ها، دامنه اختلافات وسعت بيشتري خواهد گرفت. لازم به يادآوري است كه مهارت حل اختلاف، در روابط خانوادگي، خاصه ارتباط ميان زن و شوهرها، اهميت بسياري دارد. ضمناً بايد در نظر داشت كه در اين روابط، حفظ احترام، ادب، همكاري و تعادل براي همگان امري واجب است.
مهارت تصميم‌ گيري. تصميم‌ گيري‌ نياز به مهارت دارد. انسان‌ها به صورت‌هاي مختلفي تصميم‌گيري مي‌كنند، خواه اين تصميم درباره معامله‌اي باشد يا اشتغال به كاري يا انجام عملي و يا ازدواج.

1- ديدگاه زنان و مردان نسبت به ارتباط و مسائل زناشويي كاملاً متفاوت است. اين تفاوت كه در واقع مهم‌ترين تفاوت ديدگاهي بين زن و مرد مي‌باشد، ريشه زيستي دارد اين رابطه در زنان با عواطف مثبت و احساسات گره خورده است؛ در حالي كه براي مردها، بيشتر جنبه‌هاي فيزيولوژيك دارد. ديگر آن‌كه، جنبه‌هاي عاطفي در مردها، بسيار كمتر از زن‌هاست. اين تفاوت‌ها و عدم آگاهي از آنها، گاهي موجب سوء تفاهم و بر هم خوردن روابط ميان زن و شوهر مي‌شود.
2- استقلال براي مردان اهميت بسياري دارد. استقلال مردها از موارد قابل توجه در زندگي مشترك است. آنها مايلند و مي‌خواهند در مورد مسائل مالي، معاملات و ساير موارد مشابه، مستقل عمل كنند و مخالفت همسر يا عدم توجه وي به اين نكته، مشكلات و موانعي در زندگي مشترك ايجاد خواهد كرد؛ زيرا مرد تصور مي‌كند به احساس استقلالش لطمه خورده است.
3- زنان مي‌خواهند مورد حمايت باشند و به اين حمايت اهميت مي‌دهند. چانچه زن حس كند از طرف همسرش مورد بي‌توجهي و بي‌مسؤوليتي قرار گرفته، به شدت آزرده مي‌شود و واكنش‌هاي عاطفي شديد نشان مي‌د‌هد؛ زيرا براي زن‌ها اهميت بسياري دارد. كه همسرشان به آنان احترام بگذارد و به سلامت و عقيده آنان اهميت دهد.
4- مديريت خانه براي مردها بسيار مهم است. با مراجعه به فرهنگ‌هاي مختلف در جوامع گوناگون، خواهيم ديد كه «مرد» به عنوان قدرت اول خانواده شناخته شده است كه البته اين مسأله را بايد جداي از تبعيض‌هاي ميان زن و مرد به حساب آورد. در خانواده‌هايي كه زن بدون نظرخواهي و مشورت همسرش درباره مسائل خانوادگي تصميمي مي‌گيرد، يا اين كه قدرت اول خانواده است، معمولاً مشكلات گوناگوني مشاهده مي‌شود كه يكي از آنها آسيب ديدن احساس مرد از خود مي‌باشد.
البته اين كه مرد، قدرت اول خانواده باشد، بدان معنا نيست كه در يك نقش ديكتاتور ظاهر شود؛ بلكه منظور مديريتي است كه بايد بر عهده او قرار گيرد.
5- صحبت كردن و ارتباطات اجتماعي براي زنان مهم است. زن‌ها با دور هم جمع شدن و صحبت كردن، بسياري از نگراني‌ها، استرس‌ها و ناراحتي‌هاي خود را تعديل و تخليه مي‌كنند. تمايل به ارتباطات اجتماعي و حرف زدن در زنان بيشتر از مردان است و اگر درك و آگاهي زن و مرد نسبت به اين خصوصيت ضعيف باشد، مطمئناً آنان را دچار سوء تفاهم‌هاي جدي در زندگي مشترك خواهد نمود.
6- نگاه مردان به مسائل، كلي‌تر است. مردها معمولاً وارد جزئيات و نكات ظريف نمي‌شوند، در حالي كه زن‌ها به عمق مسائل و اجزاي ريز در ارتباطات و ديگر موارد، توجه زيادي دارند. اين خصوصيات متفاوت معمولاً موجب مي‌شود زن تصور كند مرد نسبت به بسياري از مسائل بي‌دقت و بي‌توجه است و مرد نيز همسرش را فردي حساس و ريزبين بداند كه هميشه ذهن خود را درگير موارد و مسائل پيش‌پا افتاده و كم‌اهميت، مي‌كند.
7- جذابيت‌هاي فيزيكي و آراستگي‌ براي مردها بسيار اهميت دارد. مردها بيش از زن‌ها تحت تأثير جذابيت‌هاي فيزيكي و آراستگي زن قرار مي‌گيرند كه اين نيز يكي ديگر از تفاوت‌هاي مهم آنهاست.
8- زن‌ها عاطفي‌تر از مردها هستند. يكي ديگر از تفاوت‌هاي عمده زن و مرد، عاطفي‌تر بودن زنان است و اين انتظاري است كه زن‌ها از مردها نيز دارند! مثلاً زني كه همواره تاريخ دقيق روز ازدواج، تاريخ تولد همسر، مكان آشنايي و … را به ياد دارد و چه بسا به مناسبت‌ آنها براي همسر خود هديه‌هايي هم تهيه مي‌كند، وقتي با شوهري روبه‌رو مي‌شود كه نسبت به اين مسائل بي‌اعتنا يا فراموشكار است. احساس مي‌كند همسرش نسبت به او بي‌‌علاقه و بي‌اهميت است. متأسفانه ادامه چنين تفكرات منفي و برخوردهاي احساسي در اندك مدتي موجب بروز سوءتفاهم و دلسردي از زندگي مشترك مي‌شود. لذا آگاهي از اين نكات ضمن آن‌كه از ناراحتي‌هاي بسياري جلوگيري مي‌كند، مهارت در زندگي مشترك را رشد مي‌دهد و فرد را به موفقيت مي‌رساند.
9- مهارت در همدلي با افراد. همدلي با افراد مهارت خاصي مي‌خواهد و موجب برقراري ارتباط عميق و صميمي با ديگران مي‌شود. گاهي اوقات افراد تصور مي‌كنند، تفاهم به اين معناست كه ما با طرف مقابل، كاملاً همفكر و هم‌عقيده باشيم؛ در حالي كه چنين تصوري از پايه و اساس اشتباه است، زيرا هيچ‌گاه نمي‌توان دو انسان را يافت كه به طور كامل شبيه يكديگر باشند. تفاوت در ديدگاه‌‌ها، سليقه‌ها، آرزوها، عقايد و علايق، همه و همه، امري طبيعي و كاملاً عادي است. اما آنچه اين تفاوت را قابل درك و فهم مي‌سازد، همان «همدلي» است كه به واسطه آن، مي‌توان بسياري از مشكلات ارتباطي خود با ديگران، خاصه شريك زندگي، را برطرف كرد.

سپاس از ناصر مهران‌فرد روانشناس باليني

زیبــا شــو دات کام