گاهـی بگو نـه و بشنو نـه!

يكی از مشكلات زندگي بيشتر انسان‌ها، مشغول شدن به تعارفات بي‌حاصل است. متاسفانه گاهي حجم اين تعارفات آنقدر زياد مي‌شود كه افراد حاضرند تن به دروغ گفتن بدهند اما به ديگران «نه» نگويند! بدتر از اين كه برخي افراد حاضرند دروغ بشنوند اما «نه» نشنوند. اين موضوع تا بدان جا پيش رفته است كه براي خيلي از افراد «نه» گفتن تبديل به كاربسيار سختي شده است و البته بدتر اين كه  براي بيشتر مردم «نه» شنيدن، مبدل به كار سخت‌تری شده است. بسياری از افرادی كه مدام مي‌خواهند تاييد ديگران را دريافت كنند از گفتن «نه» پرهيز مي‌كنند. آنها مي‌خواهند به ميل همه رفتار كنند و بديهي است كه به زودي از اين كار خسته شده يا دچار اندوه و افسردگي مي‌شوند.

راضی و خوشحال كردن ديگران
در واقع خيلي از ما طوری بزرگ شده‌ايم که دايما سعی مي‌كنيم ديگران را راضی و خوشحال نگه داريم و با نگفتن اين كلمه دو حرفي فداكارانه يا شايد كمي ساده‌ لوحانه با تصور اينكه داريم ديگران را خوشحال مي‌كنيم خود را گرفتارِ عواقب و پيامدهای سنگين نگفتن نه يا همان گفتن بله نابجا، می‌کنيم. در حالي كه راه‌های ديگری برای راضی نگه داشتن و خوشحال کردن ديگران وجود دارد. محبت كردن، درك كردن، مشورت دادن، راهنمايي كردن، در سختي‌ها همدم و ياور بودن، حتي يك لبخند و بسياري راه‌هاي ديگر براي خوشحال كردن افراد وجود دارد و هيچ نيازي نيست با بله گفتن‌هاي كاذب، علاقه و توجه ديگران را جلب كنيم. متاسفانه  بسياري از ما مي‌خواهيم از «نه» شنيدن فرار كنيم. ما با «نه» گفتن ديگران احساسي برخورد مي‌كنيم نه منطقي. وقتي كسي نمي‌تواند يا نمي‌خواهد كاري را برايمان انجام دهد يا برايش سخت است كه به آنچه مي‌خواهيم تن دهد، از او دلخور مي‌شويم و گاهي كينه به دل مي‌گيريم. معلوم نيست چرا حاضر نيستيم منطقي‌تر باشيم. چرا مي‌خواهيم همه چيز مطابق ميل ما باشد و همه كس به دل ما راه بيايند و بدتر اين كه حاضريم دروغ بشنويم؟

اگر مي‌خواهيد ياد بگيريد نه بشنويد
اول، نه شنيدن آسان است: نه شنيدن هيچ معنايي غير از نه شنيدن ندارد! يعني وقتي كسي به ما نه مي‌گويد دشمن ما نيست، قصد بدي ندارد، درحال انتقام گرفتن نيست، ما را تحقير نكرده و توهين هم نمي‌كند. فقط مي‌گويد نه. مي‌گويد امكان انجام كاري را ندارد، همين.

دوم، وقتي نه مي‌شنويد نه را كاملا قبول كنيد: يعني به اطرافيانتان با گفتار و رفتارتان اين پيام را بدهيد كه از صداقت آنها در نه گفتن سپاسگزاريد. نرنجيد و ناراحت نشويد. بلكه اجازه دهيد در آينده هم بتوانند با شما صادق باشند.

سوم، نه گفتن طرف مقابل تان  را تعميم ندهيد: يعني اگر يك بار كسي به شما گفت «نه»، گمان نكنيد در آينده امكان بله شنيدن از او وجود ندارد و نبايد هرگز از او درخواستي كنيد. بلكه هر انساني ممكن است گاهي «نه» بگويد و فقط گاهي امكان انجام دادن كاري را نداشته باشد. توانايي «نه» گفتن و «نه»  شنيدن، هنرمندي مي‌خواهد . اين هنر را بياموزيد و به فرزندان واطرافيانتان هم بياموزيد.

اگر می خواهيد «نه» بگوييد
اگر از بله گفتن‌هاي نابجا و سطحي، خسته شده و به زبان ساده می‌خواهيد نه گفتن را تجربه کنيد، جا دارد، قبل از پاسخ دادن به درخواست‌هاي ديگران اين موارد را در گوشه و كنار ذهنتان داشته باشيد:در حاليكه واقعا نيازی به اين بهانه‌ها نيست
بعضي از روش‌های نه گفتن خيلی نامناسب هستند. نه گفتن‌هايي از قبيل: ديوانه شده‌ای، چه شوخی بی‌ مزه‌ای، و… يا شكلي از نه گفتن که معمولا با نوعی حمله و تهاجم و گاهی اهانت به فرد درخواست کننده همراه است نظير تو اصلا نمی‌فهمی، حتی شرايط را هم درک نمی‌کنی، اگه فقط کمی فکر می‌کردی هرگز چنين درخواستی را نمی‌کردی، خوب معلوم است که من هرگز وقتم را برای انجام کار بی اهميتی مثل اين هدر نمی‌دهم. يا باز هم مثل هميشه در خواست‌های نابجا، يک کم فکر کن جانم! و… بنابراين بهتر است از همان نه صادقانه استفاده كنيم، پس برای تمرين و در ابتدا توصيه مي‌كنم از نه گفتن به چيزهاي كوچك شروع كنيد. ضمنا فقط نه بگوييد لازم نيست طرف مقابل را زير سوال ببريد يا تحقير و تمسخر كنيد.

اول: فكر كردن به موضوع
وقتی کسی از شما درخواستی مي‌كند، هميشه می‌توانيد چند دقيقه برای فکر کردن از او زمان بخواهيد، و در اين زمان تمام جوانب موضوع را در نظر بگيريد. می‌توانيد از روش سوال سازی کوتاه در مورد مساله‌ای که با آن مواجه شده‌ايد کمک بگيريد  و از خود سوالات روشنی بپرسيد و جواب‌ها را هم به همان روش در ذهن خود به تصوير بکشيد. اين سوال و جواب‌ها شما را به نتايج حاصل از انجام يا عدم انجام درخواست صورت گرفته، نزديک‌تر می‌کند.
دوم: نه گفتن اشكال ندارد
يعني اگر در مرحله بعد، به اين نتيجه رسيديد كه گفتن نه بهترين پاسخ، در شرايط موجود است پس با خيال راحت (البته به روشي درست) نه بگوييد و از گفتن آن نگران نباشيد.
سوم: در نه گفتن قاطعيت داشته باشيد
يعني در هنگام گفتن کلمه «نه» مستقيم در چشم طرف مقابل نگاه کنيد، و با صدايی واضح و بلند نه بگوييد، حتی با حرکت سر موضوع را کاملا تاکيد کنيد. اين روش به شما كمك مي‌كند كه خيال خود و طرف مقابل را با قاطعيت‌تان راحت كنيد.
چهارم: با بله الكي خود را ضايع نكنيد!
توجه داشته باشيد كه، اگر بله را در حالی که می‌خواهيد نه بگوييد به زبان بياوريد، علاوه بر اينکه از موضع راستی خارج شده‌ايد، حسی از بی ميلی و سنگينی برای انجام آنچه عهده دار انجامش شده ايد را نيز خواهيد داشت، د رنتيجه  فشارهای مضاعفی را هم در طول انجام عمل متحمل می‌شويد. اين همان قيمتی است که شما برای نگفتن يک نه ساده مجبوريد بپردازيد .غير از اين بهاي بي صداقتي خود را هم بايد بپردازيد كه البته اين يكي سنگين تر هم هست.
پنجم، اگر طرف مقابلتان در فشار است به نرمي «نه» بگوييد:
اگر مي‌خواهيد به کسی که در حال حاضر تحت فشار موارد مختلفی قرار دارد نه بگوييد بهتر است اين نه گفتن بسيار صميمانه، نرم و ساده و در عين حال همراه با پاسخی از سر همدلی بوده و به شکلی باشد که حداقل اگر فشار او را کم نمی کند، افزايش هم ندهد. سعي كنيد در چنين مواقعي به راه‌حل‌هاي ديگري هم فكر كنيد برای مثال به دوستتان که از شما می‌خواهد کودکش را به پارك ببريد  تا به دانشگاه  برود می‌توانيد بگوييد نه! لطفا مرا ببخش. می‌دانم که پيدا کردن فرد ديگری برايت سخت است اما من كار مهمي دارم و به كسي قول داده‌ام، بيا با هم فكر كنيم شايد بتوانيم كس ديگري را پيدا كنيم مثلا همسايه‌ تان چطور است؟! مي‌خواهي من با او صحبت كنم؟! با نه شروع كنيد ! يادتان باشد، که بهتر است اولين کلمه تان « نه»  باشد. يعنی جمله خود را با «نه» شروع کنيد. اين کار موضوع را در طول گفتگو ساده تر می‌کند پس به جاي اينکه از ابتدا سعی کنيد بهانه بياوريد،  خيلی ساده از همان اول نه بگوييد. منظور اين است که اگر واقعا بهترين پاسخ «نه» است پس همين کلمه را بگوييد، متاسفانه گاهي در اين حالت كه خيلي هم شايع است نه گفتن با معذرت خواهی و توجيهات پياپی و تعارفات كلامي صورت می‌گيرد، همراه با يك رشته طولاني از من من كردن‌های مكرر و ادای کلماتی مانند: نمي‌دانم چه بايد بگويم، عذر تقصير مرا بپذيريد، واقعا شرمنده‌ام، معذرت مي‌خواهم، در فرصتی ديگر جبران می‌کنم و…

سپاس از دکتر خوشابی کارشناس ارشد مشاوره بالینی

زیبــا شــو دات کام