پُكهاي زنانه به سيگار

امروزه سيگار به عنوان مهم‌ترين عامل مرگ و مير انسان و در عين حال تنها علت قابل پيشگيري مرگ و مير و ناتواني در دنيا محسوب مي‌شود. حدوداً يك ميليارد و دو ميليون نفر در جهان سيگار استعمال مي‌‌كنند كه 800 ميليون نفر آنان متعلق به كشورهاي در حال توسعه مي‌باشد اين آمار نشانه افزايش روزافزون تعداد افراد سيگاري به‌ويژه زنان جوان در كشورهاي در حال توسعه است.

براساس آمار بهداشت جهاني 6/14درصد ايرانيان در فاصله 15- 16 سالگي سيگار مي‌كشند، استعمال سيگار در جهان باعث مرگ 4 ميليون و 800 هزار نفر مي‌شود كه تخمين زده مي‌شود تا سال 2030 ميلادي سالانه 10 ميليون نفر بر اثر استعمال سيگار فوت كنند. حدوداً 80درصد سيگاري‌ها قبل از 20 سالگي شروع به استعمال سيگار مي‌نمايند. در شهر تهران استعمال دخانيات در مناطق مختلف متفاوت است مردها در جنوب شهر و بانوان در شمال شهر ركورد شكن مي‌باشند. آمارها نشان مي‌دهد كه 5/38 درصد از زنان و دختران تهراني كشيدن سيگار را در طول زندگي خود تجربه كرده و در اين بين 9/31 درصد از آنان يك سال و كمتر از آن مصرف سيگار را شروع كرده‌اند و بقيه دو سال يا بيشتر سابقه مصرف سيگار را دارند. بر اساس آمار، 6/7 درصد از زنان در طول روز بيش از بیست نخ سيگار مصرف مي‌كنند.

تحقيقي كه در سطح شهر تهران با حجم نمونه بيش از 500 نفر از زنان تهراني در مناطق، پايگاه‌هاي اجتماعي و سطوح مختلف جايگاه‌هاي اجتماعي انجام شده نشان‌دهنده افزايش مصرف سيگار در ميان زنان در كلانشهرهاي كشور است.

افزايش مصرف سيگار در زنان
ميزان دختران نوجوان سيگاري 2/10 درصد در مقابل 1/2 درصد زنان سيگاري است؛ در حالي كه اين نسبت در بين پسران نوجوان 8/4 درصد در مقابل 22/2 درصد مردان سيگاري می‌باشد. همچنين الگوي مصرف محصولات دخاني همچون سيگار و قليان در سطح شهر تهران نشان مي‌دهد كه مصرف سيگار در بين زنان سه برابر افزايش يافته است. با اين حال شواهد موجود در جامعه بيانگر اين مسأله است كه مصرف سيگار در بين زنان تابع رفتار و الگوي پنهاني كردن مصرف است؛ چرا كه زنان مانند مردان در جامعه به صورت آشكار و علني سيگار نمي‌كشند و بر اين اساس آمارهاي موجود نمي‌تواند بيانگر جمعيت واقعي مصرف‌كنندگان سيگار در بين زنان باشد. براساس جديدترين يافته‌هاي پژوهشي، سن شروع مصرف سيگار در ميان زناني كه در معرض سیگار قرار دارند یا يكي از اعضاي خانواده آنها سيگاري است، به طور متوسط 18 سال می‌باشد كه اين رقم براي آن دسته از افرادي كه در معرض كشيدن سيگار قرار ندارند، 22 سال است؛ با اين حال هرچه زودتر و بيشتر در معرض كشيدن سيگار قرار بگيرند، اصرار كمتري در پنهان نگاه داشتن سيگار خود دارند و نگران علني شدن آن نیستند.

درپايگاه‌هاي اجتماعي بالاتر مصرف سيگار  بيشتر است
بررسي‌هاي انجام‌شده نشان مي‌دهد كه پايگاه اجتماعي زنان در ميزان سن شروع و علل مصرف سيگار به شدت تأثير گذار است. هرچه پايگاه اجتماعي در بين زنان بالاتر باشد، سن شروع به مصرف سيگار كمتر مي‌شود و از سنين پايين‌تر شروع به مصرف سيگار مي‌كنند. همچنين افرادي كه در پايگاه‌هاي اقتصادي و اجتماعي بالا قرار دارند، به‌طور ميانگين در 17سالگي و به‌طور متوسط در 19سالگي و بالاتر شروع به كشيدن سيگار مي‌كنند. زنان در پايگاه‌هاي اجتماعي بالا برخلاف هم‌جنس‌هاي خود در طبقه‌هاي متوسط جامعه اصراري بر پنهان نگه داشتن مصرف سيگار خود نيز ندارند. این مسأله‌در طبقه‌هاي متوسط جامعه به كلي متفاوت است و فرد علاوه بر اكراه از آگاهي خانواده نسبت به مصرف سيگار، سعي دارد در محيط‌هاي خارج از خانه نيز به صورت پنهاني سيگار مصرف كند.

دلايل مصرف سيگار در زنان
براي مصرف سيگار در ميان زنان دلايل مختلفي عنوان شده است، اما قرار گرفتن در معرض سيگار، هنجارشكني، رهايي از فشار عصبي، سيگاري بودن همسر و ريسك‌پذيري از عمده دلايل مصرف سيگار در ميان آنهاست. در حال حاضر در شهر تهران 56 درصد زنان سيگاري مجرد و 55 درصد آنها داراي تحصيلات دانشگاهي هستند. يافته‌هاي تحقيقاتي مشخص مي‌كند كه از ميان زنان سيگاري بيش از 44 درصد به دليل سنت‌زدايي و 32 درصد براي هنجارشكني اقدام به مصرف سيگار مي‌كنند. از سوي ديگر، مصرف سيگار در ميان زنان منحصر به ايران نيست، بلكه براساس آمار سازمان بهداشت جهاني در سال 2005، شمار زنان سيگاري در بیست سال اخير، 60 درصد افزايش يافته است. براساس همين آمار، شمار زناني كه روزانه بيشتر از يك پاكت سيگار مي‌كشند، سه برابر شده است! طبق نتايج بررسي جهاني وضعيت استعمال دخانيات در بين نوجوانان، مصرف دخانيات در بين دختران 13- 15 در دنيا در حال افزايش است و اختلاف ميزان مصرف، بين دختران و پسران كاهش يافته است؛ به طوري كه در برخي كشورها دختران بيش از پسران دخانيات مصرف مي‌كنند. مصرف ساير محصولات دخاني به‌جز سيگار، مانند قليان، تنباكوي بدون دود و… بين دختران منطقه مديترانه شرقي – كه ايران نيز جزء اين منطقه است – دومين رتبه را در مقايسه با ديگر كشورهاي جهان دارد. استعمال دخانيات عامل بروز يا تشديد كننده بسياري از بيماري‌هاي مرتبط از جمله سرطان‌هاي ريه، حفره دهان، حنجره، پانكراس مثانه، پوكي استخوان، عفونت‌هاي ريوي، امفيزم و برونشيت‌هاي مزمن مي‌باشند متأسفانه هر روز 100 هزار نفر به آمار سيگاري‌هاي جهان افزوده مي‌شود و ما شاهد افزايش بي سابقه استعمال سيگار در دختران دانشجو هستيم.

 مصرف سيگار و بروز بيماري‌هاي قلبي
ناقوس مرگ براي زنان معتاد به دخانيات 14 سال زودتر به صدا در مي‌آيد زنان سيگاري 6 برابر بيشتر از مردان سيگاري در معرض حمله قلبي قرار دارند آثار منفي مصرف دخانيات در ميان زنان بسيار شايع‌تر و شديدتر است به طوري كه مصرف تعداد اندكي سيگار در زنان باعث افزايش 5 برابري مرگ و مير به علت بيماري قلبي مي‌شود. زنان اغلب طي دوران بارداري سيگار خود را ترك مي‌كنند ولي اكثراً بعد از يك سال دوباره شروع مي‌كنند.

 مصرف سيگار و خطر آن روي جنين
زنان سيگاري بيشتر از زنان غيرسيگاري در معرض سقط خود به خود، زايمان‌هاي زودرس، مرده زائي، حاملگي خارج از رحم و مشكلات خاص دوران بارداري به‌ويژه مسموميت بارداري قرار دارند كه در زنان سيگاري بيشتر ديده مي‌شود كشيدن سيگار عبور تخمك‌ها از راه مجراي فالوپ از تخمدان به رحم را مشكل‌تر مي‌كند اين موضوع به دليل كاهش حركت مويرگ‌ها مي‌باشد كه شانس باردار شدن را كمتر مي‌كند در مادران سيگاري بعد از هر بار سيگار كشيدن ضربان قلب جنين بالا مي‌رود و اين مسئله احتمالا به دليل اثرات نيكوتين روي جنين كاهش اكسيژن خوني كه از طريق بند ناف وارد بدن جنين مي‌شود و استعمال سيگار در درازمدت منجر به بزرگي قلب جنين و اختلال در اعصاب و تنظيم جريان خون آن مي‌گردد.

 نكته حائز اهميت
در خانم‌هاي سيگاري زايمان زودرس، عقب افتادگي ذهني كودك بيشتر ازموارد مشابه در زنان غيرسيگاري مي‌باشد، نيكوتين به عنوان يك ماده سمي روي ارگانيسم‌هاي مادر و در نتيجه جنين اثر نامطلوب دارد مادراني كه پس از زايمان سيگار مي‌كشند فرزند خود را در معرض خطر ابتلا به پنوموني، برونشيت و آسم قرار مي‌دهند به گونه‌اي كه احتمال ابتلا به آسم در كودكان مادران سيگاري دو برابر بيشتر مي‌باشد. مادراني كه در دوران شيردهي سيگار مي‌كشند خطر مرگ ناگهاني نوزاد به طور چشمگير افزايش پيدا مي‌كند

بروز رفتارهاي ضداجتماعي در فرزندان خانم‌هايي كه در دوران بارداري و شيردهي سيگار مي‌كشند بيشتر از افراد عادي است مادران سيگاري در شيردهي دچار اختلال مي‌گردند طعم شير تغيير پيدا كرده و نوزاد شير را نمي‌خورد تمام عوارض ذكر شده غير از موارد عمومي است كه زنان و مردان را به طور مساوي در برمي‌گيرد قابل ذكر است در ايران 65 ميليارد نخ سيگار در سال استعمال مي‌گردد كه 24% آن به صورت قاچاق وارد مي‌گردد و زنان باسواد و ثروتمند بيشتر از زنان بي‌سواد و مستمند سيگار استعمال مي‌نمايند.

 دكتر ايرج خسرونيا-متخصص داخلی

زیبــا شــو دات کام