زیبایی پوست با طب سنتی

در بین تمام موجودات زنده عناصری برای ابراز وجود و برتری میان یکدیگر وجود دارد. برای مثال در دسته‌ای از جانواران صدای بلند مي‌‌تواند به عنوان عنصر برتری آنها شناخته گردد.در جنس نر شیرها ، غرش آنها نشانه برتری آنهاست و هر چه شیر نری غرش بلندتری داشته باشد برتری نسبی بیشتری خواهد داشت. در جامعه امروزی انسانی که عناصر متفاوتی برای نشان دادن برتری وجود دارد، شاید بتوان گفت یکی از پیش پا افتاده‌ترین عناصر همان زیبایی و سلامت پوست و موی افراد باشد که حتی در یک نگاه هم مي‌‌تواند مورد ارزیابی نسبی قرار گیرد. بطور کلی انسان زیباپسند است و مهر تائید این حرف نیز متون دینی مي‌‌باشند. این متون با تأیید این غریزه آدمي ‌‌و با جمله معروف «ان‌ا… جمیل و یحب الجمال» بیان می‌دارد که انسان فردی زیبا دوست و زیباطلب است و انسان را به داشتن ظاهری آراسته و پیراسته تشویق مي‌‌نماید. در این مقاله سعی بر آن خواهیم داشت تا بطور کلی و مختصر به بررسی زیبایی از دیدگاه طب سنتی بپردازیم.

پوست سالم
پوست سالم مي‌‌بایست دارای چندین ویژگی باشد. مي‌‌بایست شفافیت و روشنی کافی داشته باشد. مي‌‌بایست باز بودن منافذ آن در حد طبیعی و نرمال باشد. مي‌‌بایست عاری از هرگونه ورم (جوش، تاول و یا انواع زوائد برآمده) باشد. پوست زیبا مي‌‌بایست عاری از هرگونه لک باشد. رطوبت کافی داشته باشد و سلول‌های آن قدرت ترمیم و بازسازی زیادی داشته باشند.

زیبایی
از واژه زیبایی تعابیر مختلفی مي‌‌گردد. گاهی زیبایی به یک قسمت جزئی از یک مجموعه اطلاق مي‌‌گردد مانند اینکه بگوییم فلانی بینی زیبایی دارد و یا اینکه بگوییم فلانی پوست زیبایی دارد و گاهی اوقات به زیبایی دیدی کلی مي‌‌بخشیم و بطور مثال مي‌‌گوییم فلانی فردی زیباست و این در حقیقت یعنی اینکه تمام اجزا فرد از نظر ما ترکیبی را بوجود آورده‌اند که زیبا به نظر مي‌‌رسد. باید توجه گردد که برای بدست آوردن یک زیبایی کلی مي‌‌بایست اجزا ترکیب را تک تک مورد بررسی قرار داد و در جهت اصلاح و زیباسازی آنها اقدام نمود تا در نهایت به یک ترکیب زیبا برسیم. آنچه که از دیدگاه طب سنتی قابل هدایت به سمت سالم و زیبا شدن مي‌‌باشد سه جز اساسی مهم ترکیب یعنی پوست، وزن ( تناسب اندام) و سلامت و حفظ مو مي‌‌باشد. که تقریبا فردی که دارای این سه گزینه مطلوب باشد طبیعتاً فرد زیبایی نامیده خواهد شد (زیبا از دیدگاه سلامت).

منافذ پوستی
همیشه سوال این است که چرا افراد دارای پوست چرب معمولا بیشتر گریبانگیر منافذ باز پوستی مي‌‌باشند. پاسخ آن ساده است. منافذ پوستی در واقع در اثر بزرگ‌تر شدن غدد چربی پوست که در تماس با تابش آفتاب و اشعه فرابنفش هستند، منافذ غدد «پیلوسباسه» باز می‌شوند و به زبان ساده‌تر مي‌‌توان گفت چربی تولید شده از آنجایی که زیادتر از حد معمول است برای دفع خود از سطح پوست فشار بیشتری را وارد مي‌‌آورند لذا منافذ پوستی را باز و گشاد مي‌‌کنند و دقیقا به همین دلیل است که در افراد یا پوست چرب این قبیل منافذ باز پوستی شایع‌تر مي‌‌باشد. راه‌های متعددی برای پیشگیری و درمان منافذ باز صورت وجود دارد. یکی از راهکارهای کارا و بسیار جواب دهنده، شستشوی مناسب پوست با شوینده‌های متناسب با نوع پوست است. شستشوی پوست از این جهت مانع منافذ باز پوستی مي‌‌گردد که گرد و غبار معلق در هوا و نشسته بر روی سطح پوست به تولید چربی و به توازن آن دفع از منافذ پوست کمک مي‌‌کنند. لذا کاهش گرد و غبار از سطح پوست باعث کاهش این میزان چربی و متناسب با آن کاهش منافذ باز مي‌‌گردد.
افراد دارای پوست چرب مي‌‌بایست از شوینده‌ای استفاده کنند که بتواند چربی اضافه را از سطح پوست پاک کند. همچنین استفاده از ضد آفتاب در زمان مواجهه با آفتاب مستقیم اکیداً توصیه مي‌‌گردد.

شفافیت، روشنی و لک‌های پوست
یکی از مهمترین عواملی که شفافیت پوست را به همراه دارد خون سالم در بدن مي‌‌باشد. دیده مي‌‌شود که افرادی که دارای اعتیاد به انواع مواد مخدر مي‌‌باشند دارای پوست شفافی نمي‌‌باشند. لذا اولین گام در شفاف سازی پوست پاکسازی خون مي‌‌باشد و همچنین توجه به خلط صفرا در بدن مي‌‌باشد. باید به این نکته توجه شود که پاکسازی بدن از صفرای زاید مي‌‌تواند به شادابی و طراوت پوست و همچنین کاهش زردی پوست نیز کمک کند. ما مي‌‌بایست به عنوان درمانگر جهت پاکسازی صفرا از سه بعد کنترل تولید صفرا، دفع صفرای زاید و درمان توازن تولید و دفع به قضیه نگاه کنیم. جهت کنترل تولید صفرا، پرهیز از خوردن غذاها و مواد خوراکی مانند غذاهایی با ادویه زیاد، انواع سس‌ها، مواد غذایی سرخ کردنی، شکلات و غذاهای فست فود و حاضری از جمله ساده‌ترین و کاربردی‌ترین شیوه‌ها برای کنترل صفرا و بهبود علائم آلرژی است که امروزه این شیوه‌ها توسط بسیاری از درمانگران طب مدرن نیز برای پیشگیری از عود کردن آلرژی‌ها و کنترل حساسیت به بیماران توصیه مي‌‌شود.

نوشیدن آب انار و یا همچنین جوشانده عناب مي‌‌تواند به پاکسازی و تصفیه خون در بدن کمک بسزایی کند. همچنین عواملی هم چون افزایش لایه شاخی و تجمع سلول‌های مرده در سطح پوست و عدم تعادل در بازسازی سلولی و… مي‌‌توانند باعث کدر شدن و لک‌های پوستی مي‌‌گردد. در زمان کدر شدن پوست مي‌‌بایست یک رژیم سرشار از ویتامین و اسید‌های میوه مورد استفاده قرار گیرد. میوه‌ها و ویتامین‌های آنها نقش بسزایی در باز‌گرداندن شفافیت به پوست دارند.

یکی دیگر از روش‌های اصلاحی جهت شفافیت و کمرنگ و از بین بردن لک‌های پوستی، استفاده از لايه‌بردارها مي‌‌باشد. یک لایه‌بردار ساده اما در عین حال بسیار عملی برای این موارد استفاده آرد باقالی مي‌‌باشد. قطره‌قطره شیر را به یک قاشق مرباخوری آرد باقالی به همراه نصف قاشق غذاخوری پودر کتیرا اضافه کنید. زمانیکه به قوام یک ماسک رسید این ماسک را بر روی تمام نواحی پوست مي‌‌بایست گذاشت. این کار مي‌‌بایست از زمان کم مانند 10 دقیقه شروع گردد و به مرور زمان زمان ماسک‌گذاری افزایش یابد تا حدود 30 دقیقه برسد.

ورم (جوش، تاول و انواع زوائد برآمده)
از دیدگاه حکما و طب سنتی پوست یک اندام دفعی مي‌‌باشد که دارای روزنه‌هایی جهت دفع موادی رقیق، مانند عرق مي‌‌باشد. همچنین علم نوین امروزی نیز این را مي‌‌داند که بطور مثال عرق و چرک از طریق پوست دفع مي‌‌گردد، اما آن ماده‌ای که مي‌‌خواهد از راه پوست دفع گردد باید به قوام عرق برسد و غلظت خود را از دست بدهد و مانند عرق رقیق گردد تا بتواند از منافذ پوستی خارج گردد. جوش و محتویات داخلی جوش یک ماده غلیظ است، این ماده به سمت پوست مي‌‌آید و میل به خارج شدن از پوست را دارد اما بین لایه‌های پوستی گیر مي‌‌کند.
این نظر کاملا مطابق با نظر حکما مي‌‌باشد و آنها معتقد هستند که هرچه ماده جوش رقیق‌تر باشد به لایه‌های سطحی پوست نزدیک‌تر مي‌‌شود و دفع آن راحت ترمي‌‌گردد بطور مثال یک سری افراد دارای جوش‌های سرسفید و یا سرسیاهی مي‌‌باشند که این دسته جوش‌ها التهاب ندارند و با یک ماسک موضعی براحتی دفع مي‌‌گردند. از طرف دیگر بعضی افراد گرفتار پدیده جوش هستند و جوش‌های آنها دارای التهاب شدید و بعضا پس از رفع، اسکار (اثر) بر روی پوست باقی مي‌‌گذارد که این خود بیانگر این است که ماده جوش غلیظ است و بدن با اینکه خواسته که این ماده را از راه پوست دفع کند اما بدلیل غلظت بالای این ماده، در راه لایه‌های پوستی گیر کرده است.

افرادی که دارای بلغم زیاد در بدن خود مي‌‌باشند به علت برودت سرما، منافذ خروج مواد زائد پوست، بسته مي‌‌شوند. این یک قانون کلی در طب سنتی است یعنی برودت بر کل بدن غالب مي‌‌شود و حرارت در بدن این افراد حبس مي‌‌گردد و این افراد احتقان حرارت پیدا مي‌‌کنند (معمولاً این افراد کسانی هستند که اعلام مي‌‌کنند درون بدنشان گرم اما دست و پاها‌یشان سرد است). این افراد سرمای زمستان را به سختی تحمل مي‌‌کنند و در سرمای سخت دچار آسیب مي‌‌شوند ولیکن با خوردن کوچکترین ماده گرمي‌‌دچار جوش مي‌‌شوند. در این دسته افراد علت جوش سردی بدن است. در اینجا وظیفه طبیب و درمانگر طب سنتی و یا طب ایرانی این است که نسخه‌ای را بپیچد که ابتدا طرف را آرام‌آرام گرم کند تا سرمای غالب بدن از بین برود و منافذ پوستی باز شود. افراد تحت درمان ممکن است در ابتدا با افزایش تعداد جوش در سطح بدن خود مواجه شوند اما پس از گذشت مدتی اعلام خواهند کرد که احساس سرما مي‌‌کنند و دیگر از آن حرارت درونی بدن خبری نخواهد بود. این یعنی بیمار روند درمان را طی کرده است و ما با باز کردن منافذ پوستی اسباب خروج گرما را از بدن بیمار فراهم کرده‌ایم. این فرد اکنون فردی سرمایی است که درون آن نیز سرد است. حال مي‌‌بایست در ادامه روند درمان این افراد را آهسته آهسته گرم کنیم. یکی از ابتدایی‌ترین راه‌ها برای درمان جوش‌ها استفاده از ماسک‌های طبیعی مي‌‌باشد که امروزه استفاده از آنها بسیار رایج و همه‌گیر شده است.
یکی از ساده‌ترین و در دسترس‌ترین این ماسک‌ها اسپری گلاب است. گلاب منافذ پوستی را مي‌‌بندد، از شل بودن و افتادگی پوست جلوگیری مي‌‌کند و هم اینکه نمي‌‌گذارد پوست دچار جوش گردد. اسپری گلاب از آن جهت که گلاب قابض است برای درمان منافذ باز پوستی نیز بسیار کارا مي‌‌باشد. از دیگر ماسک‌های کارا و قابل توصیه برای پوست‌های جوش‌دار مي‌‌توان به ماسک شوید و بابونه اشاره کرد. جهت تهیه این ماسک یک قاشق غذاخوری از شوید و بابونه را در یک لیوان آب دم كنيد و بعد این را صاف کرده و روزی دو سه بار پوست را با این مایع شستشو دهد. این ماسک بیشتر برای جوش‌های سرسفید و سرسیاهی که هنوز عمیق و فراگیر بر روی سطح پوست نشده‌اند، توصیه مي‌‌گردد.
ضماد آرد گندم و سکنجبین دیگر توصیه ما برای پوست‌های جوش‌دار مي‌‌باشد. جهت تهیه این ماسک قطره قطره سنکنجبین (در صورت نبودن سکنجبین از سرکه مي‌‌توان استفاده کرد اما سرکه را مي‌‌بایست با آب مخلوط کرده چون ضماد با سرکه خالص بسیار تند و تیز مي‌‌شود) را بر روی پودر آرد گندم اضافه کرده تا حدی که به قوام ماسک برسد. این ماسک را مي‌‌توان برای پوستی استفاده کرد که خیلی التهاب ندارد.

رطوبت پوست
بسیاری از متخصصين پوست و زیبایی معتقدند که مهترین جنبه یک پوست، جنبه رطوبت آن مي‌‌باشد تا آنجایی که رییس انجمن جراحان پوست آمریکا مي‌‌گوید: اگر فقط قدرت خرید یک محصول آرایشی را دارید، فقط یک مرطوب کننده بخرید. توجه داشته باشید که در صورتی که محتوای آب پوست طبیعی باشد، پوست نرم، صاف، قابل ارتجاع و درخشان است. عوامل مختلفی سبب از بین رفتن رطوبت پوست مي‌‌گردد که از جمله این عوامل مي‌‌توان به این موارد اشاره کرد: مواجهه با آب و هوا یا باد گرم، استفاده مکرر از مواد شوینده و پاک کننده، ابتلا به بعضی از بیماری‌ها مانند درماتیت آتوپیک و…
یکی از بهترین راهکارها برای کسانی مي‌‌خواهند رطوبت را به پوست خود هدیه دهند این است که روزانه به میزان مناسبی آب بنوشند. همچنین رایج‌ترین و سریع‌ترین راه که تقریبا اولین گزینه پیش رو برای افراد دارای پوست خشک نیز مي‌‌باشد استفاده از کرم‌های مرطوب کننده مي‌‌باشد که امروزه با نام‌های تجاری مختلف و اسانس‌های مختلف در داروخانه و فروشگاه‌های لوازم آرایشی موجود مي‌‌باشد.

مسعود رضوانی کارشناس ارشد گیاهان دارویی

زیبــاشــو دات کام