وقتي زيبايي حساسيت‌زا مي‌شود!

زیورآلات در ملل مختلف

زیورآلات از دیرباز مورد توجه و علاقه افراد به ویژه خانم‌‌ها از هر قوم و ملتی بوده و هست. هر خانمی با توجه به فرهنگ، سنن، آداب و رسوم خود از آنها در مواقع خاص استفاده مي‌کند. به همین منظور به برخی از کشورها سر زده‌ايم و طرز استفاده از زیورآلات را ذکر مي‌كنيم.

زنان هندو

Mangalsutra اصلی‌ترین سمبل ازدواج یک زن در هند است؛ یک گردنبند آویزی که از دو بخش تشکیل شده است.یک قسمت ریسمانی که شامل منجوق‌های سیاه که به ریسمان کشیده شده اند و قسمت دیگر یک تکه از جنس طلاست. در ازدواج با آیین هندوها، با بستن Mangalsutra توسط داماد به گردن عروس ازدواج کامل مي‌شود و این یکی از مهم‌ترین بخش‌های هر ازدواج و مجلس عروسی است.

۵ نشانه برای فهمیدن این‌که یک زن هندو متاهل است یا مجرد وجود دارد که مهم‌ترین و اصلی‌ترین آن بستن این ریسمان فرخنده است. عروس باید هر روز این گردنبند را به گردن بیاویزد تا زمانی که شوهرش فوت کند. با این کار علاقه و اعتمادش را به شوهرش نشان مي‌دهد و مي‌گوید که خودش را صرف شوهرش خواهد کرد. این گردنبند علاوه بر نشان‌دهنده پیمان ازدواج، طلسمی برای از بین بردن ضرر و زیان چشم شور است. رنگ سیاه دانه‌‌های منجوق، ارتعاش‌های منفی را قبل از اين‌كه آن امواج به عروس و خانواده اش زیان بزند، جذب مي‌کند. به دانه‌کشیدن تعداد زیادی از این منجوق‌ها به یک ریسمان، یک گردنبند زیبا مي‌سازد و به این معناست که با پیوند عروس به خانواده‌ای جدید و معاشرت با آنها با هم مي‌توانند یک خانواده خوب بسازند.

زنان قشقایی

جواهر در ايران از ديرباز به عنوان قطعه‌اي از لباس در ميان اقوام مختلف مطرح بود. بيشترين افرادي كه از جواهر استفاده‌ مي‌كردند، مردم ايل قشقايي بودند. جواهر در ميان مردم قشقايي شامل گردنبند مهلو، گردنبند ميخك، گردنبند مهره‌اي، عنبردان، قاب قرآن، النگو و دستبند مهره‌اي، گيسوبند و بازوبند است. گردنبندهاي مهلو و ميخك جزو جهيزيه دختر خانم‌هاست. زنان قشقايي عادت خاصي به استفاده از النگوهاي نقره‌اي با پهناي 2 تا 3 سانتي‌متر با نقش‌هاي برجسته دارند و معتقدند؛ افرادي كه اين النگوها را به دست دارد، جن از آنها دوري مي‌كند. طوق، گردنبندي از جنس طلاست كه با سنگ‌هاي قيمتي تزئين شده است. قابچي، زيور گردن زنان اشراف و ثروتمند است كه به واسطه زنجير يا نخ‌كشدار به پشت گردن محكم مي‌شود. مكسره نيز گردنبندي است كه با مهره‌هاي قيمتي و سكه‌هاي طلا ساخته مي‌شود. ضامن و ازرار نيز نام دو نوع گردنبند هستند كه بيشتر در اعياد و جشن‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد. زنان اين منطقه همچنين براي سر و صورت‌شان از جواهر ويژه استفاده مي‌كنند. چلاب، زينتي است قلاب مانند كه روسري (شيله) را پس از پيچيدن به دور سر زنان به هم وصل مي‌كند. چف الباده (ابولوزه) يا گوشواره يكي ديگر از زيورهايي است كه زنان عرب از آن استفاده مي‌كند. در گذشته گوشواره‌هاي پهن و گرد در ميان زنان عرب رواج داشت. ابولوزه نام گوشواره‌اي است كه زنان عرب خوزستان از آن استفاده مي‌كنند.

زنان عرب خوزستاني

زنان عرب خوزستاني همانند ديگر زنان اقوام ايراني از ديرباز به آرايش و زيبايي خود توجه مي‌كردند. زيور و زينت خود را همساز با جايگاه اجتماعي و خانوادگي‌شان از جنس طلا، نقره يا مس انتخاب مي‌كنند ولي صرف نظر از نوع جنس زيورآلات، اغلب زنان عرب به استفاده از زر و زيور علاقه دارند. زنان عرب براي آرايش و زيبايي از قابليت‌‌هاي طبيعي جسم خود به نحو مناسبي استفاده مي‌كنند. آنها گوش، بيني، گردن، دست و پاي‌شان را به انواع حلقه‌‌ها و گوشواره‌‌هاي زيبا مزين مي‌كنند. امروزه، زنان عرب شهري، ميل چنداني به استفاده از همه زيورهاي گذشته ندارند ولي زنان روستايي هنوز هم مي‌كوشند گوش، بيني، دست و مچ پا را به گوشواره‌‌ها و حلقه‌‌هاي طلايي و نقره‌اي مزين سازند. زنان عرب ابروها، بالاي بيني و چانه‌شان را به وسيله خال‌‌هاي سبز رنگ، زينت مي‌دهند. البته خالكوبي در گذشته جنبه درماني داشته اما به مرور زمان، علاوه بر كاركرد درماني، كاركرد زينتي نيز يافته است. زنان عرب امروزه خالكوبي را عمدتا براي زيبايي انجام مي‌دهند و خال را به شكل‌‌هاي گوناگون بر اجزاي صورت، دست و پا تصوير مي‌كنند. برخي از زنان عرب گاهي در اين امر زياده روي مي‌كنند. زنان فقير از خالكوبي بيشتري استفاده مي‌كنند و در اين باره ضرب‌المثلي است كه مي‌گويد: خالكوبي، طلاي دختر فقير است. زنان عرب علاوه بر خالكوبي، از زيورآلاتي همانند، طوق، قابچي، خوصه، حيل و… استفاده مي‌كنند.

زیورآلات یاد شده توسط زرگران هنرمند صبی ساخته می‌شود. در واقع حرفه اصلی قوم صائبین زرگری است. صائبیان پیرو حضرت یحیی(ع) هستند و عرب و در قرآن نیز نام آنان آمده است. در عرصه جواهر سازی مي‌توان از طایفه‌‌های برنجی، چمیلی و طاووسی نام برد.

زنان ترکمنستان

هر کس برای اولین بار به ترکمنستان سفر ‌کند جاذبه‌‌های منحصر به فرد این کشور، نظرش را به خود جلب خواهد کرد. بیش از همه زنان ترکمنستان با لباس ملی سنتی و جواهر منحصر به فرد خود، ظاهری متمایز به این کشور مي‌بخشند. نکته شگفت‌انگیز آن است که سبک لباس زنان و مردان این کشور که در سال‌‌های دور ریشه دارد، آن‌قدر با زندگی روزمره و آب و هوای آن تناسب دارد که طی قرن‌‌ها به سختی تغییری در آن رخ داده است. زنان ترکمن به طور سنتی لباس‌‌هایی از جنس ابریشم دستباف مي‌پوشیدند. آنها پارچه‌‌ها و اجناس مختلفی تولید مي‌کردند.

زيورآلات نقره، مانند لبه دوزی‌‌ها، به عنوان بخش مکمل لباس ملی ترکمن، در تمام طول زندگی همراه زن ترکمن بوده است. به ویژه عروس‌‌های جوان، جواهر فراوان و متنوعی به تن مي‌کردند. بیشترین و پیچیده ترین جواهر مجموعه جواهر عروسی‌ها بود که تا تولد اولین فرزند خود، آنها را به همراه داشتند. براساس افسانه‌‌ها، سابقا جواهر زنان ترکمن آن‌قدر زیاد بود که آنها به سختی مي‌توانستند سر خود را زیر بار آن بچرخانند و قادر نبودند بدون کمک دیگران راه بروند.

زینت آلات بسیار زیاد روی سر، مخصوص ترکمن‌‌ها و تقریبا مهم‌ترین بخش لباس است. در این زینت آلات از روسری‌‌ها و کلاه‌‌های لبه دوزی شده (ویژه کودکان) و مجموعه بزرگی از جواهر استفاده مي‌شود که حاوی معنی خاصی است و به عنوان وسیله‌ای برای نگهداری روسری و سنجاق‌‌ها مورد استفاده قرار مي‌گیرند.

و زمانی که حساسیت وارد می شود
هنوز چند دقیقه از بستن قفل گردنبند نگذشته که پوست ملتهب می‌شود. ابتدا دور گردن قرمز می‌شود. بعد پوست شروع به خارش می‌کند و اگر گردنبند را از دور گردن باز نکنید حساسیت ناگهانی تا جایی پیش می‌رود که پوست تاول می‌زند.
تعداد کسانی که چنین تجربه‌ای داشتند، کم نیست. پژوهشگران آلمانی می‌گویند جواهرات بدلی ارزان‌قیمت که اغلب از جنس نیکل هستند در تماس با پوست، ذراتی آزاد می‌کنند که موجب تحریک سیستم ایمنی می‌شود. سیستم ایمنی این ذرات را به اشتباه باکتری شناسایی می‌کند و در برابر آنها واکنش نشان می‌د‌هد.

پزشکان از سال‌ها پیش می‌دانند که یک عامل خارجی موجب بروز چنین حساسیتی می‌شود. در این مورد نیز مانند بسیاری از حساسیت‌های دیگر آنتی‌بادهای موجب التهاب، خارش و تاول زدن پوست می‌شوند. اما برای شروع چنین واکنشی، ابتدا بایستی دسته‌ای از گلبول‌های سفید که به سلول‌های تی معروف‌اند فعال شوند. این سلول‌ها زمانی فعال می‌شوند که سیگنالی خارج از بدن دریافت کنند. این سیگنال خارجی تا کنون شناخته شده نبود.

دكتر مسعود داودي متخصص پوست و مو

زیبــــا شــــو دات کام