نگاه تو زندگي‌ات را مي‌سازد!

به نظر شما نگاه به چه معناست؟ آيا همان چيزي است كه در اشعار و غزل ها و در نثر و داستان‌ها درباره آن بسيار گفته و نوشته‌اند؟ همان كه با يكي از آنها انسان ناگهان عاشق و دلباخته مي‌شود؟ يا چيزي است كه باعث مي‌شود دست و دل انسان بلرزد يا روحش به پرواز در آيد؟ شايد هم مقوله‌اي است روانشناسانه كه با آن مي‌توان نيمي ‌از ليوان را پر يا خالي تلقي كرد؟! نگاه، از نوع مولانايي‌اش هم وجود دارد و آن نگاهي است كه مي‌تواند موجودي به بزرگي فيل را فقط يك ناودان يا يك بادبزن يا حتي يك ستون بداند. نگاه، چه بدانيم و چه ندانيم تعيين‌كننده بسياري از برداشت ها و احساسات ماست. شما ممكن است از يك زاويه به يك ساختمان يا يك كوه يا يك خيابان نگاه كنيد و نمايي از آنها را ببينيد؛ اما اگر جاي خود را عوض كنيد و از زاويه ديگري به همان مكان نگاه كنيد چيزهاي ديگري را خواهيد ديد. به همين ترتيب اگر دور بزنيد و نگاه خود را چرخش دهيد و از زواياي بيشتر و متفاوت‌تري نگاه كنيد؛ چيزهاي بيشتر و متفاوت‌تري خواهيد ديد؛ چيزهايي كه نظر و حتي احساس‌تان را تغيير مي‌دهند.

ممكن است در سمت ديگر كوه، يك تكه ابر، لانه پرندگان، يك كوهپايه سرسبز يا هر چيز ديگري ببينيد كه اصلا انتظارش را نداشته‌ايد.

ممكن است در سوي ديگري از خيابان ، يك تصادف يا منظره افتادن يك كودك بر سطح آسفالت ، لحظاتي دلتان را ريش كند يا وقتي از سوي ديگر ساختمان بدان نگاه كنيد با ويرانه اي كه نصفش فروريخته روبه‌رو شويد!

وقتي نگاه و جهت و راستاي آن را تغيير مي‌دهيم، نظر و عقيده‌مان هم تغيير مي‌كند. بسياري از افرادي كه درباره ديگران قضاوت مي‌كنند و آنها را زير سوال مي‌برند، وقتي جايگاه خود را عوض مي‌كنند و خود را به جاي همان ديگري مي‌گذارند، رفتاري مشابه او دارند. وقتي خود را در شرايط زندگي و تصميم‌گيري فرد ديگر مي‌گذاريم، نگاهمان تغيير مي‌كند و به تبع آن تصميماتي كه مي‌گيريم و انتخاب‌ها و رفتار و احساس‌مان نيز تغيير جهت مي‌دهد و اين بدان معناست كه نگاه، تعيين‌كننده سرنوشت و آينده ما نيز هست. وقتي نگاهمان را عوض مي‌كنيم، وسعت گستره ديدمان هم بيشتر و حتي كل زندگي‌مان دگرگون مي‌شود. اما متاسفانه اكثر ما نگاه‌هاي‌مان تك‌بعدي است و بدتر اينكه تا آخر عمر تك‌بعدي مي‌ماند.

نگاه تك‌بعدي، نگاه چندبعدي
اگر نگاه شما تك‌بعدي باشد، تنها يك زاويه از سيصد و شصت زاويه موجود را خواهيد ديد. در نتيجه تصميم يا انتخاب‌تان بر اساس همان يك زاويه اتخاذ خواهد شد. اما اگر زواياي بيشتري را ببينيد، تصميم و انتخاب كامل‌تري خواهيد داشت. حتي اگر فقط از يك بعد به خودتان نگاه كنيد و تنها كاستي‌ها يا نقاط مثبت خود را ببينيد، دچار افسردگي يا برعكس، دچار خودشيفتگي مي‌شويد. چون ديدن زاويه يا زواياي منفي به شما احساس افسردگي مي‌دهد و ديدن زواياي مثبت بدون در نظر گرفتن منفي‌ها، باعث ايجاد نوعي حس كاذب خودبزرگ‌بيني يا خودخواهي مي‌شود. كه البته هيچ يك از اين دو كامل نيستند. به همين دليل يكي از وظايف ما اين است كه نگاه خود را كامل‌تر و پخته‌تر كنيم و زواياي بيشتري را ببينيم. گاهي ما به طور كاذب تنها يك بعد از توانمندي‌ها و استعدادهاي خود را مي‌بينيم و مي‌شناسيم؛ در نتيجه ابعاد ديگر استعدادمان بر ما پوشيده مي‌ماند و چون آنها را نمي‌شناسيم، تا آخر عمر نمي‌توانيم از آنها بهره ببريم.
نگاه ديگران به ما چه مي‌گويد؟
اطرافيان ما اكثراً، تنها با چند بعد از وجود ما آشنا هستند. حتي خودمان هم همه ابعاد وجود خود را نمي‌شناسيم. بعضي از ما وقتي خودمان را در شرايط خطر يا شرايط غيرعادي مي‌بينيم، تعجب مي‌كنيم. وقتي شجاعت، سرسختي، قدرت مبارزه يا حتي خشم شديدي از خود مي‌بينيم، شگفت‌زده مي‌شويم. در حالي‌كه توانايي‌هاي ما بسيار بيش از اين حرف‌هاست. ديگران هم ما را كامل نمي‌شناسند. آنها اغلب زوايايي را مي‌بينند و مي‌شناسند كه ما آنها را آشكار مي‌كنيم.

در اينجا برايتان عباراتي را انتخاب كرده‌ام تا خود را از نگاه ديگران ببينيد. از عبارات و جملات زير كه توصيف‌كننده برخي از ويژگي‌هاي عمومي ‌شخصيت شما هستند چند كپي بگيريد. سپس براي صفاتي كه هميشه در موردتان صادقند حرف «ه»، براي آنهايي كه گاهي درستند حرف «گ»، و براي آن دسته كه ويژگي شما محسوب نمي‌شوند، حرف «ن» بگذاريد. بعد كپي‌هاي ديگر را به دوستان‌تان بدهيد و از آنها بخواهيد تصوري را كه از شما دارند با حروف اختصاري فوق نشان دهند. ببينيد كه نظر آنها چقدر با نظر شما فرق دارد. اين تست نمي‌خواهد بگويد هرچه ديگران درباره ما مي‌انديشند حقيقت دارد، بلكه منظور اين است كه متوجه شويم نگاه ديگران به خودشناسي ما كمك مي‌كند و حيف است كه اين امكان مؤثر و سازنده را ناديده بگيريم و از آن بهره لازم را نبريم.
1.‌ موشكاف و شكاك است و به آساني تحت تأثير قرار نمي‌گيرد. 2.‌ واقعاً مسئوليت‌پذير و قابل اعتماد است. 3.‌ نسبت به ديگران بخشنده است. 4.‌ درباره چيزهاي كوچك وسواس نشان مي‌دهد و ايرادگير است. 5.‌ در پيچيدگي و عدم قطعيت احساس ناراحتي مي‌كند. 6.‌ زودرنج و نسبت به انتقاد حساس است.
7.‌ در شوخي، نقش‌ بازي‌كردن، و وانمودكردن ماهر است. 8.‌ ريتم تندي دارد و به سرعت رفتار و عمل مي‌كند. 9.‌ از اينكه قضاوت عيني و منطقي دارد به خود مي‌بالد. 10.‌ كارهايش نتيجه مي‌دهد. 11.‌ عادت دارد فخر بفروشد و سر ديگران منت بگذارد. 12.‌ از لحاظ جسمي‌ خود را جذاب مي‌داند. 13.‌ از تأثيري كه روي ديگران مي‌گذارد آگاه است. 14.‌ رفتاري آرام دارد. 15.‌ در رويارويي با ناكامي‌هاي كوچك، واكنش‌هاي شديد نشان مي‌دهد و تحريك‌پذير است. 16.‌ منشي دوستانه دارد و ظرفيتش براي روابط نزديك و صميمي ‌بالاست؛ پرشور و شوق است. 17.‌ حيله‌گر و فريبكار، فرصت‌طلب و عوام‌فريب است. 18.‌ فكر مي‌كند و ايده‌ها را به روشي غيرمعمول به هم مرتبط مي‌سازد. فرآيند تفكرش غيرمتعارف است. 19.‌ تمايل ندارد خود را به انجام كاري مشخص متعهد سازد؛ انجام كارها را عقب مي‌اندازد. 20.‌ زبان بدنش بسيار گوياست.
21.‌ زياد احساس گناه مي‌كند. 22.‌ از روابط نزديك پرهيز مي‌كند و دوست دارد فاصله‌اش را با ديگران حفظ كند. 23.‌ رفتاري پيش‌بيني‌ناپذير دارد. 24.‌ از نزديكانش به خوبي حمايت مي‌كند. 25.‌ بسيار مطمئن به خود است و آنچه را كه مي‌خواهد، به صراحت ابراز مي‌كند. 26.‌ زود تسليم سختي‌ها و مشكلات مي‌‌شود و عقب‌نشيني مي‌كند. 27.‌ از شوخي خوشش مي‌‌آيد.
28.‌ از انگيزه‌هاي دروني‌اش آگاه است. 29.‌ طغيان‌گر است و خلاف عرف رفتار مي‌كند. 30.‌ درباره خودش و ديگران بر اساس درست و غلط عرف جامعه قضاوت مي‌‌كند. 31.‌ دوست دارد فشار بياورد و مرزها را كنار بزند.
32.‌ نسبت به هرچيزي كه حكم تقاضا داشته باشد، حساس است. 33.‌ معمولاً احساسات و انگيزه‌هاي خود را در ديگران مي‌بيند. 34.‌ عموماً مضطرب است.
35.‌ در برخورد با ديگران رك و صريح است. 36.‌ مدام براي خودش دلسوزي مي‌كند و خود را در زندگي قرباني و فريب‌خورده مي‌بيند. 37.‌ خود را با ديگران مقايسه مي‌كند و از تفاوت‌هايش با ديگران آگاه است. 38.‌ قدرت‌محور است؛ قدرت را در خود و ديگران ارج مي‌نهد. 39.‌ هميشه يك نقش را بازي مي‌كند و با همه به يك صورت ارتباط مي‌‌گيرد.
زندگي‌ات را بساز
گرچه ديدن خود از نگاه ديگران، به خودشناسي ما كمك مي‌كند، اما به نظر مي‌رسد كاربرد نگاه و تغيير دادن آن بيش از اينهاست. نگاه مي‌تواند خطوط حركت ما را در آينده معلوم كند.

اگر خود را يك دانشمند يا يك پزشك يا يك آشپز ببينيد، در آينده به سوي تحقق آنها حركت مي‌كنيد. اگر خود را انساني شكست‌خورده ببينيد، خطوط حركت‌تان، شما را به سمت شكست و شكست خوردن سوق مي‌دهد. همينطور اگر خود را به هر شكلي ببينيد، داستان زندگي‌تان به همان سمت پيش مي‌رود.

ركسانا خوشابي كارشناس ارشد مشاوره باليني

زیبـا شـو دات کام