انتخاب و بهداشت و سلامت آرایشگاهها

وقتي قصد داريد آرايشگاهي را براي آرايش و زيبايي خود انتخاب کنيد، چه معيارهايي را در نظر مي‌گيريد؟ نزديک بودن آرايشگاه به محل کار يا منزل؟ پايين بودن قيمت خدمات؟ به روز بودن مدل‌ها و امکانات آرايشي؟ با تجربه و با سابقه بودن آرايشگر؟ آيا معياري مانند اهميت به وضعيت بهداشت و رعايت استانداردهاي بهداشتي در يک آرايشگاه هم در انتخاب شما تاثيري دارد؟ روزانه افراد مختلفی به یک آرایشگاه مراجعه مي‌نمایند که معمولاً برای بیشتر آنها از یک سری وسایل آرایش استفاده مي‌شود در صورتی که یکی از مشتریان آرایشگاه دچار بیماری‌های قابل انتقال در این مکان باشد، مي‌تواند از این طریق دیگران را مبتلا نماید.این قبیل بیماری‌ها معمولاً پنهان مي‌باشند و حتی ممکن است فرد مبتلا از آن بی‌اطلاع باشد به همین دلیل ضرورت دارد، آرایشگر در صورت مشاهده آثاری از آن شخص را آگاه نماید و به وی توصیه کند تا به پزشک مراجعه نماید.

بیماریهای قابل انتقال در آرایشگاه‌ها
بیماری‌های خونی: عبارتند از بیماری‌هایی که از طریق خون (حتی به مقدار اندک) و خراش‌های پوستی از فرد مبتلا به فرد سالم منتقل مي‌شوند. بیماری‌های خطرناکی مانند ایدز و هپاتیت از مهم ترین بیماری‌هایی هستند که توسط وسایل مورد استفاده در آرایشگاه‌ها (مانند تیغ و قیچی) و هر نوع وسیله‌ای که مي‌تواند پوست را خراش دهد و یا سوراخ کند منتقل مي‌شوند.
بیماری‌های پوستی: مانند بیماری‌های قارچی و جوش‌های پوستی توسط وسایلی مانند شانه، برس، پیش‌بند و حوله آلوده منتقل مي‌شوند. از مهم‌ترین قارچ‌های پوستی، قارچ کچلی مي‌باشد. کلیه متصدیان و کارگران آرایشگاه‌ها موظف‌اند علاوه بر کارت معاینه پزشکی کارت هپاتیت A معتبر در محل کار خود داشته باشند. از سال1390بخشنامه‌ای تصویب شد که طبق آن آرایشگران ملزوم به استفاده از دستگاه اتوکلاو (دستگاه یو وی) جهت استریل کردن تجهیزات شدند و صدور صلاحیت بهداشتی از طرف اداره بهداشت به اتحادیه آرایشگاه‌ها جهت دریافت جواز کسب مکان، درصورت عدم وجود این دستگاه در آرایشگاه لغو مي‌شود.

اتوکلاو چیست؟
این دستگاه با تابش اشعه یو وی در مدت کوتاه کلیه وسایل اعم از اشیا فلزی و غیر فلزی شامل موچین، قیچی، دسته تیغ، شانه، برس رنگ و ظروف را با روشی بسیار ساده استریل مي‌کند. پیش از آن آرایشگران برای استریل کردن لوازم خود ملزوم به استفاده از چراغ الکلی بودند که هم اکنون نیز در برخی آرایشگاه‌ها وجود دارد.

پیشگیری
به منظور پیشگیری از انتقال کلیه بیماری‌های خونی و پوستی قابل انتقال در آرایشگاه‌ها، بهترین شیوه، استفاده از وسایل اختصاصی برای هر مشتری مي‌باشد. بنابراین لازم است که متصدیان آرایشگاه‌ها از مشتریان خود بخواهند که وسایل آرایشی اختصاصی را همراه بیاورند. این وسایل شامل قیچی، شانه، برس، پیش‌بند، حوله، تیغ و دسته تیغ و ماشین اصلاح و… مي‌باشد. امروزه با ارتقای فرهنگ بهداشتی جامعه در برخی از آرایشگاه‌ها، وسایل اختصاصی هر فرد نگهداری مي‌شود و با شماره‌گذاری روی کیف یا کیسه پلاستیکی حاوی وسایل و تهیه دفتر اسامي مشتریان، هر مشتری از وسایل اختصاصی خود استفاده مي‌نماید. البته در گام اول این امر اقدام مناسبی به نظر مي‌رسد ولی معایبی نیز در بر دارد، از جمله این که مشتری وسایل خود را به همراه خود به منزل نمي‌برد تا اقداماتی مانند شستشو و ضد عفونی آنها را انجام دهد.از طرفی متصدی آرایشگاه نیز به دلیل این که وسایل اختصاصی است انگیزه‌ای برای این کار ندارد. همچنین در پاره‌ا‌ی از موارد مشاهده مي‌شود حوله‌های مورد استفاده بدون هیچ پوششی روی یکدیگر گذاشته شده و در قفسه یا کمد نگهداری مي‌شود، این موضوع باعث انتقال بیماری‌های قارچی و پوستی از یک حوله به یک حوله دیگر مي‌شود. در صورتی که حوله‌ها در پوشش پلاستیکی قرار گیرند نیز به دلیل بالا بودن رطوبت داخل آن انواع قارچ‌ها و میکروب‌ها رشد مي‌نمایند. بنابراین ضرورت دارد هر مشتری وسایل اختصاصی خود را پس از پایان کار به همراه ببرد و شستشو و ضدعفونی نماید.
راه مبارزه با این موضوع رعایت بهداشت، استفاده از وسایل یکبار مصرف ، استفاده نکردن از یک پیشبند برای چند نفر، ضد عفونی کردن علمي و درست و دقیق وسایل و مهم‌تر از همه آموزش بهداشت به آرایشگران و همچنین کنترل بهداشت در آرایشگاه‌ها است.

ضدعفونی وسایل کار
در صورت ناچاري آرایشگر به استفاده از وسایل مشترک، باید اقدامات ضد عفونی وسایل کار در حضور مشتری و قبل از شروع به کار انجام شود. آرایشگر باید همچنین دست‌های خود را بعد از پایان اصلاح هر مشتری و قبل از شروع کار مشتری بعدی با صابون مایع ملایم و مخصوص، شستشو دهد. برای ضد عفونی وسایل فلزی مانند قیچی و تیغه‌های ماشین اصلاح بهتر است از حرارت مستقیم استفاده شود. (حداقل به مدت زمان ۳۰ ثانیه، به طوری که وسیله مذکور کاملاً داغ شود)، چراغ الکلی وسیله مناسبی برای این کار است ولی برخی از آرایشگران ترجیح مي‌دهند که یک شعله کوچک گاز، مانند شعله‌های آزمایشگاهی به طور دائم روی میز آنها روشن باشد تا مرتب از آن استفاده کنند. برای ضدعفونی وسایل بايد مي‌توان از محلول رقیق شده ساولن و یا الکل ۷۰ درجه استفاده نمود که البته وسایل بايد کاملاً غوطه‌ور در محلول باشند.وسایل استفاده شده برای هر مشتری، در ظرفی مجزا قرار گیرد تا در اولین فرصت شستشو شده و در ظرف محلول ضدعفونی قرار گیرد. برای ضدعفونی سطح میز کار، پس از اصلاح هر مشتری باید الکل
۷۰ درجه به وسیله آب فشان روی میز پاشیده و با دستمال تمیز و مناسب پاک شود.کف محل کار نیز لازم است روزانه به وسیله مواد ضد عفونی کننده، مانند آب ژاول شستشو و گندزدایی شود. بهترین راه حفاظت شخص از انتقال بیماری‌های واگیردار در آرایشگاه‌ها انتخاب یک آرایشگاه مخصوص و استفاده از تمامي لوازم شخصی است. استفاده از ساولن برای ضد عفونی وسایل در آرایشگاه جهت پیشگیری از انتقال هپاتیت Bو C و ایدز مؤثر نیست. الکل 70 درجه بعد از اینکه وسیله به مدت 15-30 دقیقه در آن غوطه‌ور گردید خاصیت ضد عفونی دارد، بنابراین هنگامي‌که آرایشگاه شلوغ است وسیله مطمئن جهت ضد عفونی نیست. برای ضد عفونی کردن، وسایل فلزی باید حداقل یک دقیقه روی چراغ الکلی قرار گیرند. بهترین راه ضد عفونی کردن وسایل پلاستیکی استفاده از محلول هیپوکلریت سدیم (وایتکس) یک درصد است. بهترین روش ضدعفونی کردن وسایل فلزی استفاده از اتوکلاو است. ترکیبات تجاری حاوی گلوتارآلوئید 2 درصد (مانند سایدکس، راپیدید، و …) در مدت 1 تا 2 دقیقه باعث از بین رفتن HIV مي‌شوند.

نکات بهداشتي هنگام اصلاح
آرايشگران بايد پيش از شروع اصلاح، نخ را با الکل ضدعفوني کرده و بعد از پايان کار هم براي کاهش التهاب پوست مشتري، از پماد اکسيد روي استفاده کنند. بعد از استفاده هر مشتري، نخ بايد عوض شود تا يک نخ با پوست دو صورت تماس نداشته باشد. جهت جلوگیری از آلوده شدن نخ آنها را در قوطی‌هایی در بسته نگه داشت است. در غير اين صورت، احتمال انتقال بيماري‌هاي پوستي .براي مشتريان گذري، آرايشگر بايد تعدادي موچين ضدعفوني شده آماده داشته باشد و در طول روز يک موچين را تنها براي يک نفر استفاده کند. در پايان روز نيز همه موچين‌ها را براي ضدعفوني شدن در الکل قرار دهد.

مو و نکات بهداشتي هنگام کوتاه کردن
وقتی شما برای کوتاه کردن موهایتان به آرایشگاه مي‌روید، اغلب پیش از کوپ تمامي آرایشگران سر مشتری را مي‌شویند. تمیز بودن سرشویی عامل مهمي ‌در جلوگیری از انتقال بیماری‌های پوست و مو و بیماری‌های قارچی است. سرشویی آرایشگاه‌ها باید پس از هر بار استفاده، شسته و خشک شود در ضمن افرادی که فقط مي‌توانند از یک نوع شامپو استفاده کنند، باید هنگام مراجعه به آرایشگاه حتما شامپوی خود را همراه داشته باشند. دومین نکته مهم در این قسمت، حوله مورد استفاده برای خشک کردن موهاست بهتر است هر مشتری هنگام مراجعه به آرایشگاه حوله خود را هم همراه بیاورد. البته در آرایشگاه‌های معتبر تعدادی حوله وجود دارد که در پایان روز در ماشین لباس‌شویی و خشک‌کن شسته و هفته‌ای یک بار هم برای ضدعفونی شدن به خشک شویی فرستاده مي‌شوند. نکته بعدی در رابطه با قیچی و شانه‌ای است که آرایشگر برای کوتاه کردن مو از آن استفاده مي‌کند. قیچی پس از هر بار کوپ باید با الکل ضد عفونی شود و در پایان هفته نیز در دستگاه اتو کلاو استریل شود.شانه‌ها هم پس از هر بار استفاده باید شسته و در ظرف محتوی الکل نگهداری شوند.

نکات بهداشتي استفاده از پیش بند

یکی از مواردی که در بیشتر آرایشگاه‌ها مغفول واقع مي‌شود، استفاده از پیش‌بند است.به طور معمول از هر پیش‌بند برای چند مشتری استفاده مي‌شود و به این ترتیب امکان خطر انتقال بیماری‌های پوست و مو از طریق قسمتی از پیش‌بند که دور گردن بسته مي‌شود و در ارتباط مستقیم با پوست است وجود دارد. در آرایشگاه‌های معتبر از چسب‌‌های مخصوصی دور گردن استفاده مي‌کنند. به این ترتیب پوست گردن در تماس مستقیم پیش‌بند نیست. توصيه مي‌‌گردد از دستمال کاغذی برای دور گردن مشتری قبل از پیش بند به منظور جلوگیری از انتقال بیماری‌های پوستی استفاده گردد.

نکات بهداشتي مش کردن و موم

مش کردن موها اغلب به دو روش انجام مي‌شود: با استفاده از کلاه و با استفاده از فویل.کلاهی که برای مش استفاده ميشود از جنس لاستیک نرم و با ضخامتی متوسط است. آرایشگران موظف‌اند پس از هر بار مصرف کلاه، آن را با مایع ظرفشویی شسته و با الکل ضدعفونی کنند و برای جلوگیری از چسبناک شدن به آن پودر بزنند. استفاده از فویل برای مش کردن، بهداشتی‌تر است چون فویل یکبار مصرف بوده و برای مشتری بعدی استفاده نمي‌شود. اما آرایشگری که با فویل مش مي‌کند باید با تجربه‌تر باشد چون فویل حرارت بیشتری را در خود نگه مي‌دارد و ممکن است مو را بسوزاند. برای گذاشتن موم روی پوست افراد نیز اغلب از قاشقهای یک بار مصرف استفاده مي‌شود.

نکات بهداشتي مواد آرایشی و بهداشتی

پوست و ریشه مو از سلول‌های زنده تشکیل شده‌اند که نسبت به هر نوع تحریک و مواد خارجی واکنش نشان مي‌دهند. مواد آرایشی مورد استفاده مي‌توانند اثرات مستقیم روی پوست و مو داشته باشند و همچنین با جذب به بافت‌های داخل بدن از طریق جریان خون به کبد و کلیه رسیده و برخی از این مواد (به ویژه مواد تقلبی) باعث آسیب‌های خطرناکی در اندام‌ها شوند. استفاده مداوم و زیاد مواد آرایشی حتی اگر از بهترین مواد استاندارد نیز باشد، فرد را دچار عوارضی مانند تیرگی و تغییر رنگ پوست، از بین رفتن شفافیت پوست و ایجاد مقدمات حساسیت مي‌نماید. کرم‌های غیراستاندارد و دست‌ساز که در برخی از آرایشگاه‌ها استفاده مي‌شوند، مثال خوبی از این نوع مواد است. رنگ موی تقلبی باعث تکه تکه شدن کراتین که ‌پروتئین اصلی تشکیل دهنده مو است مي‌‌گردد و در اثر استفاده مداوم باعث ریزش مو مي‌شود. همچنین گاهی باعث بوجود آمدن موخوره، شکستن مو، کدورت مو، خشک شدن غدد چربی کنار موها و ایجاد حساسیت و خارش سر و گردن مي‌شود. استفاده از ریمل نامرغوب و تقلبی باعث آسیب رسیدن به پلک‌ها و ریختن مژه‌ها شده، همچنین با ورود این مواد
به داخل چشم ایجاد بیماری التهاب ملتحمه چشم مي‌نماید،.کسانی کـه بیماری‌های قبلی پوست با سابقه حساسیت جلدی، مخصوصاً بیماری‌های کلاژن که پوست را درگیر مي‌کنند، داشته باشند در برابر اثرات مخرب این مواد آسیب پذیرند. این مواد با تحریک سیستم ایمنی بدن بیماری‌های پنهان را شعله‌ور مي‌سازند، به عنوان مثال افرادی که به بیماری «لوپوس اریتماتو» پنهان مبتلا مي‌باشند حتی با یک بار مصرف مواد آرایشی تقلبی بیماری آنها شدیدتر مي‌شود. امروزه با تولید بسیار زیاد مواد آرایشی، تشخیص مواد آرایشی اصلی از تقلبی به ویژه مواد ساخت خارج از کشور، مشکل شده است. سودجویان و متقلبین با ساخت برچسب‌ها و ظروف مشابه اصلی، مواد تقلبی را روانه بازار مي‌نمایند که ناخالصی آنها باعث ایجاد عوارضی همچون افزایش حساسیت در مصرف کننده مي‌شود. معمولاً این مواد قیمت کمتری نسبت به مواد اصلی دارند ولی بهترین راه تشخیص این است که مواد ساخت کارخانه‌های داخل برچسب با مشخصات کامل (پروانه ساخت و بهره برداری، آدرس، تاریخ تولید و انقضاء، ترکیبات) داشته باشند و مواد ساخت کشورهای خارجی نیز دارای تاریخ تولید و انقضاء نام کشور سازنده و همچنین برچسب فارسی شماره مجوز ورود از وزارت بهداشت باشند. یادآوری مي‌شود این مواد را باید از فروشگاه‌های معتبر و مطمئن تهیه نمود و ضمن رعایت شرایط نگهداری مناسب (دور از نور، حرارت و رطوبت) و توجه به تاریخ تولید و انقضاء همان‌طور که گفته شد، از مصرف مداوم آنها خودداری نمود. استفاده مشترک از فرچه‌ها و پدهای آرایشی و لوازم آرایش مایع مشترک به راحتی باعث انتقال ناراحتی پوستی از فردی به فرد دیگر مي‌شود.

شرح وظایف مجاز در آرایشگاه زنانه و مردانه:
شامل دکلره کردن یا رنگبری مو و یا رنگ کردن گریم پوست، ترمیم ابرو با قلم بخور آب گرم بدون استفاده از ازن و اشعه ماوراءبنفش، استفاده از موم و یا ایپلاسیون استفاده از کرمهای مرطوب‌کننده و ماسکهای استاندارد مجاز است.
موارد ممنوعیت در آرایشگاهها: انجام کلیه امور: تاتو لیزر کرایو کاشت مژه و ناخن با نفوذ در پوست ممنوع است الکترولیز، لیپولیز، هیدرودرمی، کوتریزاسیون پوست کاشتن مو، پیلینگ انجام فعالیتهای زیبایی در آرایشگاههای زنانه ممنوع بوده و در صورت مشاهده، این مکانها از سوی وزارت بهداشت پلمپ مي‌شوند.
نکات: استفاده از ساولن برای ضد عفونی وسایل در آرایشگاه جهت پیشگیری از انتقال هپاتیت B و C و ایدز مؤثر نیست. الکل 70 درجه بعد از اینکه وسیله به مدت 15-30 دقیقه در آن غوطه‌ور گردید خاصیت ضدعفونی دارد، بنابراین هنگاميکه آرایشگاه شلوغ است وسیله مطمئن جهت ضد عفونی نیست. برای ضد عفونی کردن، وسایل فلزی باید حداقل یک دقیقه روی چراغ الکلی قرار گیرند. بهترین راه ضد عفونی کردن وسایل پلاستیکی استفاده از محلول هیپوکلریت سدیم (وایتکس) یک درصد است. بهترین روش ضدعفونی کردن وسایل فلزی استفاده از اتوکلاو است. ترکیبات تجاری حاوی گلوتارآلوئید 2 درصد (مانند سایدکس، راپیدید، و…) در مدت 1 تا 2 دقیقه باعث از بین رفتن HIV ميشوند.
دیگر توصیه‌های بهداشتی: هرگونه مواد مورد استفاده از قبیل شامپو، کرمها و… در آرایشگاهها باید داری مشخصات بهداشتی باشد و مواد خارجی نیز باید برچسب مجوز ورود وزارت بهداشت داشته باشد.
استفاده از دستگاه‌های سولاریوم در آرایشگاه ممنوع مي‌باشد: برای جلوگیری از بیماریهای پوستی و انتقال شپش از افراد آلوده، حوله و پیشبندها باید بصورت یکبار مصرف استفاده شوند و هرگز نباید حوله و پیش بند مشترک در آرایشگاه وجود داشته باشد. در حال حاضر، بيشتر آرايشگاهها محصولات چاقي و لاغري تجويز مي‌کنندکه تمام اين موارد تخلف پزشکي به حساب مي‌آيد. از جمله کارهايي که هم‌اکنون رواج زيادي در آرايشگاهها يافته، تزريق ژل به لب است. اين موضوع موجب متورم شدن لبها مي‌شود.

دکتر نگار بهروز

زیبـاشـو دات کام