چشــمها دريچـــه ســلامت بدن!

شايد درست نباشد مستقيما به چشم افراد زل بزنيد تا پي به مشكلات و خطراتي كه سلامت آنها را تهديد مي‌كند، ببريد؛ اما چشم‌ها مي‌توانند از كلسترول بالا، بيماري كبد و ديابت خبر دهند. چشم‌ها دريچه‌اي به سلامت انسان‌ها هستند؛ چشم‌ها تنها نقطه‌اي از بدن هستند كه بدون نياز به جراحي مي‌توان به آنها نگاه كرد و رگ‌ها و عصب‌هاي بينايي را ديد. مشكلاتي مثل آب سياه، آب مرواريد و برخي لكه‌ها و خال‌هاي داخل چشم با معاينه آن كاملا مشخص مي‌شوند. اغلب مردم پر مشغله بودن را بهانه‌اي براي بي‌توجهي به سلامت چشم‌هاي خود مي‌كنند.

ناپديد شدن تدريجي ابروها
تراشيدن و اصلاح ابروها طبق مد، اين روزها در ميان مردم بسيار رايج شده است؛ اما گاهي اوقات قسمت انتهاي ابرو (نزديك گوش‌ها) كم‌كم شروع به محو شدن مي‌كند كه مي‌تواند نشان‌دهنده تيروئيد باشد (كم‌كاري يا پركاري تيروئيد فرقي ندارد) همانطور كه مي‌دانيد، تيروئيد غده كوچك و بسيار حياتي است كه سوخت و ساز بدن را تنظيم مي‌كند و براي توليد موهاي بدن ضروري است. به طور طبيعي با افزايش سن، موها نازك‌تر مي‌شوند؛ اما در بيماري تيروئيد انتهاي ابروها كم‌پشت‌تر نمي‌شوند، بلكه كم‌كم ناپديد مي‌شوند. شايد اين اتفاق براي موهاي ساير قسمت‌هاي بدن نيز بيفتد؛ ولي مسلما ابروها مشخص‌تر است و بيشتر جلب توجه مي‌كند. در اين مورد خانم‌ها بيشتر از آقايان آسيب‌پذيرند. اگر چنين علائمي را در خود مشاهده كرديد، حتما به پزشك متخصص غدد مراجعه كنيد. قبل از مراجعه به پزشك، به ساير علائم؛ مثل افزايش وزن يا كاهش آن، ميزان انرژي بدن، خلق و خو و حالات روحي و تغييرات پوستي خود نيز توجه داشته باشيد.

گل مژه‌اي كه ناپديد نمي‌شود
معمولا برجستگي‌هاي ريز و قرمزي كه در كنده پلك چشم پديدار مي‌شوند، بي‌خطر هستند؛ اما چنانچه گل‌مژه برطرف نشود و بيش از سه ماه در همان نقطه ثابت بماند، مي‌تواند علامت نوعي سرطان بسيار نادر باشد. گل‌مژه‌ها معمولا غده‌هاي كوچك چربي هستند و خود به خود بعد از مدتي برطرف مي‌شوند؛ اما غده‌هاي سرطاني چشم كه شباهت زيادي به گل‌مژه دارند، برطرف نمي‌شوند يا گاهي محو مي‌شوند، ولي پس از مدت كوتاهي دوباره سر جاي قبلي خود سبز مي‌شوند! يكي ديگر از نشانه‌هاي اين نوع سرطان كمياب، ريزش مژه‌‌ها در نواحي مربوط به گل‌مژه است. در صورت مشاهده چنين وضعيتي، فورا به پزشك مراجعه كنيد تا با عمل جراحي اين غده سرطاني از روي پلك‌تان برداشته شود.

پستي و بلندي‌هاي زردرنگ روي پلك چشم
اين پستي و بلندي‌هاي زرد رنگ نشان‌دهنده افزايش كلسترول خون مي‌باشد؛ از اين‌رو به آنها كيسه‌هاي كوچك كلسترول نيز مي‌گويند. برخي افراد اين كيسه‌هاي ريز را با گل‌مژه اشتباه مي‌گيرند؛ اما معمولا تعداد آنها بيش از يك دو عدد است. با مراجعه به پزشك و معاينه چشم، اگر دچار افزايش كلسترول شده باشيد، تشخيص داده مي‌شود. بعضي اوقات بهترين روش تشخيص افزايش كلسترول از طريق معاينه چشم است. اين مشكل جدي نيست و دردي ندارد و مشكلات مربوط به بينايي ايجاد نمي‌كند.

سوزش چشم و تاري ديد هنگام استفاده از كامپيوتر
اين علائم نشان‌دهنده سندرم بينايي كامپيوتر (CVS) است. ممكن است خستگي چشم در اثر فقدان رنگ زمينه در صفحه كامپيوتر ايجاد شده باشد و يا اينكه زمان زيادي را روي پيكسل‌هاي نوري متمركز مي‌شويد. آيا اين مشكل بعدازظهرها تشديد مي‌شود (وقتي كه خشكي چشم افزايش مي‌يابد)؟ آيا وقتي كه كاغذهاي پرينتي را مي‌خوانيد، شدت مي‌يابد، افرادي كه عينك مي‌زنند و يا از لنزهاي تماسي استفاده مي‌كنند، بيشتر در معرض اين سندرم قرار دارند. براي كاهش علائم CVS، بايد ميزان روشنايي صفحه مانيتور را كاهش دهيد. صفحه سفيد مانيتور نبايد طوسي و تار و يا مثل يك چراغ، روشن و پرنور باشد. مدل‌هاي جديد مانيتورهاي LCD نسبت به مدل‌هاي قديمي بهتر و مناسب‌ترند. هنگام كار كردن با كامپيوتر گاهي اوقات به چشم‌هاي خود استراحت دهيد.

افزايش ماده چسبناك و كثيف چشم
التهاب پلك، خصوصا در كناره‌ها مي‌تواند دلايل زيادي داشته باشد كه دو علت مهم آن شوره پوست و جوش زدن است. در چنين شرايطي چشم‌ها حساس‌تر شده و لكه‌هايي در آنها ديده مي‌شود. سوزش چشم بيشتر مي‌شود و خشكي چشم افزايش مي‌يابد؛ به اين ترتيب مقداري مواد زائد در ميان مژه‌ها و گوشه چشم جمع مي‌شود. با يك تكه پارچه كاملا تميز و دست‌هاي پاكيزه، مقداري آب نسبتا گرم را در ظرفي ريخته و پارچه داخل آن فرو ببريد  و شروع به تميز كردن و برداشتن اين مواد زائد نماييد. به يك پزشك متخصص چشم هم مراجعه كرده و در صورت نياز از آنتي‌بيوتيك استفاده كنيد.

يك نقطه كور در ديد با نورهاي لرزان و خطوط موجي شكل
يك نوع ميگرن چشمي باعث ايجاد اين مشكل مي‌شود. اين حالت گاه با سردرد نيز همراه است. تغيير در جريان خون به مغز مي‌تواند عامل اصلي ايجاد چنين مشكلي شود. اغتشاش بينايي كم‌كم در قسمت مركزي چشم ايجاد مي‌شود كه گاه با يك نقطه كور و گاه با خطوط موجي شكل بروز مي‌كند و روي بينايي صحيح چشم‌ها اثر مي‌گذارد. اين وضعيت دردي ندارد، ولي بعضي مواقع حالت تهوع و سردرد به همراه دارد. اگر در حين رانندگي دچار اين وضعيت شديد، حتما در گوشه‌اي پارك كنيد تا اين حالت برطرف شود. حتما به يك متخصص چشم مراجعه كنيد. اگر اين علائم بيش از يك ساعت به طور انجاميد، احتمالا خبر از مشكلي مربوط به شبكيه مي‌دهد. گاهي هم اين علائم نشانه سكته و حمله‌هاي ناگهاني هستند (در صورتي كه با تب، كاهش قدرت ماهيچه‌ها و عضلات و اختلال در گويش‌ همراه باشد).

خارش و قرمزي چشم
عوامل زيادي مي‌توانند موجب سوزش و خارش چشم شوند. وقتي سرفه، عطسه، گرفتگي سينوس‌ها، آبريزش بيني نيز با آن همراه باشد، همگي خبر از آن مي‌دهند كه فرد دچار حساسيت است. حساسيت چشم نه تنها در اثر گردوغبار و موي حيوانات، بلكه در اثر مصرف برخي مواد آرايشي نيز ايجاد مي‌شود. براي رفع اين حالت بايد از عامل ايجاد‌كننده حساسيت دوري كرد. استفاده از آنتي‌هيستامين‌ها خارش چشم را تسكين مي‌دهد.

زرد شدن سفيدي چشم
دو گروه از افراد چنين وضعيتي را دارند. نوزاداني كه با عملكرد ناتمام كبد متولد مي‌شوند و بزرگسالاني كه مشكل كبد و صفرا دارند. زردي چشم در بخش صلبيه در اثر توليد و ساخت بيليروبين ايجاد مي‌شود. اين علامت در ساير قسمت‌هاي بدن نيز به چشم مي‌خورد. مصرف بيش از حد بتاكاروتن موجود در هويج نيز مي‌تواند اين وضعيت را ايجاد كند. بهتر است به پزشك مراجعه كنيد تا در صورت بيماري كبد، تشخيص داده شود.

نقطه‌هاي قهوه‌اي رنگ روي پلك
حتي افرادي كه به پوست‌تان بسيار حساس هستند نيز بعضي اوقات از اين نقطه‌هاي قهوه‌اي رنگ غفلت مي‌كنند و نمي‌دانند كه آنها ممكن است نوعي تومور خطرناك چشم باشند. افرادي كه پوست‌هاي نازك‌تر دارند، در سنين پيري بيشتر در معرض اين خطر هستند. اين كيسه‌هاي كوچك همچون مرواريد بوده و رگ‌هاي خوني بسيار ريز روي آنها مشخص است. وجود هرگونه لك و خال و يا نقطه مشكوك را به پزشك اطلاع دهيد؛ قبل از آنكه مشكلات جدي و حاد ايجاد شود.

تورم و برآمدگي چشم‌ها
اين وضعيت در اثر پركاري تيروئيد ايجاد مي‌شود. با مشاهده چشم‌هاي فردي كه دچار اين حالت شده است، متوجه برامدگي چشم او خواهيد شد. او طوري نگاه مي‌كند كه گويي نمي‌تواند به جايي خيره نشود. اين عارضه كم‌كم پيشرفت مي‌كند و بزرگ‌تر مي‌شود و نخستين بار در عكس‌هاي فرد مشاهده مي‌شود. ساير علائم عبارتند از: تار ديدن، احساس خستگي مفرط، افزايش اشتها، افزايش وزن، رعشه و تپش قلب، با يك آزمايش ساده مي‌توان از ميزان تيروئيد مطلع شد. اين عارضه قابل بهبودي است، ولي بايد تحت درمان قرار بگيريد.

دوبيني، تاربيني و نابينايي
علائم بصري مربوط به سكته اين سه نشانه هستند. ساير علائم عبارتند از: كرختي و بي‌حسي، ضعف بازو، پا و صورت، مشكل در راه رفتن به خاطر از دست دادن تعادل بدن، اختلال در تكلم و سردردهاي شديد. در سكته‌‌هاي شديد به دليل لخته شدن خون و يا خونريزي مغزي، اين علائم به يكباره ظهور مي‌كنند. در سكته‌هاي خفيف‌تر كه به دليل تنگ‌شدن رگ‌هاي خوني ايجاد مي‌شود، هر يك از اين علائم به نوبت پديدار شده و هر كدام حدود چند دقيقه ادامه مي‌يابند.

خشكي چشم‌ها در اثر حساسيت زياد به نور
اين وضعيت را سندرم شوگرن مي‌نامند كه نوعي اختلال در سيستم دفاعي بدن است. در اين سندرم، غده‌هاي مربوط به چشم‌‌ها و دهان كه باعث مرطوب بودن آنها مي‌شوند، آسيب مي‌بينند. اين سندرم معمولا در خانم‌‌هاي بالاي چهل سال بروز مي‌كند و عموما چشم و دهان را تحت‌الشعاع قرار مي‌دهند؛ تا جايي كه سينوس‌ها و پوست فرد خشك شده و هنگام بلع و جويدن غذا دچار مشكل مي‌شود. در چنين مواقعي پزشك با تشخيص سندرم شوگرن برخي داروهاي لازم را تجويز كرده و نوشيدن آب فراوان را توصيه مي‌كند.

ناتواني در بستن يك چشم و همچنين كنترل اشك
«Bells palsy» نام اختلالي است كه در دستگاه عصبي و عصب‌هاي ماهيچه‌ صورت ايجاد مي‌شود و نيمي از صورت را فلج مي‌كند. اين وضعيت در اثر نوعي عفونت ويروسي ايجاد مي‌شود. افراد ديابتي و زنان باردار بيشتر در معرض خطر هستند.

تيره شدن ديد در افراد ديابتي
افراد ديابتي بيش از ديگران در معرض مشكلات مربوط به چشم قرار دارند؛ مثل آب سياه، آب مرواريد و ساير تغييرات. اما مشكل اصلي مربوط به شبكيه است كه مي‌تواند در افراد بزرگسال منجر به كوري نيز بشود. خونريزي‌هاي كوچك داخل چشم كه اغلب بدون درد هستند، در اثر عدم كنترل قندخون به وجود مي‌آيند كه بايد تحت مداواي پزشك قرار بگيرند.

مجله دنياي سلامت68

زیــبــا شـــو دات کام