زايمان در آب

عمل زايمان در آب بسيار ساده است. براي كاهش درد زايمان طبيعي، مادر درون حوضچه‌هاي استريل آب قرار مي‌گيرد و در صورتي كه احساس آرامش كند، براي تولد نوزاد نيازي نيست از آب بيرون بيايد و زايمان به صورت طبيعي درون آب انجام مي‌شود. نوزاد در طول 9 ماه در مايع داخل رحم مادر رشد كرده است، بنابراين به راحتي با آب ارتباط برقرار مي‌كند و زايمان بدون هيچ مشكلي درون آب انجام مي‌شود.

بيشتر افراد در آب احساس خوب و آرامي دارند و كمتر كسي پيدا مي‌شود كه با قرار گرفتن در آب احساس آرامش نكند. شايد به اين خاطر باشد كه زندگي تمام انسان‌ها در رحم درون مايع، آغاز مي‌شود و اين آشنايي اوليه با آب در طول زندگي با ما همراه است. نطفه در سه روز اول، از حدود 97 درصد و جنين در 8 ماهگي از 81 درصد آب تشكيل شده است و بدن يك انسان بالغ را 50 -70 درصد آب تشكيل مي‌دهد كه اين مقدار بسته به ميزان بافت چربي متفاوت است. نوزاد تازه متولد شده قبل از اينكه بتواند راه برود يا بنشيند، به طور طبيعي با آب آشنا است و قبل از يادگيري شنا، سال‌هاي اول زندگي مي‌تواند زير آب دست و پا بزند و شنا كند و با چشمان باز، دور و اطراف خود را ببيند و زماني كه نياز به هوا و تنفس داشته باشد، به طور طبيعي روي آب بيايد و نفس بكشد؛ اما به نظر مي‌رسد انسان با گذشت زمان، اين غريزه را از دست مي‌دهد و در صورت عدم يادگيري شنا در آب غرق مي‌شود. از هزاران سال پيش تاكنون براي سهولت زايمان و كاهش درد زنان از آب استفاده مي‌شود. خوابيدن و نشستن در آب گرم موجب آرامش مي‌شود. ترشح هورمون استرس در بدن كاهش مي‌يابد و توليد اندورفين كه مهار‌كننده درد است، افزايش پيدا مي‌كند. استرس ترشح نورآدرنالين و كاتكول آمين‌ها را افزايش داده و بالا رفتن اين هورمون‌ها موجب افزايش فشار خون و مانع كار زايمان مي‌شود.

مزاياي زايمان در آب
زناني كه در آب زايمان مي‌كنند، نسبت به ساير افراد، كمتر نياز به آرام‌ بخش و مسكن دارند. در واقع آب درد را تسكين مي‌دهد. در تحقيق روي زناني كه براي اولين بار زايمان انجام ‌دادند، مشخص شد كه فقط 24 درصد آنها مسكن استفاده كرده‌اند؛  اضطراب و استرس كاهش مي‌يابد و كاهش استرس موجب كاهش درد و افزايش اعتماد به نفس در توانايي زايمان مي‌شود.  شناور بودن در آب، به تغيير موقعيت مادر كمك مي‌كند و موجب مي‌شود، با انقباضات رحم، راحت‌ تر كنار بيايد و آن را تحمل كند.  زايمان در آب، خطر پاره شدن بافت بين مهبل و مقعد را كاهش مي‌‌دهد و از آنجايي كه انعطاف‌پذيري بدن در آب بيشتر است، واژن كاملاً باز شده و براي خارج شدن سر نوزاد نياز به پارگي بافت بدن نيست. شناور بودن در آب گرم، بدن را تحريك مي‌كند و توليد هورمون ضد درد (اندورفين) افزايش مي‌يابد.  در صورت عدم رضايت، هر زمان كه احساس ناراحتي كنيد، مي‌‌توانيد از آب خارج شويد و در خشكي زايمان كنيد.  چه كساني نمي‌توانند از اين شيوه استفاده كنند:  مادراني كه به بيماري ديابت، بيماري قلبي، كليوي و نيز به بيماري هرپس مبتلا باشند.  ابتلا به بيماري فشار خون بالا و يا پره‌اكلامپسي  نوزاد بسيار كم‌ وزن و كوچك كه در دوران بارداري به خوبي رشد نكرده باشد.  در صورت دو يا چند قلو بودن نوزادان  در صورتي كه با پا به دنيا بيايد به طور طبيعي نوزاد با سر به دنيا مي‌آيد.

آمار مرگ و مير نوزادان
در سال 1994 و 1996 تحقيقي در انگليس صورت گرفت كه نشان داد از 4032 تولدي كه در آب انجام شد، حتي يك نمونه مرگ هم گزارش نگرديد. در ميان سال‌هاي 1985- 1999، بيش از 150000 تولد در آب گزارش شده است و از ميان آنها، حتي يك نمونه مرگ در اثر تنفس نادرست و ديرهنگام گزارش نشده است. فقط در سال‌‌هاي اوليه‌اي كه اين شيوه استفاده مي‌شد، به دليل سهل‌انگاري و زير آب ماندن بيش از 15 دقيقه، يك نوزاد دچار خفگي شد كه آن هم در كالبدشكافي ريه‌هاي اين نوزاد آب پيدا نشد و دليل مرگ جدا شدن جفت از ديواره رحم مادر و بندناف گزارش شد. به طور كلي تمامي پزشكان توصيه مي‌كنند بهتر است به محض اينكه نوزاد به دنيا آمد، آن را از آب بيرون بياوريد.

گروهي از زنان نگران ابتلا به عفونت هستند. در واقع، هيچ منبع علمي وجود ندارد كه نشان دهد زناني كه در آب زايمان مي‌كنند، بيشتر در معرض ابتلا به عفونت هستند. تميز نگه داشتن و استريل بودن تجهيزات و لوازم زايمان، به عدم عفونت مادر كمك مي‌كند. در انگلستان تحقيقي روي 541 زايمان در آب انجام شد كه در هيچ‌كدام از آنها هيچ نوع عفونت جدي وجود نداشت. در طول زايمان ماما يا پزشك، بايد دائم دماي آب را چك كنند.

مدت زمان ماندن نوزاد زير آب
در ايالات متحده آمريكا، پزشكان بعد از ده ثانيه نوزاد را از آب بيرون مي‌كشند. از نظر فيزيولوژيكي، جفت، اكسيژن مورد نياز كودك را تأمين مي‌كند و هرگز نمي‌توان پيش‌بيني كرد كه چه مدت بعد از جدا شدن جفت از نوزاد، جريان اكسيژن متوقف مي‌شود. بنابراين بهتر است بعد از اينكه نوزاد به دنيا آمد براي دقايقي در آغوش مادر رها شود. بند ناف نيز انتقال اكسيژن لازم به نوزاد را تضمين مي‌كند. درجه حرارت آب: درجه حرارت آب بايد به گونه‌اي باشد كه مادر در آن احساس آرامش كند. (معمولاً بين 35 -7/37 درجه سانتيگراد مناسب است). دماي آب نبايد بيشتر از 38 درجه سانتيگراد باشد، زيرا دماي بدن مادر بالا مي‌رود و ضربان قلب نوزاد افزايش مي‌يابد. بهتر است زماني كه مادر درون آب است. مقدار زيادي آب بنوشد و روي صورت و گردن او آب خنك اسپري شود. مي‌توان از يك پارچه نمناك و خنك نيز استفاده كرد و آن را روي صورت و گردن او قرار داد.
چه چيزي مانع از تنفس نوزاد در زير آب مي‌شود: زايمان در آب آنقدر ساده و راحت است كه همين سادگي، سوالات زيادي ايجاد مي‌كند. طي پنج سال گذشته، از اين روش در بسياري از بيمارستان‌هاي آمريكا استفاده مي‌شده و بسياري از خبرنگاران و نشريات به ريز و جزئيات اين موضوع پرداخته‌اند.

بسياري از روزنامه‌هاي آمريكا در سال‌هاي اوليه رواج اين شيوه زايمان در تيتر خود با فونت درشت مي‌نوشتند: «زايمان آبكي» و يا «نوزادي كه درست بعد از تولد شنا كرد» و … اما اولين و ساده‌ ترين پرسشي كه در ذهن نقش مي‌بندد، تنفس نوزاد است، عوامل متعدد و طبيعي، در جلوگيري از استنشاق آب توسط نوزاد، در اولين لحظه تولد، دخالت دارند. اكسيژن مورد نياز در دوران جنيني از جفت و از طريق بند ناف، تأمين مي‌شود. اما جنين از هفته دهم به بعد، با حركت دادن عضلات بين دنده‌اي و ديافراگم يك الگوي منظم و موزون شروع به تمرين تنفس مي‌كند. مايعات ريوي داخل ريه جنين وجود دارند كه از لحاظ شيميايي به مايعات معده شبيه هستند. اين مايعات وارد دهان جنين شده و بلعيده مي‌شوند. مقدار بسيار كمي از مايع آمنيوتيك در رحم مادر وجود دارد. 24- 48 ساعت قبل از شروع دردهاي زايمان، مقدار پروستاگلاندين از جفت به طور قابل توجهي افزايش مي‌يابد كه منجر به كاهش و يا توقف حركات تنفسي جنين مي‌گردد. (FBM) يا به تعويق افتادن كار عضلات ديافراگم و عضلات بين دنده‌اي، جريان خون به اعضاي حياتي بدن از جمله مغز، افزايش مي‌يابد. زماني كه نوزاد به دنيا مي‌آيد، هنوز مقدار پروستاگلاندين زياد است و عضلات تنفسي به راحتي فعاليت نمي‌كنند. يكي ديگر از عواملي كه دانشمندان معتقدند كه بر اين نيز موضوع مؤثر است، درجه اختلاف دما است.

درجه حرارت آب نزديك به درجه دماي بدن مادر است و همين شباهت مانع از تشخيص نوزاد در ايجاد و درك تغييرات مي‌شود. هر چقدر دماي آب پايين‌تر باشد، نوزاد كمتر براي نفس كشيدن تحريك مي‌شود. يكي از ديگر نكات مهم كه به آن توجه نمي‌شود، اين است كه آب و مايعات داخل ريه جنين هر دو هيپرتونيك هستند؛ بنابراين حتي اگر آب وارد دهان نوزاد هم بشود، نمي‌تواند داخل ريه شود؛ زيرا هر دوي اين مايعات سنگين و متراكم‌اند و نمي‌توانند با يكديگر در يك جا جمع شوند. به اين موضوع نيز توجه داشته باشيد كه نوزاد به دنيا آمده از طريق بند ناف به مادر متصل است. حنجره تحت پوشش گيرنده‌هاي چشايي قرار دارد و تعداد اين گيرنده‌ها، پنج برابر بيشتر از گيرنده‌هاي روي زبان مي‌باشد؛ بنابراين به محض اينكه ماده‌اي از حنجره بگذرد، گيرنده‌هاي چشايي فعال و حنجره به طور خودكار بسته شده و آب به جاي اينكه استنشاق شود، بلعيده مي‌شود. خداوند اين واكنش را در تمامي نوزادان گذاشته است تا به آساني از شير مادر تغذيه كنند. بعد از 6 – 8 ماهگي اين ويژگي به طور مرموزي ناپديد مي‌شود. نوزاد آنقدر باهوش است كه مي‌تواند تشخيص دهد كه چه ماده‌اي در گلوي او است و فرق ميان شير مادر، شير گاو و مايع آمينوتيك را تشخيص دهد.

نوع تنفس و طريقه خوردن غذاهاي مختلف مادر با توجه به تنوع آن تغيير مي‌كند. تمامي اين عوامل منجر مي‌شود تا كودكي كه درون آب به دنيا مي‌آيد، تا زماني كه از آب گرفته مي‌شود، نفس نكشد و نفس كشيدن او همانند زماني باشد كه داخل رحم مادر است و به محض اينكه از آب گرفته مي‌شود، شروع به نفس كشيدن مي‌كند. به عبارت ديگر، به محض اينكه نوزاد از آب گرفته و متوجه تغيير محيط مي‌شود، يك سري از تغييرات شيميايي و هورموني و پاسخ‌هاي فيزيكي درون بدن او رخ مي‌دهد و شروع به تنفس مي‌كند. در واقع، اتفاقات مختلفي در بدن نوزاد رخ مي‌دهد. عملكرد گردش خون جنين به گردش خون نوزاد تبديل مي‌شود. ريه‌ها براي اولين بار، اكسيژن را تجربه مي‌كنند. دانشگاه‌ها و مراكز پزشكي، سال‌هاست كه به دانشجويان خود آموزش مي‌دهند كه اولين، نفس نوزاد به فشار عبور از مجراي زايمان بستگي دارد و سپس در قفسه سينه بر اثر فشار خلائي ايجاد مي‌شود كه براي پر شدن اين خلاء، نوزاد شروع به تنفس مي‌كند. البته در حال حاضر دانشمندان دريافته‌اند كه اين موضع صحت نداشته و هيچ خلائي وجود ندارد. روي نوزادي كه در آب به دنيا مي‌آيد، مكانيسم‌هاي بالا، اتفاق مي‌افتد و منتظر مي‌ماند تا از آب گرفته شود و تنفس طبيعي خود را آغاز كند.

تحريريه دنياي سلامت

زیبــا شــو دات کام