یادتان بماند

مي‌دانيم كه نوع و عمق نگاه، نوع و بلندا يا كوتاهي صدا، رنگ وشكل و شمايل لباس و …، هر كدام حامل يك پیام‌های خاص و مورد نظر خود هستند، جامعه‌ شناسان و نظريه پردازان علوم ارتباطات، عميقاً بر اين باورند كه اگر نقش و تأثير مهارت‌های ارتباط غيركلامي، از مهارت‌های كلامي بيشتر و مؤثرتر نباشد، قطعاً كمترازآن نخواهد بود و به همين دليل است كه مي‌گويند: چشمان تو، لبخندها يا فشار دندان‌ها بر همديگر، گفتار تو و رفتارتو، ازجمله موارد با اهميتي هستند كه ضمن مشخص نمودن پندار تو، قطعاً در پذيرش يا عدم پذيرش تو، ازنقش محوري برخوردارند، در اين مقاله به ابزار پنجگانه تأثيرگذاري عميقتر برديگران می‌پردازیم.- زواياي انتقال- زمختي يا لطاف نگاه – لبخند – نوع و تناسب پوشاك – شيوه سخن و محتواي گفتار
الف: لب‌های خندان: حتي براي يك لحظه ترديد نداشته باشيد كه «هر چهره‌ اي با لبخند زيباتر خواهد بود و آنچه بر هر دردي 30 درمان دواست، نه گريه، كه خنده است، و براي لحظات بعدي نيز شك و شبهه اي به خود راه ندهيد كه چهره شاداب و خندان هميشه متنفذتر و عميق‌ تر به درون راه می‌یابد، البته هر چند، هر از گاهي و تحت شرايطي خاص، می‌توان ازطريق اخم وقهرنيزعلاقمندي و يا تنفر خود را نشان داد، ولي همانگونه كه گفتيم اين براي هميشه و در هر زمان و درارتباط با هر كس قابل اعمال نمی‌باشد، اما «تبسم» و «شادابي» حتي در بدترين شرايط نيز، جواب مطلوب و مؤثر خود را خواهد داد، بنابراين لبخند زدن و برخورداري از «شيوه موزون و آرام در صدا و نگاه و لبخند» از عوامل مؤثر در برقراري ارتباط سالم و درست با ديگران است، لبخند و شادماني اين را به ذهن طرف مقابل متبادر می‌کند كه:«به شما اعتماد دارم و از بودنِ با شما مسرورم».
ب: چشم‌ها: هيچ چشمي بدون سخن نيست، حتي به رمقترين چشم‌ها نيز از بيرمقي و كسلي خود مي‌گويند، به قول «امرسون» جامعه‌ شناس برجسته، هر نگاهي می‌تواند آرام‌ بخش و يا تهاجمي باشد، چشم با اهمیت‌ ترین و پر نفوذ ترين ابزار غير كلامي، در ارتباطات ميان فردي است، چشم منبع تأثير و جايگاهي براي انعكاس علاقمندي، اعتماد به نفس، صداقت، و يا برعكس آن است، هواي چشم‌ها را داشته باشيم كه «شنيدن كي بود، مانند ديدن»، به نگاهمان احترام بگذاريم تا اينكه از طريق نگاه ديگران سرشار از احترام و اطمينان شويم، ديدگان ما تنها قسمتي از سيستم عصبي ما هستند كه قادر به برقراري ارتباط مستقيم و ديداري ما با ديگران می‌باشند، بنابراين، چشم‌ها را بايد شُست، نه يك بار كه هميشه بايد شُست، جور ديگر بايد ديد، كه هميشه و در همه حال؛ به سان آن دخترك معصوم و زيبا كه هنگامه روز «چشمه جوشان چشمش نقشي از دريا داشت» و آنگاه كه شب فرا می‌رسید به كنار پنجره‌ای می‌رفت و با چشمانش براي پدرش پيام می‌داد كه: «ترا من چشم در راهم، شباهنگام» و به راستي كه چشم‌ها هميشه به راه‌ند، هميشه منتظرند و هميشه سرشار از سخنان ناگفته‌اند، و در اين انتظار، آمیخته‌ای از بیم‌ها و اميدها نهفته است، «هيچ صدايي زيباتر از صداي قشنگ نگاه نيست»، آنگاه كه به كيفيت چشماني نگران، می‌نگریم در عمق پر مفهوم آن ديدگان همه چيز را می‌فهمیم، و زماني كه به ژرفاي چشماني متفكر، می‌نگریم طوفاني را در ديدگانش مشاهده می‌کنیم پر هياهو و سركش، چشماني سرشار از همه چيز، چيزهائي كه فقط با زبان چشم می‌توان به زبان آورد، به قول «انوره دوبالزاك»: اگر همه دانسته‌ها و گفته‌های چشمان، به زبان در آيند، چه غوغايي كه بر پا نمی‌شود.
ج: محتواي گفتار: توجه به اينكه چه مي‌گوئيم، در چه زماني مي‌گوئيم و براي چه كساني مي‌گوئيم، موضوعاتي بسيار با اهميت است، از طريق مطالعه بر روي آنچه كه می‌خواهیم بگوئيم و بررسي وضعيت كساني كه می‌خواهیم به رایشان بگوئيم، محتوا و درون مايه گفتار تنظيم می‌شود، بنابراين بسيار ضروري است كه با انتخاب درست كلمات، ارتباطي مؤثرتر را تدارك ديد، زيرا در موارد زيادي، «تنها صداست كه می‌ماند».
د: نحوه گفتار: برخورداري از شيوه موزون و آرام در صدا، مهارت در مکث‌های ثانی‌های بين كلمات، لطافت و نرمي گفتار، همه و همه از عوامل زمينه ساز يك ارتباط مؤثر است، و به همين خاطر است كه: «صدا درست به اندازه نگاه احساس تعلق يا تنفر توليد می‌نماید»، به قول «ژان ژاك روسو»: «همه چيز با كلام شروع می‌شود»، آنگاه كه گفتن و بيان نمودن، با دقت، حرارت و آرامش بيان شود، همه چيز به احساس اشتراك، تعلق و پيوند متقابل منتهي می‌شود، و سايه همبستگي و توافق بر روي همه چيز كشيده می‌شود، به قول «لرنر» جامعه‌ شناس سرشناس ارتباطات اجتماعي: «از جمله نتايج يك ارتباط مؤثر، ايجاد احساس مشترك (Empathy) است»، زيرا از طريق ايجاد و تداوم چنين احساسي است كه افراد به مشاركت، همبستگي و تعلق و پيوند رسيده و خود را جاي ديگر قرار داده، احساسات خود را به او و او را به خود منتقل می‌سازند، «لرنر» معتقد است كه: «هر قدر بتوانيم از طريق ابزار و شیوه‌های ارتباطي، پيوند مستحکم‌تری پيدا كنيم، به همان نسبت ميزان دردمان از ديگران افزايش يافته و در نتيجه انطباق و سازگاري بيشتري حاصل می‌شود.
هـ : پوشش مناسب: هر چند نمی‌ توان از وضعيت ظاهري و پوششي افراد به تحليل همه جانبه و مشخصي از شخصيت فرد پرداخت ولي نظر به اينكه هر كسي از باور، ديدگاه و نوعي نگرش نسبت به مسائل و موضوعات مختلف و از جمله اينكه چه چيزي بپوشد و چه چيزي نپوشد برخوردار است، می‌توان به صورت تلويجي (و نه تصريحي)، نوع پوشش، نحوه آرايش و تيپ كلي و شماتيك فرد را با شخصيت و ویژگی‌های شخصي او در ارتباط گذارد، مضافاً اينكه اگر باور كنيم نگاه ديگران، برداشت ديگران و تصور ديگران از ما است كه وضعيت، موقعيت و شخصيت ما را می‌سازد و ما براساس نگاهي كه ديگران دارند به چيدمان ظاهري، رفتاري و گفتاري خود می‌پردازیم، پس از آنجائيكه وضعيت ظاهري می‌تواند پایه های قدرتمند براي قضاوت ديگران نسبت به ما محسوب شود و همين موضوع اثرات شگرفي بر قضاوت‌ها و ميزان پذيرش ما از جانب ديگران دارد، بنابراين همانگونه كه بررسی‌ها و پژوهش‌های بهعمل آمده تأييدكننده چنين تأثير و تأثري است، ما نيز بپذيريم كه چون وضعيت ظاهري (شادابي پوست، درخشش مو، تناسب اندام، نوع و شكل پوشش و لباس و …) در نفوذ و شخصيت مؤثر است، پس بايستي «به آن اهميت داد و به آن پرداخت»، زيرا هر وضعيتي پيام خاص خود را دارد كه با سطوح مختلفي همچو: موقعيت شغلي و اجتماعي- ميزان درآمد و موقعيت اقتصادي- سطح تحصيلي و تخصصي- ویژگی‌های رفتاري- اخلاقي فرد مرتبط است، خوب پوشي، شيك پوشي و ظاهر متناسب با هيچ انديشه و نظری‌های مغايرت ندارد، انسان دوستدارِ زیبایی‌ها و تناسب‌هاست.

با سپاس فراوان از سید مسعود مدنی جامعه‌ شناس – مدرس دانشگاه

زیبــا شــو دات کام