روانکاوی بر اساس میز کار

حتماً شما هم اين تجربه را داريد كه وقتي بچه بوديد و بزرگ‌ ترها كمد يا چمدانشان را مرتب مي‌كردند، كنار آنها نشسته و به وسايل آنها خيره مي‌شديد. انگار نگاه كردن به لوازم دیگران هميشه براي ما لذت‌بخش‌ است. كمي كه بزرگ‌تر شديم، اشيا و لوازم منزل ديگران نظر ما را به خود جلب مي‌كرد. آيا این لوازم و تركيب قرار گرفتن آنها با هم هارموني و هماهنگي دارد؟ آيا از رنگ و مدل وسايل خوش‌تان مي‌آيد؟ آيا سليقه دیگران را مي‌پسنديد؟ وقتي بزرگ‌ تر و پخته‌ تر شديم، اشيا و وسايل بقیه، معانی ديگری هم برايمان پيدا ‌كرد؛ يعني ديگر فقط به سليقه‌اي كه به خرج داده‌اند ‌دقت نمي‌كنيم، بلكه از روي لوازم و وسايل آنها مي‌توانيم شخصيت و علائق‌شان را هم بشناسيم.

مي‌توانيم بفهميم نگاه‌شان به زندگي چگونه است؟ روحيات و خلقيات‌شان چيست؟ به چه چيزهايي علاقه‌مندند؟ چه رنگ‌ها و نقش‌هايي آنها را به خود جلب مي‌كند؟ حتي اگر دقيق‌تر باشيد، مي‌توانيد نقاط ضعف يا قوت دیگران را هم با نگاه كردن به اتاق و وسايل آنها تشخيص دهيد. مشابه اين كار را در سريال‌هاي شرلوك هولمز مشاهده كرده‌ايد. شرلوك هولمز نماد بارزي است از كسي كه با نگاه كنجكاو، دقیق و هوشمندانه خود مي‌تواند از روي وسايل يا رخدادهاي كوچك به رمز و رازهاي بسياري پی ببرد؛ كاري كه بيشتر شبيه كارآگاهي است. اما روانشناسان معتقدند هر كسي مي‌تواند تبديل به شرلوك هولمز شود و با دقت در اتاق و وسايل كار اطرافيان خود به شناخت دقيق‌تر و كامل‌تري از شخصيت آنان دست یابد. براي مثال، مدتي پيش در يكي از مجلات خارجي مقاله‌اي درباره حرف زدن ميز كار و اتاق كار با افراد چاپ شده بود! بله، تعجب نكنيد. در اين مقاله اشاره شده بود كه واقعاً ميز كار افراد مي‌تواند حرف بزند و درباره صاحب ميز اطلاعات جالبي به ما بدهد.

حتي اين اطلاعات بسيار بيشتر از حدي است كه بتوانيم تصورش را بكنيم. در اين مقاله كارشناسان، پس از يك دوره طولاني (چند دهه‌اي) تحقيق و بررسي و به يمن زير و رو كردن ميزهاي كار افراد مختلف توانسته بودند سرنخ‌هايي باورنكردني براي كشف رازهاي شخصيتي صاحب ميز پيدا كنند.برای مثال، يك ميز خالي از لوازم شخصي در بسیاری از موارد نشان مي‌‌دهد كه صاحب ميز، نقش و يا کار چندان خاصي در شركت ندارد. همچنین مي‌تواند حاكي از نوعي عدم رضايت شغلي و نداشتن تعلق خاطر به كار باشد. البته كارشناسان معتقدند كه در نگاه اول گول نخوريد و توجه داشته باشيد که تزئينات ظاهري يا اشياي روي ميز هميشه و به صورت دقيق، پنجره‌اي رو به سوي حالت دروني و روحي افراد نيست؛ اما با نگاهی تيزبين و پرسش‌های حساب‌شده، دسترسی به بسياري از خصوصيات شخصيتي و اطلاعات رفتاري و در پي آن برقراري ارتباطات موفق‌تر و مؤثر‌تر فراهم مي‌شود. و اما نتيجه تحقيقات در اين زمينه را ملاحظه كنيد.

ساعت روميزي گوشه ميز كار!
كارشناسان معتقدند از روی يك ساعت روميزي كوچك سرنخ‌های زيادي مي‌توان به دست آورد. كساني كه توجه چنداني به زمان ندارند، كارمندان بدي نيستند؛ اما در مقايسه با افرادي كه هر دقيقه را مي‌شمارند و براي هر دقيقه از زمان ارزش قائلند، وجدان كاري و احساس مسؤوليت کمتری دارند. علاقه‌مندان به ساعت و شمردن دقايق كاري، اغلب افرادي منظم و وظيفه‌شناس و سخت‌كوش هستند و بعضي اوقات كمي هم وسواسي مي‌شوند! دانشمندان در تحقيقات خود دريافته‌اند كه كارمندان منظم و دقيق حدوداً هر 15 دقيقه يكبار به ساعت‌شان نگاه مي‌كنند و آن را جايي جلوي ديد قرار مي‌دهند. آنها اغلب يكي از امن‌ترين فضاهای روي ميز يا اتاق كارشان را برای قرار دادن ساعت‌ انتخاب مي‌کنند!

يادداشت‌ گذارهای حرفه‌ای!
افرادي كه علاقه زيادی به نصب كاغذهای كوچك يادآوری يا برنامه به در و ديوار، رايانه و خلاصه هر گوشه و كناري از ميز دارند، اغلب افرادي پرمشغله و ناآرام هستند که يك زندگي شغلي يا خصوصي تقریباً پرتلاطم، شلوغ و حتی تا حدي طاقت‌فرسا دارند. پژوهش‌ها نشان داده است، بیشتر افرادي كه به كاغذ كوچک يادداشت متوسل هستند، متأسفانه احساس خستگي و آشفتگي کرده و حس می‌کنند به آخر خط كاری نزدیک می‌شوند!

تصاوير و عكس‌های خانوادگی
پژوهشگران شخصيت از عکس‌های روي ميز كار، تعبير و تفاسير مختلفی دارند. عده‌اي اين عكس‌ها را تنها نشانه‌هایی كليشه‌ای مي‌دانند؛ در حالي كه عده‌اي ديگر معتقدند اين عكس‌ها نشانه نزديكي و پيوندهاي قوي عاطفي و خانوادگي است. عده‌اي ديگر هم بر این باورند كارمنداني كه به نوعي احساس گناه از زياد كار كردن و دور ماندن از خانواده دارند، اغلب چنين عكس‌هايي را روي ميز كارشان قرار مي‌دهند. در هر صورت، نكته مهم اين است كه صورت افراد در اين عكس‌ها چه حالتي دارد و به كدام سمت متمايل است. آيا مستقيماً روبه‌روي فرد قرار‌ دارد يا به سمت ديگري چرخيده است. اگر صورت به سمت ديگری متمايل باشد، نشان مي‌دهد كه عكس به خاطر علاقه به خود فرد است؛ اما حالت اول بيشتر به يادآوري کسی برمي‌گردد كه در عكس است.

نظم و ترتيب زياد
هرچه اتاق مرتب تر باشد، حس قوی تری از حضور در يك فضاي رسمي و كاملاً اداری را به مخاطب القا مي‌كند و در واقع محل كاري است كه برای صاحب آن یک فضای غريبه به شمار مي‌آید. برعكس، اگر محل كار شلوغ باشد و وسايل غيركاري بيشتري در آن به چشم بخورد، به نوعي بازگو‌كننده حس راحتي و امنيت است؛ به‌طوري كه شايد راحتي خانه را براي فرد تداعي كند. در چنين فضايي او مي‌تواند «خودش» باشد و نامنظمي‌هاي خاص خودش را هم داشته باشد و نشان دهد!

انرژی بخش‌ها!
تابلوهاي زيبا، جملات الهام‌بخش و پوسترهاي مناظر طبيعي براي بسياري از افراد در نقش نوعي شارژكننده و انرژی بخش عمل مي‌كنند؛ تا جايي كه پژوهشگران به اين وسايل، تنظيم‌ كننده‌هاي افكار و احساسات لقب داده‌اند. كارمندی كه در محل كار خود يكي از اين چيزها را داشته باشد، كسي است كه كارش را دوست دارد و مي‌خواهد به خوبي آن را انجام دهد. او اميدوار است وظايفش را به بهترين شكل به انجام برساند و از خيلي چيز‌ها براي انجام هر‌چه بهتر كارش كمك مي‌گيرد.

گرمابخش‌ها!
كارهاي دستي زيبا، عروسك، اسباب بازي‌هاي بامزه و سرگرم‌كننده، مجسمه و… بر روي ميز كار، ساده‌ترين نشانه‌های وجود حس همدلي، گشاد‌گي، راحتي و گرمي و محبت‌اند. اين اقلام همان مواردي هستند كه يكي از پژوهشگران برجسته در اين زمينه به آنها «اظهاركنندگان گرمي‌بخش» نام داده است.

مهمان‌نوازی
يك ظرف پر از شكلات و شيريني، فلاكس چاي، دسته گل‌هاي زيبا يا هر چيز ديگري كه به نوعي اشاره‌اي به جلب توجه جمعي داشته باشد، نشانه‌ای برای خوشامد‌گويي و بيانگر حس مهمان‌ نوازي و پذيرش و تا حد زيادي صميميت فردي است. در واقع، نوعي توجه به اطرافيان كه مي‌تواند نشانه‌اي از برونگرايي نيز باشد. در حالي که درونگراهای حقيقي اغلب تمايل چنداني به برقراري ارتباطات نزديك و صميمانه با اطرافيان ندارند و علائم برقراري ارتباط با ديگران روی ميز كار يا در اتاق آنها بارز نيست.

نامنظم‌ها لو مي‌روند!
نظم شخصي، يك ويژگي فردي است كه اغلب تجاهل كردن به آن ناممكن است و تغيير آن هم در همان حد دشوار. يك آدم مرتب و منظم، ميز مرتب و بانظم و ترتيبي دارد و يك ميز مرتب و كاملاً تميز، صاحبي مرتب و منظم. اصلاً تفاوتي نمي‌كند چقدر آدم‌های نامنظم سعي مي‌كنند مرتب باشند، چون معمولاً هر چقدر هم كه در اين راه عرق بريزند، بالاخره لو مي‌روند و چيزي از جايي كه نبايد، سر درمي‌آورد؛ مثلاً يك مشت كاغذ مچاله‌شده داخل كمد! يا پوست شكلات كه پشت مانيتور مانده، يك فنجان نشُسته در جاكتابي و خلاصه كلي چيز‌هاي ريز و درشت كه به سادگي قابل رديابي هستند.  همان طور كه ملاحظه مي‌كنيد، هميشه راه‌هايي براي درك و شناخت اطرافيان وجود دارد كه مي‌توان اطلاعات جالبي از آنها به دست آورد. این اطلاعات و رسيدن به شناخت بيشتر فقط مختص اتاق و ميز كار نيست. شما هم فكر كنيد و ببينيد از روي چه نشانه‌های ديگری مي‌توانيد درك و شناخت خود را نسبت به ديگران افزايش دهيد و به تدريج ارتباط مؤثرتري با اطرافيان برقرار كنيد. موفق باشيد.

با سپاس از ركسانا خوشابی روانشناس بالینی

زیبــا شــو دات کام