سفید شدن مو و درمان آن

سفيد شدن مو يك روند طبيعي پيري محسوب مي‌شود و معمولاً تمام انسان‌ها با گذشت سن آن را تجربه مي‌كنند. اين پديده به دو شكل بروز مي‌كند: يكي فرم طبيعي آن كه بعد از سنين 34 به بعد با فاصله چند سال موها شروع به سفيد شدن مي‌كنند. اصولاً در نژاد سفيدپوست اولين تار‌هاي مو در آقايان در قسمت ريش و سبيل به‌ طور پراكنده ديده مي‌شود و بعد از آن ناحيه شقيقه شروع به سفيد شدن كرده و به صورت موجي به قسمت‌های مركزی سر و در آخر به ناحيه پشت سر مي‌رسد. بنابراين ناحيه پس سر آخرين محلي است كه موهاي سفيد در آن ديده مي‌شود. موهاي سر زودتر از نواحي ديگر دچار سفيدي مي‌شوند. در خانم‌ها به‌طور معمول، مانند آقايان، اولين موهاي سفيد در ناحيه شقيقه‌ها به چشم مي‌خورد. اين روند رو به پيشرفت است و موهاي سفيدشده مجدداً تيره نمي‌شوند.

سفيد شدن زودرس موها
سفيد شدن زودرس موها به مواردي گفته مي‌شود كه موهاي فرد قبل از 20 سالگي شروع به سفيد شدن كنند. شيوع اين عارضه حدود 2 درصد است كه در هر سني ممكن است ايجاد شود. به‌عنوان مثال اگر پسر يا دختري 12 ساله تار موي سفيد داشته باشند، باعث اضطراب و تشويش والدين مي‌شود. علت اين حالت در حقيقت عوامل ژنتيك است كه از پدر و مادر به ارث مي‌رسد. ژن‌ها مسؤول سفيد شدن موها هستند. اين ژن‌ها وابسته به جنس نبوده و هم در دختر و هم پسر ممكن است منجر به سفيد شدن زودرس موها شوند.

مهم‌ ترين علت
مهم‌ترين علت  سفيد شدن مو، گذر عمر و افزايش سن و مسائل ارثي و ژنتيكي است كه تا آخر عمر رو به پيشرفت مي‌باشد. در مطالعات انجام‌شده، بعد از سن 50 سالگي، حدود 50 درصد افراد حداقل نيمی از موهايشان سفيد مي‌شود و اين روند با سرعت كم يا زياد ادامه مي‌يابد.

عوامل ژنتيكي و نژادي
اصولاً عوامل ژنتيكي و همچنين نژادي در سفيد شدن موها نقش عمده‌اي دارند. به‌عنوان مثال، اين پديده در سفيدپوستان از حدود سن 35 سالگي شروع مي‌شود؛ در حالي كه در سياهپوستان بعد از 43 سالگي اتفاق مي‌افتد. بروز موهاي سفيد به صورت موضعي يا گسترده در ناحيه سر، گاهي ابرو، مژه‌ها و پلك‌ها، يك بيماري ژنتيك پوستي و معمولاً ناشي از اختلالات ژنتيك يا كروموزمي است كه باعث اختلال در مهاجرت سلول‌هاي رنگدانه ملانوسيتي به پوست و يا ناحيه مو مي‌شود اين اختلال، ژنتيكي و ارثي است. به‌عنوان مثال، بيماري آلبينيسم (نوزادي كه از بدو تولد موهاي سفيد و پوست و چشم‌هاي كمرنگي دارد) مربوط به فعاليت آنزيم‌ها و توليد رنگدانه پوست يا ملانين مي‌باشد. در بعضي از اختلالات سفيدي مو، اختلالات ديگري مانند ناشنوايي عصبي، كمرنگي چشم‌ها و اختلال در ارگا‌ن‌هاي ديگر نيز ممكن است بروز كند. گاه اين سفيدي به صورت موضعي و به شكل يك كاكل سفيد جلوي سر ديده مي‌شود كه به آن «پيبالديس» مي‌گويند. كه به‌طور مشخص ممكن است فقط در قسمت پيشاني ديده شود. اين اختلال ژنتيكي و ارثي است. در بيماري‌هاي ارثي ديگر پيري زودرس پوست همراه با ريزش موها، چروك شدن زود هنگام پوست همراه با سفيد شدن موها از ديگر اختلالات ژنتيكي هستند. متأسفانه درمان مناسبي برای رفع مشكلات و بيماري‌هاي ارثي وجود ندارد.

عوامل دارویی
مصرف بعضي از داروها نيز ممكن است در رنگ مو تغييراتي ايجاد كند. به‌عنوان مثال، مصرف كلروكين در بيماري‌هاي روماتيــسمي، مي‌تواند باعث كمرنگ شدن موهاي سر در افراد پوست روشن شود كه با قطع دارو موها مجدداً تيره مي‌شوند.

سفيدی موها در اثر بيماریهای خود ايمنی
در گروهي ديگر از بيماري‌ها كه به بيماریهای خود ايمني معروفند، سيستم ايمني بدن به دلايل ناشناخته، شروع به تخريب سلول‌هاي رنگدانه پوست و موادي به نام ملانوسيت مي‌كند. نمونه كامل اين اختلال، بيماري پيسي يا لك سفيد (ويتيلي‌گو) است كه معمولاً در سنين كودكي قسمت‌هايي از پوست به صورت موضعي و بدون هيچ التهابي به رنگ سفيد در مي‌آيد. حدود 2 درصد افراد جامعه به اين بيماري مبتلا هستند و موهاي ناحيه سر يا مژه آنها نيز ممكن است سفيد شود. علت بيماري مشخص نيست، اما عوامل ژنتيك در ايجاد آن دخالت دارند. سابقه فاميلي در 20 درصد بيماران ديده مي‌شود. جهت درمان معمولاً از داروهاي موضعي و يا اشعه ماوراي بنفش (فتوترايي) استفاده مي‌شود. در نوع ديگري از بيماري‌هاي  خود ايمني كه «پُلاد» ناميده مي‌شود، قسمت‌هايي از موهاي سر يا نواحي ديگر بدن به‌صورت موضعي مي‌ريزد و به جاي آنها اغلب موهاي سفيد مي‌رويد. اين موهاي سفيد معمولاً بعد از مدتي تيره مي‌شوند؛ ولي در مواردي به صورت تك‌تك لابه‌لاي موي سر قابل رؤيت هستند. اصطلاح سفيد شدن يكشبه موها، نمونه‌اي از اين نوع بيماري است كه در آن بيماري پُلاد به‌طور مستمر باعث ريزش موهاي تيره مي‌شود، ولي موهاي سفيد كه تحت تأثير اين بيماري قرار نمي‌گيرند، باقي‌مانده و بنابراين به نظر مي‌رسد موهاي فرد در عرض چند روز كاملاً سفيد شده است.

عوامل تغذيه‌ ای در سفید شدن مو
عوامل تغذيه‌ ای و كمبود بعضي از ويتامين‌ها، مانند ويتامين B12، اسيد فوليك و يا كمبود آهن، در سفيد شدن موها مؤثرند. كمبود ويتامين B12 به‌طور خاص عامل سفيد شدن موهاي سر است و با مصرف آن مشكل برطرف مي‌شود. كمبود آهن كه به‌ طور شايع در جوامع وجود دارد، عامل مهمي در سفيد شدن موها به شمار نمي‌آيد و در حقيقت منجر به اختلال در پروتئين كراتين مي‌شود و نقش مهمي در فعاليت سلول‌هاي رنگدانه مو دارد. برعكس، كمبود پروتئين در كودكاني كه مبتلا به فقر تغذيه و آهن هستند، باعث كمرنگ شدن موها مي‌شود كه با تجويز مواد غذايي و پروتئين بهبود مي‌يابد. همچنين كمبود مس در نمونه‌هاي حيوانات آزمايشگاهي باعث كمرنگ شدن موها مي‌شود. در انسان نيز كمبود مس به خاطر اختلال در فعاليت آنزيم توليدكننده رنگدانه مو، در رنگ مو و شكنندگي آن تاثير دارد. البته مس به‌طور معمول نقش مهمي در بازگشت رنگ تيره مو نداشته و تاكنون فقط تحقيقات ريز مغذي مس در مورد حيوانات آزمايشگاهي صورت گرفته است. در كم‌خوني‌هاي بدخيم نيز سفيد شدن موها نشانه‌اي از اين بيماري است كه ممكن است با درمان، موهاي سفيدشده برطرف شوند. به‌طور كلي، در هر سني ممكن است موها سفيد شود و به نظر نمي‌رسد در افرادي كه به صورت طبيعي موهاي‌شان سفيده شده، تجويز ويتامين‌ها و ريزمغذي‌ها (آهن، روی، مس و يا سلنيوم و پروتئين) تأثيري در بازگشت رنگ موها داشته باشد. اين مسأله از اين جهت اهميت دارد كه امروزه شركت‌هاي خارجي و داخلي تبليغات وسيعي در مورد ويتامين‌ها- املاح- اسيد آمينه و ريزمغذي‌ها براي درمان ريزش و سفيدي مو انجام داده‌اند.

جمع‌ بندی
سفيد شدن موها در بيشتر موارد يك فرايند طبيعي، ارثي و نژادي است كه رو به پيشرفت و غير قابل كنترل مي‌باشد. در حقيقت، در موهاي سفيد رنگدانه طبيعي موها به‌طور نسبي يا كامل از بين رفته و چون سلول رنگدانه در ناحيه پياز مو و يا غلاف خارجي موها وجود ندارد، توليد رنگ در موهاي سفيد غيرممكن به نظر مي‌رسد و فقط در موارد محدودی كه در بالا به آنها اشاره شد، قابل درمان مي‌باشد.

سپاس از دكتر حسن صيرفی

زیبــا شــو دات کام