اگر خارش دارید بخوانید

خارش نوعي سوزش در پوست است كه موجب خاراندن پوست مي‌شود و يكي از شايع‌ترين مشكلات پوستی است كه مي‌تواند موضعي و محدود به يك ناحيه از بدن باشد و يا نقاط مختلف بدن را درگير كند. در برخي موارد نيز خارش پوست هنگام شب بدتر مي‌شود. معمولاً اگر كل بدن دچار خارش شود، درمان به نسبت خارش موضعي سخت‌ تر خواهد بود. بيشتر مواقع بدون تظاهرات خارجي، پوست دچار خارش مي‌شود؛ ولي در برخي موارد نشانه‌هايی همچون برآمدگي، تاول، قرمزی و … بروز مي‌كند. در اين گونه موارد بيمار بايد به متخصص پوست مراجعه كرده و علت آن‌را بيابد. مثلاً ممكن است خارج ناشي از ابتلا به اگزما و يا گال باشد.

آيا بايد پوست‌ را بخارانيم؟
اين كار معمولاً خارش را بيشتر مي‌كند. ممكن است خاراندن بدن ابتدا موجب آرامش و رضايت ‌شود، اما در نهايت پوست تحريك و ملتهب شده و خودِ التهاب موجب خارش بيشتر مي‌گردد؛ بنابراين در اكثر مواقع خاراندن پوست اوضاع را وخيم‌تر مي‌كند؛ به خصوص اگر موجب خارش در پوست شود كه باكتري وارد آن شده و عفونت كند و عفونت ثانويه خود، موجب خارش بيشتر مي‌شود. اگر خارش پوست ماه‌ها يا سال‌ها طول بكشد، آن قسمت خراشيده و پوست آن كلفت شده و رنگدانه‌هاي آن تغيير رنگ مي‌دهند و تيره مي‌شوند. بهترين روش براي درمان پوست تحريك شده، جلوگيری از خاراندن آن است.

دلايـل خـارش پـوست
شرايط و دلايل بسياري براي خارش پوست وجود دارد. حتي دلايل رواني، مثل استرس و اضطراب نيز ممكن است موجب خارش شوند و يا آن را تشديد كنند. خشكي پوست نيز يكي از ديگر عوامل است. قرار گرفتن در معرض اشعه UV و آفتاب سوختگي نيز مي‌تواند موجب خارش پوست شود. ساير دلايل عبارتند از: تغييرات پوستي، اختلالات متابوليك و غدد درون ريز (بيماري كبد، كليه يا پركاري و كم كاري تيروئيد)، سرطان، واكنش به مواد مخدر، مشكلات صفرا، بيـمــاري‌هاي خوني نيش حشراتي همچون كك و پشه. در برخي موارد نيز واكنش‌هاي آلرژيك، به شكل خارش بروز مي‌كنند.

عفونت‌ها هم يكي از ديگر دلايل خارش پوست هستند؛ مثلاً خارش و سوزش دستگاه تناسلي زنان و مردان مي‌تواند ناشی از عفونتي باشد كه در مقاربت جنسي انتقال يافته است و يا خارش مقعد به دلايل عفونت و يا انگل، رعايت نكردن بهداشت باشد. عفونت‌هاي قارچی و پسوريازيس نيز موجب خارش پوست مي‌شوند. در برخي موارد خارش به دليل هجوم شپش به بدن، مثل شپش سر و يا شپش عانه است. گال نيز يك بيماري مسري پوستي است كه با خارش شديد در شب همراه است. از ديگر عوامل مي‌توان به ديابت، زونا، اسكلروز، لوازم آرايشي و … اشاره كرد. واكنش به مواد مخدر يا برخي داروها نيز مي‌تواند موجب كهير پوستي و خارش شود. اغلب اوقات، زنان اظهار مي‌دارند كه در دوران بارداري، بدن آنها خارش مي‌گيرد و يا خارش آنها بدتر مي‌شود. بايد گفت كه در بيشتر مواقع خارش ناشي از يك بيماري زمينه‌اي خطرناك و جدي نيست. ولي بايد به پزشك متخصص مراجعه شود در بارداري اول نوعي كمر بارداري منجر به خارش مي‌شود كه به علت بزرگ شدن سريع شكم مي‌باشد كه نياز به مراجعه به متخصص پوست دارد.

درمــان
سرما: سرما منجر به بي‌حسي فيبرهای عصبی بدن مي‌شود و همين بی حسی خارش را تسكين مي‌دهد. راه‌هاي سرد كردن پوست و كاهش خارش عبارتند از:

آب سرد: قسمت مورد نظر را با آب سرد بشوييد يا يك كيسه يخ و يا آب سرد روي آن قرار دهيد.  دوش آب سرد  قرار دادن كيسه‌هاي آب يخ روي پوست (اين كيسه‌ها معمولاً در داروخانه‌ها عرضه مي‌شوند). توجه داشته باشيد كه گرم كردن محل خارش، هيچ تأثيری در تسكين آن ندارد و حتي اگر خارش كاهش يابد، برخي كرم‌های مثل ليدوكائين خود باعث تحريك پوست شده و خارش ايجاد مي‌كند. خيلي سريع دوباره شروع خواهد شد؛ بنابراين توصيه مي‌شود از اين روش استفاده نكنيد.

كرم‌ها و لوسيون‌های ضد خارش
فنول، «Pramoxine»، ديفن هيدرامين يا «Benzocaine» و يا هر نوع بی حس كننده ديگر. شما مي‌توانيد اين كرم‌ها را به دفعات روی محل خارش بماليد. آنها انتهای اعصاب را بي‌حس كرده و درد و خارش را كاهش مي‌دهند. كرم‌ها و لوسيون‌هايی كه حاوی هيدروكورتيزون هستند، موجب كاهش خارش مي‌شوند؛ البته خارش‌هايي كه ناشي از اگزما يا خشكی پوست باشند. در واقع اين خارش‌ها ناشي از پاسخ به كورتيزون هستند. هيچ كدام از كرم‌هاي حاوي هيدروكورتيزون، حتي محصولاتي كه ادعا مي‌كنند در كاهش خارش تأثير زيادي دارند، در حالت‌هاي شديد، به رفع خارش كمكي نخواهند كرد. مثلاً در مواقعي كه خارش ناشی از نيش حشرات است، استفاده از اين كرم، مؤثر نيست. اگر بيش از 10 روز از كرم‌های حاوی هيدروكورتيزون استفاده كرديد و نتيجه‌اي نگرفتيد، حتماً با يك پزشك مشورت كنيد تا علت خارش را بيابد.

داروهای خوراكي
به‌ طور معمول، آنتی هيستامين‌ها، خارش را درمان مي‌كنند؛ مثل ديفن هيدرامين، هيدروكسي‌ زين، كلرفتيرامين و … از آنجا كه اين داروها خواب‌ آور نيز هستند، نبايد قبل از رانندگي و يا كار با ماشين‌هاي سنگين از آنها، استفاده كنيد. اگر نمي‌خواهيد دچار خواب‌آلودگي شويد، مي‌توانيد از «Loratidine» و يا «Fexnferadine» استفاده نماييد، زيرا با اينكه نوعي آنتي‌هيستامين هستند، درصد مواد خواب‌آور آنها بسيار كمتر از ساير آنتي‌هيستامين است. آنها نسل دوم آنتي‌هيستامين ناميده مي‌شوند كه نسبت به نسل اول خاصيت آرامبخشي كمتري دارند.

مراجعه به پزشك
اگر خارش پوست بدن‌ تان، آرامش و خواب شما را سلب كرده و يا به علت خاراندن بيش از حد، پوست‌ تان دچار عفونت شده و رنگدانه‌های آن تغيير رنگ داده و يا پوست شما ضخيم شده است، حتماً به پزشك مراجعه كنيد. پزشك در صورت لزوم كورتيزون يا آنتي‌هيستامين‌هاي قوي‌تري تجويز مي‌كند و در صورتي كه خارش ناشي از يك بيماري زمينه‌اي باشد، به درمان آن مي‌پردازد.

گياهان مفيد برای درمان خارش
آلوئه‌ ورا، روغن كبد ماهی، آبليمو، ويتامين E و روغن جوانه گندم، خارش را تسكين مي‌دهند.
اضافه كردن 2 قاشق غذاخوري سركه به آب حمام، خارش را تسكين مي‌دهد.  براي درمان خارش ناشي از عرق سوز شدن و يا نيش زنبور و يا حشرات، جوش شيرين را در آب گرم حل كرده، سپس با آب سرد حمام مخلوط كنيد و بدن خود را با آن بشوييد.

رژيم غذايي نقش مهمي در مبارزه با خارش و آلرژي‌ها دارد. اگر غذايي را كه موجب حساسيت و خارش شما مي‌شود، شناسايي كنيد، با اجتناب از خوردن آن به راحتي خارش خود را درمان خواهيد كرد.  غذاهاي غني از ويتامين C، بتاكاروتن، ويتامين E، روي و مواد معدني، به درمان خارش پوست كمك مي‌كنند.

خشكي پوست خارش را بدتر مي‌كند، محل آسيب ديده را تميز و چرب نگه داريد و از گرما و رطوبت بيش از اندازه خودداري كنيد.  لباس‌های سبك و خنك بپوشيد.

نوشيدن 1 الي 2 فنجان چاي گزنه خارش را كاهش مي‌دهد. به اين منظور، 1 الي 2 قاشق چاي خوري برگ خشك گزنه را درون يك فنجان آب جوش بريزيد و بعد از 15 دقيقه بنوشيد.  مخلوط كردن نشاسته با آب وان نيز، خارش را تسكين مي‌دهد.  مخلوط آب نارگيل تازه و گوجه‌فرنگي و ماساژ پوست با اين مخلوط، در بهبود و تسكين خارش بدن مؤثر است.  برگ ريحان، خارش ناشي از عفونت‌هاي قارچي را درمان مي‌كند.

در زنان يائسه، كمبود استروژن موجب خارش بدن مي‌شود؛ بنابراين تأمين استروژن از غذاها موجب كاهش خارش مي‌شود. مواد غذايي حاوي استروژن عبارتند از: خرما، گيلاس، آلو، هويج، سيب‌زميني، زيتون، خيار، بادمجان، رازيانه، تخم آفتابگردان و جوي دو سر، عسل و عدس و سويا.

مصرف بذر كتان، عملكرد كبد را بهبود بخشيده و خشكي و خارش پوست را كاهش مي‌دهد.  گاهي اوقات خارش ناشي از گرمای هوا و افزايش درجه حرارت بدن است. در روزهاي گرم با نوشيدن مايعات فراوان، بدن و پوست خود را خنك نگه داريد.

بدون نسخه پزشك از هيچ دارويي استفاده نكنيد. برخي از داروها خود مي‌توانند سبب خارش شوند؛ مثل استامينوفن كدئين كه متاسفانه بسياري از افراد بدون نسخه آن‌را مصرف مي‌كنند.   هميشه از ضد آفتاب استفاده كنيد؛ حتي در فصل پائيز و زمستان.

از پوشيدن لباس‌های پشمی خودداری كنيد و چنانچه ناچار به پوشيدن آن هستيد، زير آن لباس نخي يا ابريشمي بپوشيد تا لباس پشمي با بدن شما در تماس نباشد.  از مصرف لبني‌های پر چرب خودداري كنيد؛ زيرا حاوي مواد افزودني تحريك كننده پوست هستند.  از لوازم آرايشي و زيبايي حاوی روغن استفاده نكنيد؛ زيرا بيشتر مواقع روغن اين مواد حساسيت‌زاست.

سپاس از دكتر سيمين ابراهيم‌ زاده-متخصص  پوست، مو و زیبایی

زیبــا شـــو دات کام