برای ریزش موهایتان

دلايل بسياري براي ريزش مو در مردان و زنان وجود دارد و اين دلايل با توجه به جنسيت و سن افراد متفاوت است. مطالعات نشان مي‌دهد كه ريزش 100 الي 150 عدد مو در روز كاملاً طبيعي است. به‌طور معمول، موي انسان در سه مرحله به نام آناژن، كاتاژن و تلوژن رشد مي‌كند. آناژن، مرحله فعال و مرحله رشد مو و كاتاژن مرحله‌اي است كه رشد مو با تعويق مواجه شده و موها شروع به شكستن مي‌كنند و تلوژن مرحله استراحت مو است كه موها معمولاً مي‌ريزند. به‌ طور طبيعي هميشه 10 درصد از موها در محله استراحت قرار دارند و اغلب انواع ريزش مو به دليل بيماری سيستميك يا يك بيماری داخلی و يا رژيم غذايی بد است.

گاهي نيز موها به‌ دليل مسائل ژنتيكي، سابقه خانوادگي و يا فرايند پيري نازك مي‌شوند كه بيشتر افراد متوجه آن نمي‌شوند. به‌طور معمول نازك شدن موها از سن 30 الي 40 سالگي آغاز مي‌گردد. علاوه بر اين عواملي همچون، استرس شديد، تغييرات تغذيه‌اي و تغييرات هورموني (بارداري و بلوغ و يا يائسگي) موجب ريزش مو مي‌شوند. بيماري‌هاي تيروئيد، كم خوني و فقر آهن نيز مي‌توانند باعث ريزش مو شوند كه پزشك با انجام آزمايش خون و بررسي سابقه پزشكي بيمار و گاهي اوقات با نمونه‌برداري از پوست سر تشخيص مي‌دهد. داروهاي بسياري نيز موجب ريزش مو مي‌شوند. به عبارت ديگر،  بسياري علت ريزش مو را داروها، از جمله مواد مخدر است. از سوي ديگر درمان برخي از بيماري‌ها نيز ريزش مو به همراه دارد؛ مثلاً در بيماري سرطان، ريزش مو يكي از بارزترين عوارض شيمي درماني است كه البته 67 تا 12 ماه پس از درمان موها مجدداً رشد مي‌كنند.

به‌ طور كلي موها به دو صورت موضعی يا كی مي‌ريزند. در ريزش موضعي فقط منطقه كوچكي از مو مي‌ريزد و در ريزش كلي موها در تمامي سر به‌طور كلي شروع به ريزش مي‌كنند.

انواع ريزش موضعي
برخي از عواملي كه موجب ريختن موضعي موها مي‌شوند عبارتند از:
آلوپسي آره آتا: ريزش مو دايره‌اي به اندازه يك سكه است كه معمولاً ظرف چند ماه بزرگ‌تر مي‌شود.
تريكوتيلوماينا: در اثر عادت چرخاندن و يا بيرون كشيدن تعدادي از موها از بين ساير موها ايجاد مي‌گردد.
كچلي قارچي سر: نوعي عفونت قارچي است.
كشش آلوپسي: در اثر كشيدن مكرر ريشه مو به وجود مي‌آيد.
كچلي منطقه‌ای: معمولاً با يك چهارم دايره آغاز و طي سه تا شش ماه، بدون هيچ درماني رفع مي‌شود. نوعي از آلوپسي، كچلي به بيش از يك منطقه از سر محدود مي‌شود و در نوع شديد آن حتي به ريش و ابرو نيز سرايت مي‌كند و روي ساير نقاط بدن نيز تأثير مي‌گذارد. كچلي منطقه‌اي در واقع يك بيماري خود ايمني است كه بدن به خودش حمله مي‌كند و فوليكول‌هاي مو را از بين مي‌برد. با اين حال بيشتر بيماران مبتلا به آلوپسي مشكل سيستميك ندارند و نيازي به انجام آزمايش‌هاي پزشكي نيست. براي درمان آلوپسي آره‌تا، مقدار كمي استروئيد، مثل تريامسينولون به محل ريزش مو تزريق مي‌شود تا فوليكول‌های مو تحريك شده و موها دوباره رشد كنند. اين روش ممكن است در مناطق بزرگ چندان مؤثر نباشد؛ اما در رشد مجدد موها در مناطق كوچك بسيار مؤثر است.

در موارد شديدتر از روش‌هاي ديگر، مثل استروئيدهاي خوراكي و يا درمان با نور ماوراء بنفش نيز مي‌توان استفاده كرد؛ اگر چه در برخي افراد نيز اين روش‌ها مناسب نخواهد بود؛ زيرا عوارض جانبي و خطرات بالقوه بي‌شماري دارند كه در واقع آن‌را غير عملي مي‌كنند. در مواردي كه ريزش مو كم است، مي‌توان به راحتي با شانه كردن مو در جهت‌هاي مختلف كچلي را پوشاند يا از اسپرهاي مو استفاده كرد و يا به بهانه مُد كل مو را تراشيد.
كشش آلوپسي: اين نوع كچلي در اثر كشيدن مكرر ريشه مو و يا وارد كردن فشار به مو ايجاد مي‌شود؛ مثل بستن و كشيدن موها به عقب (دم اسبي)؛ بنابراين اگر شما نيز جزء اين افراد هستيد و موهاي خود را به اين شكل مي‌بنديد، بهتر است از مدل ديگري استفاده كنيد كه به ريشه‌هاي مو شما فشار كمتري وارد كند. هر چقدر سريع‌تر اين كار انجام شود، از آسيب بيشتر جلوگيري كرده‌ايد.
تريكوتيلوماينا: معمولاً افرادي به اين نوع ريزش مو دچار مي‌شوند كه از روي عادت بدون آنكه خود متوجه باشند، با موهاي خود بازي مي‌كنند و آن‌را مي‌كشند. بعضي افراد حتي مژه‌هاي خود را نيز مي‌كشند و با آن بازي مي‌كنند! در اين نوع از ريزش، اكثر موها ظاهري شكننده دارند. درمان به صورت رفتاري است؛ يعني بايد كمي دقت كنيد و زماني كه متوجه مي‌شويد در حال كشيدن موهاي‌تان هستيد، اين كار را انجام ندهيد. در موارد شديد بهتر است بيمار به يك روانپزشك يا مشاور مراجعه كند. داروهاي ضد استرس و اضطراب نيز به درمان كمك بسياري مي‌كند.
كچلي قارچي: كچلي قارچي، ناشي از عفونت پوست سر است كه اغلب، كودكان مدرسه‌اي به آن مبتلا مي‌شوند. اين بيماري در آفريقايي‌هاي آمريكايي تبار و سياه پوست‌ها شايع‌تر است و در بزرگسالان به ندرت ديده مي‌شود. در اين كچلي معمولاً موها شكسته هستند. درمان با داروهاي خوراكي ضد قارچ انجام مي‌شود و با درمان عفونت، موها مجدداً رشد مي‌كند. اين نوع كچلي با به اشتراك گذاشتن كلاه، شانه يا برس به ساير افراد سرايت مي‌كند.
ريزش كلی مو: در اين نوع ريزش، تمامي موها نازك مي‌شوند؛ بدون اينكه قسمت خاصي از مو دچار كچلي موضعي شود. از آنجا كه ممكن است برخي افراد با اين نوع ريزش مو آشنا نباشند، اغلب احساس مي‌كنند موهاي‌شان به ضخامت قبل نيست. علائم شايع اين نوع عبارت است از:
ريختن سريع موها در مرحله تلوژن و پس از زايمان، تب و با كاهش ناگهاني وزن
ريزش آندروژنيك يا آندروژني (كچلي شكل مردانه و زنانه)

پيشگيری
پيشگيری از ريزش مو به عوامل مختلفي بستگي دارد، زيرا علت‌هاي مختلفي براي ريزش مو وجود دارند؛ ولي به‌طور كلي مي‌توان گفت، شامپو كردن منظم مو و رعايت بهداشت، همچنين تغذيه خوب و دريافت مقدار كافي مواد غذايي حاوي ويتامين B و آهن در درمان و پيشگيري مؤثر است. دريافت روزانه يك عدد مولتي ويتامين كه حاوي روي، ويتامين B، فولات آهن و كلسيم باشد، در اين زمينه بسيار مؤثر است. مطالعات اخير نشان داده‌اند كه ويتامين D نيز تا حدودي در پيشگيري از ريزش مو تأثير دارد. درمان بيماري‌هاي زمينه‌اي پزشكي، از جمله تيروئيد، كم‌خوني و عدم تعادل هورموني نيز در پيشگيري از ريزش مو مؤثر است. با انجام آزمايش خون و مراجعه به پزشك مي‌توان تشخيص داد كه آيا مقدار ويتامين B و آهن موجود در بدن كافي است يا با كمبود آنها مواجه هستيد.

عوامل ريزش مو

در شرايط طبيعي موها در سه مرحله رشد مي‌كنند و حدود سه سال در مرحله آناژن، يا مرحله رشد هستند و سپس وارد فازتلوژن مي‌شوند؛ سپس در عرض سه ماه بعد از اينكه مو وارد مرحله تلوژن شد، ريشه مو سست شده و مي‌ريزد. بنابراين بسيار طبيعي است كه با شامپو كردن و يا شانه زدن، موهايي كه در مرحله تلوژن قرار دارند، تحريك شوند و بريزند، اما موهاي جديد جايگزين اين موها مي‌شوند، به همين دليل است كه ريزش 100 عدد مو در روز طبيعي است. بيشتر افرادي كه به ناگاه متوجه ريزش موها در حمام يا روي بالش و ديگر وسايل خود مي‌شوند، متوجه نيستند كه اين ريزش طبيعي است و اينها موهاي مرده فرد هستند. شرايط و عوامل متعددي روي رشد مو تأثير گذار است و موجب شوك در مراحله رشد مو مي‌شود. به‌طور معمول 10 درصد از موها در مرحله تلوژن هستند؛ ولي گاهي شرايط موجب مي‌شود كه 30 الي 40 درصد موها در اين مرحله قرار بگيرند. برخي از اين شرايط عبارتند از: زايمان   تب بالا   كاهش ناگهاني وزن و رژيم غذايي نامناسب  بيماري شديد   جراحي
استرس شديد (كه مي‌تواند در اثر از دست دادن يكي از اعضاي خانواد، طلاق و يا تغييرات تمايلات جنسي و … باشد).

اين شرايط لزوماً هميشه با ريزش مو همراه نخواهند بود و هيچ يك از آنها تهديد كننده زندگي نيست و در اكثر مواقع بيشتر و نه تمام موهايي كه ريخته شده است، پس از بهبود شرايط، مجدداً رشد خواهند كرد. در اين موارد هيچ درمان خاصي نياز نيست و به‌طور معمول به شامپو كردن موهاي‌تان ادامه دهيد.
كچلي الگوي مردانه و زنانه: اين نوع ريزش مو معمولاً ارثي و خانوادگي است و هم در مردان و هم زنان ديده مي‌شود؛ اگر چه ريزش مو در مردان سريع‌تر و بيشتر اتفاق مي‌افتد. حتي مرداني كه در طول زندگي كچل نمي‌شوند، با افزايش سن و پيري، موهاي آنها نازك مي‌شود. ريزش موي مردان به شكل M در قسمت جلوي سر، لزوماً به اين معنا نيست كه در آينده كچل خواهند شد و موهاي آنها خواهد ريخت.

ريزش مو در زنان

علت ريزش مو در زنان مانند مردان ژنتيكي است و معمولاً به صورت پراكنده يا كل مو را شامل مي‌شود و به منطقه خاصي از سر محدود نمي‌گردد. اگر چه در برخي از زنان نازك شدن موها و ريزش آن از سن 30 سالگي آغاز مي‌شود، ولي معمولاً سال‌ها طول خواهد كشيد تا آنها متوجه نازكي و ريزش موهاي‌شان شوند. اين نازك شدن موها كاملاً طبيعي و فيزيولوژيك است و با بالا رفتن سن اتفاق مي‌افتد. عوامل ريزش مو در زنان به نسبت مردان بيشتر است و شرايطي از جمله كم خوني و بيماري تيروئيد از مهم‌ترين آنهاست. اگر چه مطالعات نشان مي‌دهند كه ممكن است طاسي از طريق ژن منتقل شود، ولي اكنون موضوع در حال بررسي است. خانم‌ها بايد به نكات زير توجه داشته باشند:
داشتن موهاي بلند لزوماً به معناي فشار بيشتر به ريشه مو نيست.
شامپو كردن، ريزش مو را افزايش نمي‌دهد و فقط به ريزش موهاي مرده و مستعد كمك مي‌كند.  رنگ كردن و سشوار مو، موجب افزايش ريزش مو نخواهد شد؛ اما دكلره قوي و كشيدن موها به سمت عقب و وارد كردن فشار بيش از حد به فوليكول مو، موجب ريزش مي‌شود.  بارداري تغييرات بي‌شماري در بدن ايجاد مي‌كند و بر روي موها تأثير مي‌گذارد. بسياري از زنان احساس‌ مي‌كنند در دوره بارداري موهاي آنها پرشت‌تر شده است. اين موضوع معمولاً به چرخه رويش مو مربوط مي‌شود؛ ولي دليل قطعي آن مشخص نيست. در برخي خانم‌ها نيز برعكس، بارداري موجب ريزش مو مي‌شود كه دليل آن تغييرات هورموني بدن است و معمولاً بعد از زايمان و يا در طول يك دوره شش ماهه كاهش مي‌يابد. علت دقيق اين موضوع نيز ناشناخته است.
درمان ريزش مو در خانم‌ها: درمان ريزش مو در خانم‌ها شامل استفاده از ماينوكسيديل (Rogaine)، پيوند مو، استفاده از پودر مو، كلاه گيس و اضافه كردن موهاي مصنوعي به موهاي طبيعي مي‌باشد. توجه داشته باشيد كه خارش پوست سر نيز هم در مردان و هم در زنان مي‌تواند موجب ريزش مو شود و اين خارش ممكن است ناشي از شوره سر باشد. در هر صورت علت هر چه باشد، حتماً بايد درمان شود. براي درمان شوره مي‌توان از كرم‌هاي كورتيزوني موضعي يا لوسيون‌هاي كاهش خارش سر و يا شامپوهاي كتوكونازول استفاده كرد.

درمان ريزش مو در مردان
روش‌هاي اثبات شده و علمي بسيار كمي وجود دارند كه توسط FD براي درمان ريزش مو تأئيد شده‌اند. در دنياي تجارت، هزاران روش اثبات نشده وجود دارد كه فروشندگان ادعا مي‌كنند محصولات آنها ريزش مو را درمان مي‌كند. برخي از اين محصولات ممكن است بي‌ضرر ولي بي‌فايده باشند. سه داروي اثبات شده براي ريزش مو در مردان به نام مايندكسيديل (Rogaine)، فينلسترايد (Propecia)، دوتاسترايد (Avodart) وجود دارد كه به نظر مي‌رسد با قطع مصرف آنها ريزش مو نسبت به قبل تشديد نخواهد شد.
ماينوكسيديل: براي خريد اين دارو نيازي به نسخه پزشك نيست و هم مردان و هم زنان مي‌توانند از آن استفاده كنند. بيشتر براي ريزش موهاي وسط سر و رشد آنها مؤثر است تا جلوي موها و در انواع 2، 4 و 5 درصدي در داروخانه‌ها به فروش مي‌رسد. Rogain نيز ممكن است سبب رشد مجدد موها شود، اما در حفظ مقدار فعلي موها بسيار مؤثر است و عوارض بسيار كمي نيز دارد. مهم‌ترين مشكل در مصرف اين دارو، مصرف مداوم آن است؛ چرا كه بيشتر افراد بعد از مدتي خسته مي‌شوند؛ زيرا دست كم بايد روزي يكي دوبار از آن استفاده كرد. ريزش ناگهاني اين دارو بر روي گردن و صورت موجب رشد موهاي زائد در اين مناطق مي‌شود.

فينلسترايد: FDA اين دارو را براي مردان مبتلا به ريزش مو آندروژني تأئيد كرده و اگر چه براي زنان تأئيد نشده است، ولي برچسب روي آن نشان مي‌دهد كه مصرف آن در دوره بارداري و يا كساني كه تصميم به بارداري دارند، ممنوع مي‌باشد. زنان باردار حتي از دست زدن به محتويات كپسول نيز بايد خودداري كنند؛ زيرا مي‌تواند براي جنين خطرناك باشد. اين دارو با مسدود كردن و كاهش فعاليت هورمون‌هاي طبيعي در فوليكول‌هاي موي سر از ريزش مو جلوگيري مي‌كند و فقط با نسخه پزشك مي‌توان آن‌را خريداري كرد و  به شكل قرص 1 ميلي‌گرمي در دسترس است كه به صورت روزانه بايد مصرف شود. اگر چه اين دارو ممكن است موجب ضخيم شدن موي برخي افراد شود، ولي تأثير اصلي آن حفظ موهاي فعلي خواهد بود. مطالعات نشان مي‌دهند كه اين دارو، براي كاهش ريزش مو بسيار مؤثر است و بايد دست كم 6 الي 12 ماه، مداوم مصرف شود؛ زيرا تأثير آن تدريجي است. عوارض احتمالي دارو شامل ناتواني و كاهش ميل جنسي است كه البته با قطع مصرف، اين عوارض نيز از بين خواهند رفت.
دوتاسترايد (Avodart): مورد تأئيد FDA است و بزرگ شدن خوش خيم پروستات را درمان مي‌كند. اين دارو كه شبيه فيناسترليد است و در طبقه داروهاي مهاركننده آلفاردوكتاز قرار دارد، با مسدود كردن و اتصال ماده طبيعي در فوليكول‌هاي مو به درمان ريزش مو كمك مي‌كند. خانم بارداري FDA اين دارو را براي خانم‌ها تأئيد نكرده و در صورتي كه خانم بارداري اتفاقي اين كپسول را لمس كند، بايد بلافاصله دست خود را با صابون بشويد. گروهي ديگر از داروهاي موضعي به نام پروستاگلنوين آنالوگ براي تقويت مژه‌ها وجود دارند كه به تازگي توسط FDA تأئيد شده‌اند و پژوهشگران در حال بررسي و مطالعه اثربخشي آن روي موهاي سر هستند. يكي از اين داروهاي جديد «Bimatororost» نام دارد كه در تيره كردن و ضخامت مژه‌ها و افزايش رشد آنها مؤثر است. به‌طور كلي علت اثربخشي اين دارو مشخص نيست، اما به نظر مي‌رسد طول فاز آناژن يا همان مرحله رشد مو را افزايش مي‌دهد.

مجله دنیای سلامت

زیبـا شــو دات کام