در سال جدید شما قهرمان صلح باشید

من نمي‌خواهم كليشه‌هاي رايج در آستانه‌ ی سال جديد را برايتان تكرار كنم و بگويم بيائيد در سال جديد همه‌ ی كدورت‌ها، دلخوري‌ها، قهر و قطع رابطه‌ها را كنار بگذاريد و با هم آشتي كنيد! كه البته، همه‌ي اين‌ها درست است و اگر كسي بتواند اين‌ها را كنار بگذارد، در واقع قهرمان است. قهرماني كه توانسته كدورت، يعني كدري، تاري و تاريكي‌ها را از دل و جان خود بزدايد و به جايش صلح و دوستي بكارد. اما دوست دارم به شما بگويم بيش‌تر دقت كنيد، هر چه بيش‌تر خود و اطراف و اطرافيان خود را بشناسيد و كاري كنيد كه انتخاب‌هايتان براي معاشرت و براي ادامه‌ي روابط هر چه بيش‌تر به سود خودتان و ديگران باشد و اين، تنها زماني ممكن است كه خودشناسي شما بيش‌تر شده باشد، نيازهايتان را بهتر بشناسيد و بدانيد بايد در هر رابطه‌اي مسئوليت آن رابطه را بپذيريد و براي شكوفا كردن درخت رابطه، به آن نور، آب و غذا بدهيد.

چرا قهر؟
اكثر ما در زندگي خود تجربه‌ ی قهر و دلخوري را داشته‌ايم. گاهي خودمان در حل اختلاف‌هايمان با كسي شكست خورده و رابطه را قطع كرده‌ايم و گاهي طرف مقابل اين كار را انجام داده است. اما حواستان باشد كه قهر و قطع رابطه، آخرين راه حل در دوستي و رابطه است و قبل از آن، حتماً لازم است از ابزارهاي موفق‌تر و سالم‌ تري استفاده كنيم و با گفتگو و كمي هم استفاده از ابزار جادوئي بخشش، روابطمان را اصلاح كنيم. در اين‌جا مي‌خواهم درباره‌ي گفتگو و بروز مؤثر احساسات و سپس درباره‌ي بخشش ديگران برايتان بگويم. پس توجه كنيد:

حتماً مي‌دانيد كه گفتگوي صادقانه و بي‌طرفانه و بدور از تعصب، مي‌تواند مشكلات ما را با ديگران تا حدود زيادي حل كند. اما ناتوانی در روبه‌ روشدن آشکار و درست با احساسات، برخورد صادقانه نكردن با آن‌ها و به دنبال آن محکوم ساختن بی‌دلیل دیگران، جریان گفتگوها و صحبت‌های ما را با دشواری مواجه می‌کند و ممكن است بر کیفیت و سلامت روابط ما تأثیر نامناسب داشته باشد؛ در حالی که احساسات، قدرتمندتر از آنند که کسی بتواند آن‌ها را پنهان سازد و به طریقی خود را آشکار می‌کنند.
ممکن است بر لحن صدا، زبان بدن و حالات چهره‌ي ما اثر بگذارند و یا ممکن است به طعنه‌ زدن، پرخاش‌گری و ناشکیبائی بينجامد و رفتار ما را برای دیگران غیر قابل‌ پیش‌بینی کنند، که این خود باعث می‌شود بین ما و آن‌ها فاصله بیفتد.

نتایج بروز نيافتن احساس
بروز نامناسب احساسات، مانع خوب گوش دادن می‌شود. خوب گوش دادن، مستلزم کنجکاوی صادقانه درباره‌ي حرف طرف مقابل است. در حالی که احساسات پس رانده شده، توجه ما را به خودمان معطوف می‌کند. به جای این‌ که از خودمان بپرسیم حرف طرف مقابل چه معنا و مفهومی ‌دارد، در وجودمان صدائی می‌شنویم که می‌گوید: «از او به شدت خشمگین هستم»، یا «او به نظرات من توجهی ندارد.» بروز نيافتن احساسات، علاوه بر این‌که بخش مهمی ‌از «خودمان» را پنهان نگه می‌دارد، به ديگران هم صدمه می‌زند. زیرا آن‌ها را از نشان دادن واکنش در مقابل احساسات ما و ایجاد تغییر در رفتارشان محروم می‌کند.

چرا احساسمان را بروز نمی‌دهیم؟
طی تحقیقات انجام‌شده درباره‌ي گفتگوهای دشوار، دلایل متنوعی برای بروز نادرست احساسات، در جریان این نوع صحبت‌ها وجود دارد. گاهی از این نگرانیم که اگر از احساسات خود حرف بزنیم، دیگران را برنجانیم یا روابطمان با آنها خدشه‌ دار شود، یا نگرانیم خودمان در موقعیتی قرار بگیریم که برنجیم. بعضی‌ها مشکلشان این است که طرف مقابل احساساتشان را جدی نگیرد و یا حرفی بزنند که به شنیدنش علاقه‌مند نباشند و با مطرح نکردن احساسات خود، در حقيقت تلاش می‌کنند از این نوع مشکلات فاصله بگیرند. از طرف دیگر، اغلب ما با احساسات خود غریبه‌ایم؛ زیرا شناسائی احساسات کار آسانی نیست و اغلب پیچیده‌تر از حدی است که ما تصور می‌کنیم. به علاوه احساساتی که ما با آن‌ها مشکل داریم، ممكن است در لباس مبدل نیز بروز کنند و خود را در قالب احساساتی نشان دهند که برای ما قابل تحمل باشند. بعضی از ما به دلایل تربیتی، داشتن احساس را موضوعی طبیعی نمی‌دانیم و اسباب خجالت ماست. بعضی دیگر از ما تصور می‌کنیم آدم خوب عصبانی نمی‌شود، گریه نمی‌کند و یا غمگین نمی‌شود. برخی از ما آموخته‌ایم که احساسات دیگران مهم‌ تر هستند، شاید به این دلیل که تصور می‌کنیم شادی و خشنودی دیگران، بر خوشحالی ما برتري دارد و یا اگر مطابق احساس دیگران عمل نکنیم، آن‌ها از ما دلگیر می‌شوند و این برای ما عواقبی در پی خواهد داشت. مشکل دیگر، این است که داوری کردن را با ابراز احساس اشتباه مي‌گيريم، در حالي كه داوري كردن از احساس خشم، رنجش و ناراحتی ناشی می‌شود و باعث می‌شود طرف مقابل ما متوجه نشود كه ما دقیقاً چه احساسی داریم و در تشخیص آن به اشتباه بیفتد. در نتیجه، با این نوع گفتگو نه تنها مشکلی حل نمی‌شود، بلکه این نوع قضاوت خود به ایجاد کدورت‌های جدید کمک می‌کند.

بخشش، دومين گام براي بهبود روابط
گرچه بخشودن اشتباهات ديگران در بهبود روابط ما با آن‌ها و حتا در رشد آن‌ها تأثير بسزائي دارد، اما جالب است بدانيد كه بخشايش ديگران، تا چه اندازه بر روح و روان خود ما مؤثر و براي خود ما ضروري است!
به اين دليل بخشايش را به‌عنوان يكي از بهترين درمان‌ها، هم براي روح و روان خودمان و هم براي اصلاح و بهبود روابط توصيه مي‌كنند. اگر چه کينه، بخشی از طبيعت انسان است، اما اين حالت نه تنها سلامت روان، بلکه سلامت جسمی ما را نيز تحت تأثير قرار می‌دهد. اين موضوع در يک مرکز روان‌شناسی بالينی با عنوان «عملياتی برای بخشايش»، مورد بررسی قرار گرفت. طبق تحقيقات انجام شده، دکتر دين اورنيش، پزشک و محقق معروف آمريکائی، بخشايش را جايگزيني بسيار مناسب برای خشم و انتقام می‌داند. او می‌گويد: خودخواهانه‌ ترين کار برای خودتان بخشودن ديگران است. همچنين، تحقيقات حاکی از آن است که بخشايش، دست‌كم می‌تواند از دو طريق تأثيرات مطلوبی از خود به جای بگذارد. يکی کاهش استرس ناشی از عدم بخشايش (کينه‌ توزی) است كه آميزه‌ای از ترشروئی، عبوسی، خشم، خصومت، نفرت و ترس را ايجاد مي‌كند. و اين حالات تأثيرات فيزيولوژيکی خاصی مانند بالا بردن فشارخون و اختلالاتي همچون بيماری‌های قلبی- عروقی، اختلال در دستگاه ايمنی بدن و احتمالاً اختلال در کارکردهای دستگاه عصبی و حافظه از خود برجای می‌گذارند. از طرفي، در يک بررسي ديگر در اين مركز، حالات 20 نفر که روابط شادی در زندگي داشتند، با حالات 20 نفر ديگر که ارتباطات شادي نداشتند، مورد مقايسه قرار گرفت. هورمون کورتيزول- که کارکرد ايمنی بدن را مختل می‌کند- در گروه دوم ميزان بيش‌تری داشت و اين مقدار زمانی که از آنها خواسته می‌شد به روابط خود فکر کنند، افزايش پيدا می‌کرد. اورت ورتينگتون، مدير اجرائی «عملياتی در طلب بخشايش» می‌گويد: هرگاه کينه را به دل خود راه بدهيد، خود را در معرض مسئله‌ي حاد جسمی قرار داده‌ايد. براساس همين تحقيقات، معلوم شد افرادی که با دوستان، آشنايان و همسايگان خود ارتباط بهتر و بيش‌تر و مطلوب‌تری دارند، نسبت به ديگر افراد از سلامتی بيش‌تری برخوردارند و اين، فايده‌ي دوم بخشايش است. همان‌طور كه ملاحظه مي‌كنيد، باقي ماندن در كينه‌ورزي يا دلخوري، بيش از اطرافيان تأثير منفي بر خود ما دارد.

بنابراين بهترين راه رهائي از كينه‌ها، اين است كه هر چه زودتر با گفتگو يا بخشودن، آن‌ها را از خود دور كنيم. راستش اين كار بايد در طول زندگي ما انجام شود و ربطي به سال جديد هم ندارد. اما حلول سال جديد، بهانه به دست مي‌دهد تا اين فرايند را راحت‌تر طي كنيم. از اين بهانه، بخوبي استفاده كنيد و سال را با نيت سلامتي جسم و روان خود و ديگران، با شادي و آرامش شروع كنيد و تبرك دهيد و قهرمان صلح امسال، شما باشيد.

چند راهکار مؤثر برای بروز احساس
اول این‌که بدانیم نیازی نیست که احساساتمان منطقی و مستدل باشند، تا بتوانیم آن‌ها را مطرح کنیم. می‌توانیم فرض کنیم که احساسات خوب و بجائی نداریم، ولی در عین حال آن‌ها را بروز دهیم  طیف کامل احساسات خود را بیان کنیم. اگر در موضوعی احساس خشم، شرمندگی و قدرشناسی را با هم داریم، هیچکدام را قربانی دیگری نکنیم. این باعث می‌شود طرفین، یکدیگر را بهتر درک کنند  در بیان احساسمان، طرف مقابل را ارزیابی نکنیم، بلکه احساسات خالص خودمان را بدون داوری و سرزنش درباره‌ي طرف مقابل، با او در میان بگذاریم. برای انجام این کار، می‌توانیم جملات خود را با «من احساس می‌کنم» شروع کنیم. به این ترتیب کاملاً مشخص می‌شود که در محدوده‌ای شخصی حرف می‌زنیم. مثلاً به جای این‌که به همسرمان بگوئیم: «چرا در حضور بچه‌ها با من مشاجره می‌کنی»، به او بگوئیم: «وقتی در حضور بچه‌ها از من انتقاد می‌کنی، ناراحت می‌شوم و نگران واکنش آن‌ها هستم.»  انحصارگرانه برخورد نکنیم. اگر ما احساسات تندی داریم، خیلی احتمال دارد که طرف مقابل هم مشابه همین احساس را داشته باشد. هیچ دلیلی وجود ندارد که بروز احساسات را، تنها منحصر به خود بدانیم  و یک نکته‌ي مهم دیگر این‌که به دیگران نشان دهیم كه حرفشان بر ما اثر می‌گذارد و احساسات آن‌ها، برای ما اهمیت دارد.

ركسانا خوشابي كارشناس ارشد مشاوره

زیبــا شــو دات کام