میگرن و غذاهای مفید و مضر

بسیاری از چهره‌های مشهور تاریخ دچار میگرن بوده‌اند. ناپلئون بناپارت و آلفرد نوبل از جمله این شخصیت‌ها هستند. میگرن، سردردهای یک طرفه ضرباندار مي‌باشد که معمولا با تهوع و حساسیت به نور و صدا همراه است. بعلاوه گاهی فرد دچار اختلال در بینایی و یا تمرکز می‌شود.
سازمان جهانی بهداشت (WHO) میگرن را ناتوان کننده‌‌ترین بیماری‌های انسانی شناخته است. لغت میگرن از واژه یونانی Hemicrain، به معنی نیمی از سر می‌باشد كه خود این كلمه ریشه در زبان مصری دارد.
بطور کلی ده درصد كل جمعیت جهان به سردرد میگرن مبتلا هستند و میگرن، در هر سنی، از اوایل كودكی تا بعد از آن می‌تواند شروع شود.

با این وجود حمله‌های میگرنی به ندرت قبل از 5 سالگی رخ می‌دهد و بیشترین شیوع، در دوران بلوغ و اوایل بزرگسالی است.
با افزایش سن، زنان بیش از مردان از سردردهای میگرنی رنج می‌برند.
حدودا چهار درصد کودکان پیش از بلوغ دچار میگرن هستند و پس از بلوغ این میزان تا 6 درصد در مردان و 18 درصد در زنان افزایش می‌یابد و بعد به تدریج تا 40 سالگی شیوع میگرن کاهش می‌یابد.

نقش تغذیه

بیشتر بیماران میگرنی از پزشک‌شان می‌پرسند چه بخوریم! و چه نخوریم! البته افراد میگرنی حساسیت خاصی را گزارش نکرده‌اند، ولی در گروهی از آنان مصرف یک یا چند ماده غذایی باعث شروع حمله میگرنی شده است، بنابراین باید در انتخاب مواد غذایی بسیار دقت نمود.

غذاهای مفید

مرغ، خروس و بوقلمون از دسته غذاهای كم‌چرب و غنی از پروتئین هستند. مصرف غذاهای پروتئینی منجر به نوسان میزان قند خون نمی‌شود. گمان می‌رود كه كمبود میزان قندخون از جمله عوامل میگرن است. غذاهای پروتئین‌دار نظیر تخم مرغ، گوشت گاو و حبوبات باید در هر وعده غذایی گنجانده شوند. مصرف میان‌وعده‌های حاوی پروتئین فراوان نیز مفید است.
سیب، گلابی، گیلاس، زردآلو و انگور میوه‌هایی هستند كه مصرف آنها موجب افزایش منظم قند خون می‌شود. این میوه‌ها میان وعده‌های غذایی بسیار خوبی برای حفظ و كنترل قند خون هستند.
حلیم جو، نان چاودار و حبوباتی نظیر لوبیا قرمز، انواع عدس (سبز و قرمز)، نخود و لوبیا همگی دارای فیبرهای محلول بوده و به تثبیت قند خون كمك می‌كنند. این غذاها منابع خوب كربوهیدرات مي‌باشند. حبوبات منابع خوب پروتئین نیز هستند.
مصرف آب کافی فراموش نشود.

مواد  تشدید كننده میگرن
 گلوتامات
این ماده در محصولات آماده شده به میزان زیادی وجود دارد. به این منظور باید برچسب روی محصولات را به دقت مطالعه كرد. این ماده در انواع كنسرو و غذاهای یخ‌زده وجود دارد.
 آسپارتام
آسپارتام که به عنوان قند جانشین در بعضی از نوشابه‌های رژیمی و یا شیرین‌کننده‌های مصنوعی به کار می‌رود، از محرک‌های میگرن است.
 آمین‌ها
بعضی غذاهای حاوی آمین‌ها، فعال كننده رگ‌ها هستند و به نظر می‌رسد آغازگر انقباض رگ‌های خونی در مغز می‌باشند. تیرامین و فنیل اتیل آمین دو ماده اصلی مسبب این مشكل هستند. اگرچه سایر آمین‌ها نیز ممكن است اثرات مشابهی داشته باشند.
تیرآمین
تيرامين در الكل، برخی پنیرها به خصوص پنیرهای مانده، میوه‌ها و سبزی‌های كال و فاسد، مخمرها، انواع آجیل،
ماهی شور، كنسرو شاه ماهی، خامه ترش، آووكادو، سوسیس‌های تخمیری و گوشت‌های مانده یا چرب وجود دارد.
 فنیل اتیل آمین
در كاكائو، شكلات، پنیر و موادغذایی كه دارای این سه ماده غذایی هستند، یافت می‌شود.
 اکتوپامین
در مركباتی مثل لیمو، پرتقال، گریپ فروت و… یافت می‌شود.
موادغذایی نام برده از گروه آمین‌ها، باعث افزایش آزاد شدن سروتونین در مغز و تحریك اعصاب مغز می‌شوند. همچنین ایجاد سردرد می‌كنند.
 نیتریت
کالباس، سوسیس و گوشت نمك سود كه به آنها ماده نگهدارنده نیتریت افزوده شده، نباید مصرف شوند، چون می‌توانند عامل بروز میگرن در افراد مستعد باشند.
 مس
آجیل‌ها، شكلات و جوانه گندم از منابع غذایی حاوی مس به شمار می‌روند. پرتقال، گریپ فروت و نارنگی باید از رژیم غذایی حذف شوند، زیرا مركبات جذب روده‌ای مس را افزایش می‌دهند و ممكن است در فرآیند آغاز حمله‌های میگرن نقش داشته باشند.
 كافئین
افزايش یا كاهش مصرف كافئین در بدن نیز در تشدید میگرن مؤثر است. همچنین ترك ناگهانی مصرف چای و قهوه، كه هر دو كافئین دارند، می‌تواند موثر باشد.
 مواد غذایی چرب و سرخ شده
مواد غذایی چرب و آن دسته كه با روغن زیاد سرخ می‌شوند، عامل تشدید میگرن هستند.
سس‌های چرب و پرادویه
مغزهای خوراکی (برخی مغز دانه‌ها از جمله بادام زمینی)

رژیم غذایی مناسب برای میگرنی‌ها

بهترین رژیم غذایی، رژیمی متعادل از همه گروه‌های غذایی با میوه و سبزی فراوان است. افرادی که مبتلا به سردردهای میگرنی هستند، باید تا حد امکان از مصرف غذاهای فرآوری شده و آماده خودداری کنند. ماهی و سبزیجات غنی از کلسیم و منیزیم (مانند کلم، براکلی و اسفناج) برای این افراد مفید هستند. وعده‌های غذایی به هیچ وجه نباید حذف شوند، زیرا نوسان قند خون، گرسنگی و کم‌آبی ممکن است سردرد را تشدید کند. فعالیت فیزیکی روزانه دست کم 30 دقیقه در هر روز در بیشتر روزهای هفته می‌تواند احساس بهتری به افراد دهد.
برخی غذاها، نوشیدنی‌ها و افزودنی‌های غذایی می‌توانند باعث تشدید علائم میگرن شوند و لذا باید آنها را شناسایی کرد و از مصرف آنها خودداری نمود.
بیش از90 درصد بیماران به غذا‌های سرد حساسیت دارند. کمبود آهن و اسید فولیک نیز موجب سردرد می‌شود، دریافت کلسیم و پتاسیم کافی نیز می‌تواند از تناوب سردرد‌ها بکاهد.

عوامل حملات میگرنی

استرس و یا حتی رهایی از استرس که می‌تواند موجب بیماری شود.
هورمون‌ها (مصرف قرص‌های بارداری و یا در هنگام قاعدگی).
کمبود خواب و یا اختلال در الگوی خواب فرد.
سفر و یا تغییر آب و هوا و یا بلندی محل زندگی.
مصرف بیش از اندازه مسکن‌ها و درمان‌های ضد درد.
گرسنگی طولانی (مانند روزه) و تغییرات متناوب فاصله وعده‌های غذایی.
کمبود آب در بدن.
مصرف سیگار.
اگرچه نمی‌توان از تمام حمله‌های میگرنی جلوگیری کرد، ولی می‌توان با شناسایی عواملی که منجر به تحریک و ایجاد حمله‌های بیماری می‌شوند، از تعداد دفعات حمله‌های بیماری و شدت آنها کم کرد.

مواد خوراکی میگرن‌زا

بعضی از انواع پنيرها به خصوص پنیر‌های کهنه، فرآورده‌های گوشتی و نمک سود شده، مواد غذايی چرب و سرخ شده، مركبات، انواع شكلات، عصاره سبزيجات، بستنی و ماست، حتی انجير، گوجه ‌فرنگی و باقلا، بعضی مغز دانه‌ها از جمله بادام زمینی، نوشیدنی‌های الکلی و انواع افزودنی‌ها در محصولات غذایی جزء اين دسته قرار دارند. اين گروه از مواد غذايی به‌عنوان تركيبات تشديدكننده ميگرن شناخته شده‌اند و بهتر است افرادی كه سابقه ميگرن در آنها وجود دارد هرگز از آنها استفاده نكنند. مطالعات نشان داده‌اند كه بيشتر افراد با خوردن بعضی از اين مواد غذايی دچار حملات ميگرنی مي‌شوند. به اين دليل متخصصين تغذيه توصيه می‌‌كنند كه با دقت هريك از مواد غذايی فوق را امتحان کنند و آن غذايی كه موجب تشديد سردردشان می‌شود را از رژيم غذايی‌ خود حذف كنند تا تعداد دفعات حملات كاهش يابد.

دکتر صديقه نوبان

زیبـاشـو دات کام