سلامت غذاهای نـذری

نذر کردن به مناسبت‌های مذهبی متعدد با فرهنگ دينی ما رابطه ای مستحکم و طولانی مدت  دارد.محرم از ايامی است که نذرهای زیادی در آن ادا می‌شود. بيشتر اين نذری‌ها به صورت طبخ غذا و پخش آن در ميان مردم انجام می‌شود. با توجه به اينکه اين غذاها بين افراد زيادی توزيع می‌شوند، در صورت رعايت نکردن اصول بهداشتی می‌توانند سبب گسترش بيماری‌های واگيردار و يا مسموميت‌های غذايی بين مصرف‌کنندگان شوند.

در صورتی که با اجرای موارد ساده می‌توان با تهيه غذای سالم چه از نظر بهداشتی و چه از نظر تغذيه‌ای به حفظ سلامت کسانی که اين غذاها توسط آنها مصرف می‌شود توجه نشان داد و از اين طريق نذر خود را به معنی واقعی ادا کرد. توجه به اين مورد به خصوص هنگامی که اين ايام در فصول گرم سال قرار می‌گيرند مهم‌تر است. از سوی ديگر بيماری‌های غيرواگير شايع مانند بيماری‌های قلبی‑عروقی در جامعه می‌توانند تحت تاثير مصرف اين غذاها قرار بگیرند.
مناسب‌ترين ظروف برای توزيع غذاهاي نذری، ظروف يکبار مصرف با پايه گياهی و تجزیه پذير و در درجه بعد ظروف سلولزی هستند و استفاده از مابقی ظروف يکبار مصرف برای توزيع غذاهای سرد بلامانع است. مطابق اعلام اداره استاندارد، وجود مونومرهاي آزاد در ظروف يكبار مصرف PVC عامل خطرناكي براي سلامتي انسان مي‌باشد. مونومرها واحدهاي سازنده پليمرها هستند، پليمرها خنثي بوده و مشكل‌ساز نيستند، اما اشكال كار در اين است كه معمولا در فرايند تهيه پليمرها مقداري مونومر باقي مي‌ماند. اگر درون اين ظروف آب جوش يا غذاي داغ مانند آش ريخته شود، مونومرهاي سمي و يا مواد پلاستيكي «لايزر» كه به منظور جلوگيري از شكنندگي در اينگونه ظروف به كار مي‌روند آزاد شده و وارد بدن مي‌شوند كه مي‌توانند با تحريك و تاثير بر آنزيم‌ها و سلول‌هاي بدن، منجر به بروز سرطان‌هاي مختلف و عوارض ناگوار در مصرف كننده شوند.
در همين راستا وزارت بهداشت مردم را به رعايت اصول و نكات بهداشتي زير در نذري دادن دعوت كرده است كه به صورت خلاصه به آنها اشاره مي‌شود:
– توزيع مواد غذايی پخته شده فقط به صورت گرم و تازه صورت پذيرد و در تهيه غذا از روغن با ترانس پايين و ترجيحاً مايع و نيز نمک يددار تصفيه شده استفاده شود.
– در طبخ غذاها تا حد امكان از چربي و قسمت‌هاي چرب گوشت استفاده نشود، براي مثال از دنبه در طبخ خورش‌ها استفاده نگردد. شیرین کردن زیاد شربت‌ها و نوشیدنی‌ها از جمله مواردی است که برای مبتلایان به بیماری‌های مزمنی چون بیماری‌های قلبی‑عروقی ممکن است مشکلاتی را به وجود بياورد؛ به خصوص اینکه اعتقاد مردم نسبت به متبرک بودن این غذاها باعث می‌شود که در بسیاری از موارد افراد یاد شده، پرهیز غذایی خود را در این مورد بشکنند و رژیم معمول خود را در این روزها انجام ندهند. ظروف طبخ غذا در سلامت غذا بسيار موثر هستند و بايد سعي شود از ظروف مسي استفاده نگردد. انواع ظروف استیل گزینه سالمی برای طبخ غذا هستند.
– دام و طیور مورد مصرف را از مراکزی تهیه كنيد که تحت نظارت مراکز بهداشتی هستند.
– روغن مورد نیاز را تنها از انواع روغن مایع (روغن مایع معمولی و روغن مایع مخصوص سرخ کردن) خریداری نماييد.
– سنگ نمک اغلب دارای ناخالصی‌های زیادی است که برای کبد و کلیه زیان‌آور مي‌باشد، بنابراین نمک مورد نیاز را تنها از انواع نمک‌های یددار تصفیه شده تهیه كنيد.
– در مورد تهیه غذا، تا حد امکان از سرخ کردن غذاها اجتناب نماييد. در مواردی که نیاز به سرخ کردن مواد غذایی وجود دارد، فقط از روغن مایع مخصوص سرخ کردن استفاده كنيد. تا حد امکان از مصرف دنبه گوسفند برای سرخ کردن مواد اولیه خودداری نماييد.
– به طور کلی غذاها را به صورت کم چرب تهیه كنيد، مثلاً پوست و چربی مرغ یا چربی قابل رویت گوشت را پیش از طبخ جدا نماييد.
– از مصرف زیاد روغن در تهیه غذاها خودداری کنید. استفاده از غذاهای آبپز و یا کبابی در این مورد بهتر است.

– در پخت مرغ و انواع گوشت چه به صورت آبپز و چه به صورت کبابی دقت نماييد که کاملا پخته شوند تا از انتقال بیماری‌های واگیر جلوگیری به عمل آيد.
– برای تهیه انواع خورش‌ها، سبزی‌های مصرفی از قبیل کدو، بادمجان، کرفس و سبزی قورمه را با روغن کم و به مدت کوتاه تفت دهيد.
– در طبخ کباب کوبیده از گوشت کم چرب استفاده كنيد و توجه داشته باشيد كه تمام قسمت‌های آن به طور یکنواخت مغزپخت شوند.
– از آنجا که نقش مهم و موثر سبزی‌ها در پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های قلب و عروق، سرطان، بیماری‌های گوارشی و غیره به اثبات رسیده است، غذاهای مختلفی که حاوی سبزی هستند، طبخ نماييد، به عنوان مثال تهیه غذاهایی مثل لوبیاپلو، باقلاپلو، شویدپلو، عدس پلو، استامبولی و … به منظور افزایش مصرف انواع سبزی و حبوبات توصیه می‌شود.
– در صورت استفاده از حبوبات و مواد اولیه ای که امکان وجود سنگ در آنها هست، یا از انواع پاک شده استفاده نموده و یا آنها را به دقت پاک کنید.
– از تهیه انواع سالاد حاوی سس زیاد اجتناب نماييد.
– با توجه به نقش نمک در افزایش فشار خون، از حداقل مقدار نمک در طبخ غذاها استفاده كنيد.
– آبگوشت را به صورت پرچرب تهیه ننماييد.
– از استفاده زیاد از شکر در تهیه شله زرد، انواع شربت‌ها و نذری‌های شیرین خودداری كنيد.
– به جای قند و شکر برای مصرف چای از کشمش و خرما استفاده نماييد. چنانچه نذر شما توزیع شیر است، از شیرین کردن آن خودداری کنید.
– به مقدار مورد نیازتان غذای نذری دریافت نماييد. از دریافت مقادیر بیشتر از نیاز که در نهایت مجبور به دور ریختن آن می‌شوید، خودداری کنید.
– باقیمانده غذاها را در یخچال و سردخانه نگهداری نماييد و از گرم کردن چندباره آنها خودداری کنید.
– آش‌ها از بهترین غذاهایی هستند که به عنوان نذری تهیه می‌شوند، البته به شرط اینکه یک وجب روغن روی آنها نباشد!
– سعی کنید توزیع میوه را هم به عنوان یکی از مواد غذایی که می‌شود نذر کرد در نظر بگیرید.
– چنانچه برای سرو غذا، چای و نوشیدنی از ظروف یکبار مصرف استفاده می‌نماييد، به بهداشتی بودن آنها توجه کنید.

مريم آريافر كارشناس تغذيه، كارشناس ارشد صنايع غذایی

زیبـاشـو دات کام