حقایقی راجع به گوشهایتان که نشنیده اید

در اينجا به حقايق جالبي در مورد تميز كردن گوش‌ها، دردگوش و ..‌. اشاره خواهيم كرد. وقتي شنوايي خوب است و دردي احساس نمي‌شود، به‌ندرت به سلامتي گوش‌هاي مان توجه مي‌‌كنيم. با رعايت نكات زير مي‌توان از گوش‌ها محافظت كرد. گوش‌ها به شدت حساس هستند و به سرعت آسيب مي‌بينند. به منظور اجتناب از هر نوع آسيب دائمي اين متن را بخوانيد تا آنچه را براي سلامت گوش‌ها لازم است، بياموزيد.

تميز كردن گوش‌ها راحت‌تر از آنچه كه تصور مي‌كنيد، است
بسياري از ما براي حذف جرم گوش از پنبه استفاده مي‌كنيم. يك ضرب‌المثل قديمي انگليسي مي‌گويد هيچ چيزي را كه كوچك‌تر از آرنج دست‌تان باشد درون گوش‌هاي‌تان فرو نكنيد! شايد عده‌اي اين ضرب‌المثل را به شوخي برداشت كنند، ولي در واقع يك اصل است و نبايد هيچ چيزي را درون گوش‌هاي‌تان فرو كنيد. براي تميز كردن اطراف گوش با احتياط از گوش‌پاكن استفاده كنيد، ولي هيچ‌گاه آن را داخل گوش‌تان فرو نبريد، زيرا ممكن است به پرده گوش آسيب برسد. موم توسط كانال گوش توليد مي‌شود و اگر در مقادير طبيعي باشد، هيچ مشكلي براي سلامتي گوش ايجاد نمي‌كند. معمولا فقط تميز كردن بيرون گوش در زير دوش حمام كافي است و موم اضافي گوش بدين ترتيب از گوش‌ها خارج مي‌شود. فقط كافي است درون حمام اجازه دهيد آب وارد گوش‌هاي‌تان شود. البته دقت كنيد كه اگر آب بيش از حد گرم و يا سرد باشد، مي‌تواند باعث سرگيجه شود. پس از شست‌وشوي گوش سر را به هر دو جهت خم كنيد تا آب از گوش‌ها خارج شود. اين جرم پاك‌‌كن‌ها، موم گوش را نرم مي‌كنند و موم نرم شده به راحتي در حين شست‌وشوي در حمام از گوش خارج مي‌شود. روش ديگر استفاده از چند قطره روغن گياهي همچون روغن زيتون است. زماني كه زير دوش حمام هستيد، سر خود را به يك طرف خم كنيد و چند قطره روغن زيتون درون گوش خود بريزيد و پس از چند ثانيه سرتان را خلاف جهت خم كنيد متوجه مي‌شود كه به راحتي موم گوش شما خارج مي‌شود. اگر هيچ‌يك از دو روش ذكر شده موثر واقع نشد به دكتر گوش‌ حلق و بيني مراجعه كنيد، شايد موم به قدري سفت شده كه با اين كارها از گوش خارج نشود و نياز به مكش و يا شست‌وشو توسط پزشك باشد.

استخوان‌هاي گوش
احتمالاً همه شما در كتاب‌هاي ابتدايي خود خوانده‌ايد كه گوش از سه استخوان به نام‌هاي چكشي، سندان و ركاب تشكيل است. اين استخوان‌ها از كوچك‌ترين استخوان‌هاي بدن هستند كه انرژي امواج صوتي موجود در هوا را به وسيله پرده گوش مي‌گيرند و با تحريك اعصاب مغز موجب شنيدن اصوات مي‌شوند. اگرچه آنها بسيار كوچك هستند، ولي بسيار كاربرد دارند و آسيب به آنها مي‌تواند موجب جابه‌جاي و يا حتي شكستگي‌شان شود. عفونت اين استخوان‌ها نيز موجب تضعيف آنها مي‌شود. اگر اين استخوان‌ها بشكنند، مقدار قابل توجهي از شنوايي از بين مي‌رود؛ اگرچه آنها با جراحي ترميم مي‌شوند و حتي گاه پروتزهاي مصنوعي جايگزين آنها مي‌گردند. زخم و يا عفونت ايجاد شده در هنگام عمل جراحي مي‌‌تواند موجب بيماري به نام اسكلروز شود كه با حذف آن و يا جايگزين كردن يك استخوان جديد، شنوايي به مقدار زيادي بهبود مي‌يابد. روش شمع براي پاك كردن موم گوش نه تنها ناكارآمد، بلكه خطرناك است. در اين روش كه در طب‌هاي جايگزين استفاده مي‌شود، يك شمع توخالي را از يك طرف داخل گوش قرار داده و طرف ديگر آن را روشن مي‌كنند. از نظر متخصصان روش كاملاً بي‌اثر و البته خطرناك است و انجمن پزشكي آمريكا بسياري از صدمات ناشي از استفاده از اين روش را همچون انسداد كانال گوش، پارگي پرده صماخ، سوختگي، عفونت گوش و حتي كاهش موقت شنوايي گزارش داده است و در فوريه سال 2010 انجمن غذا و داروي آمريكا به مصرف كنندگان در مورد استفاده از اين روش هشدار داد.

فلسفه وجود موم گوش ناشناخته است
پزشكان دقيقاً نمي‌دانند كه چرا گوش‌هاي ما موم توليد مي‌كند، ولي به‌طور كلي اعتقاد بر اين است كه آنها قسمتي از سيستم تميز كردن گوش هستند و گوش بدين ترتيب خود را تميز مي‌كند. مشخص نيست كه آيا گوش با اين كار ph را به تعادل مي‌رساند و يا خواص ضد باكتريايي دارد. گوش برخي افراد نسبت به گوش ديگران كمتر موم توليد مي‌كند و واقعاً دليل آن ناشناخته است. موم كاربرد بسياري دارد و از ورود گردوخاك به درون گوش جلوگيري مي‌كند؛ به‌خصوص هنگامي كه فرد در هواي كثيف باشد و يا روي زمين كثيف بخوابد، از ورود آلودگي‌ها به درون گوش داخلي جلوگيري مي‌كند.

پرواز با گرفتگي گوش مي‌تواند خطرناك باشد
اين روزها مسافرت و پرواز با هواپيما امري عادي است، ولي اگر هنگام سفر دچار گرفتگي گوش و يا سرماخوردگي باشيد، بايد آن را جدي بگيريد. كانال‌هاي شيپوري كه در وسط هر حفره گوش قرار داشته و به پشت گلو راه دارند، در ارتفاع همچون يك شير فشار عمل مي‌كنند. اگر گوش‌هاي شما سالم و تميز باشد، آنها به طور طبيعي مي‌توانند نوسانات ناشي از فشار تغيير ارتقاع را تحمل و تنظيم كنند. جويدن آدامس نيز به اين روند كمك مي‌كند. ولي زماني‌كه اين كانال‌ها پر از مايع هستند (مثل زمان سرماخوردگي)، آنها نمي‌توانند به خوبي عمل كرده و اين تغيير فشار را تحمل كنند و اين فشار به پرده گوش آسيب مي‌رساند به همين دليل اگر قصد سفر با هواپيما داريد، بهتر است قبل از سفر به متخصص مراجعه كنيد و از سلامت گوش‌هاي خود مطمئن شويد. اغلب پزشكان استفاده از دستگاه‌هاي كوچكي به نام earplane را توصيه مي‌كنند كه يك پلاگين لاستيكي فيلتردار است و بايد آن را قبل از سوار شدن به هواپيما درون گوش‌ها قرار داده شود تا فشار وارده ناشي از ارتفاع را به حداقل برساند.

تأثيرات منفي اسپري‌هاي مو

اگر به‌طور منظم از اسپري‌هاي مو استفاده مي‌كنيد. مطمئن باشيد كه در آينده‌اي نزديك با مشكل گوش مواجه مي‌شويد. گوش شما در نزديكي موهايتان قرار دارد و هنگامي كه موها را اسپري مي‌كنيد در طول زمان اين اسپري وارد گوش‌ها و دردسرساز مي‌شود. خوشبختانه پيشگيري از اين مشكل بسيار آسان است و كافي است قبل از اسپري‌ موها دو عدد پنبه را درون گوش‌تان قرار دهيد تا مانع از ورود محصولات شيميايي به درون گوش‌ها شود. البته اگر از اسپري‌هاي مو بسيار به‌ندرت استفاده مي‌‌كنيد نيازي نيست اين كار را انجام دهيد و اين كار بيشتر براي افراد حساس و كساني كه زياد از اين اسپري‌ها استفاده مي‌كنند ضروري است؛ بخصوص افرادي كه سابقه ابتلا به بيمار‌هاي گوش دارند.

گوش‌ها به حس چشايي كمك مي‌كنند
تعجب نكنيد اين بدان معنا نيست كه با گوش‌ها مي‌توانيد طعم غذاها را دريابيد، بلكه گوش‌‌ها نقش مهمي در انتقال سيگنال‌هاي مزه به مغز دارند شاخه‌اي از اعصاب به نام Tympani chorda درون گوش‌ مياني قرار دارند و جوانه‌هاي چشايي را به مغز مي‌رسانند. بنابراين اگر آسيبي به اين قسمت از گوش برسد، سيگنال‌هاي به‌طور بالقوه در توانايي درك طعم تأثير مي‌گذارد. گاهي حتي عمل جراحي و يا عفونت گوش مي‌‌تواند حس چشايي را تغيير دهد.

پرده گوش تنها به ضخامت سه لايه سلول است
علاوه بر اينكه حذف موم گوش با يك جسم خارجي از گوش كمي مشكل و البته خطرناك است دليل ديگري براي عدم استفاده و ورود اجسام به درون گوش وجود دارد و آن شكنندگي زياد پرده گوش است. پرده گوش از سه لايه داخلي، فيبري و خارجي تشكيل شده و نازكي آن به اندازه يك ورق كاغذ و يا ناخن انگشت است، به همين دليل پرده گوش به سادگي آسيب مي‌بيند و متأسفانه در صورت آسيب به سادگي ترميم نمي‌شود. اگرچه معمولاً درد گوش نشانه‌اي از عفونت گوش، عفونت سينوس و يا حتي انسداد و جرم است. ولي گاه كاملاً نامربوط است و اصلاً به گوش‌ها ربطي ندارد كه درد گوش مي‌‌تواند ناشي از وجود مشكل در قسمتي از بدن در نقطه بين گوش تا شكم باشد. بنابراين به شدت توصيه مي‌شود كه در صورت ابتلا به درد گوش آن را جدي بگيريد و به پزشك مراجعه كنيد.

دكتر علي‌اصغر پيوندی -متخصص گوش حلق و بینی

زیبـاشــو دات کام