سفر خودشناسی در تعطیلات نوروز

خودشناسی, شبیه به سفر است، سفری به درون، سفری برای فهم بیشتر خودمان، انگیزه‌هایمان، دلایل ناراحتی یا عصبانیت مان و علت تک تک کارهایمان و البته مهمتر از همه سفری برای شناخت خود در آیینه‌ اطرافیان. حتی به نظر مي‌رسد همه ناشناخته‌هايي كه بشر آرزوي دست يافتن به آنها را دارد يا در خيال خود نفوذ به عمق و قلب آنها را مي‌پروراند به نوعي نمادهايي از عشق ناخودآگاه انسان به شناخت عمق وجود خودش‌اند. رفتن به مركز زمين، يعني شكافتن كيلومترها خاك و سنگ و نفوذ در پوسته زمين، سفر به عمق عميق‌ترين درياها و اقيانوس‌ها و حتي كشف سيارات جديد و سفر به آنها، يعني نفوذ به اتمسفر خاص آنها، همه و همه مرا به ياد شناخت خود، مي‌اندازد. در تعطیلات نوروز، خیلی‌ها دوست دارند به مسافرت بروند، پیشنهاد من این است که چه به سفرهای نوروزی بروید و چه نروید، سفر خودشناسی خود را در سال جدید آغاز کنید .

خودشناسی و جلوگیری از هدر رفتن انرژی
معمولا کسانی که به خودشناسی مي‌پردازند، به تدریج مي‌توانند به ترميم زخم‌هاي قديمي، حقارت‌ها، رنج‌ها و شناخت ويژگي‌هاي شخصيتي، و سپس كشف قابليت‌ها، استعدادها، و توانمندي‌هاي ذاتي و دروني برسند اما خبر خوب تر خبری است که برخی از بزرگان به ما داده‌اند و آن هم این است که هر كس نفس خود را بشناسد خداي خود را هم شناخته است و احتمالاً به همين دليل است كه خودشناسي از نظر همه بزرگان، كاري ضروري و بسيار مهم تلقي مي‌شود. به نظر من هم به امتحانش مي‌ارزد. از طرفی عدم شناخت بخش‌های وجود، باعث مي‌شود مقداری از انرژی درونی ما صرف آنها شود و به همین دلیل با کمبود انرژی روبرو شویم یا گاهی احساس ملال و خستگی بی‌دلیل کنیم. بنابراین لازم است برای داشتن زندگی بهتر و سالم‌تر بخش‌های پنهان درون خود را هر چه زودتر بشناسیم.
روش آیینه‌ای در خودشناسی
همان‌طور که مي‌دانید صاحبنظران اکثر حوزه‌ها، روانشناسان، و حتی فیلسوفان و جامعه‌شناسان، روش‌های گوناگونی برای خودشناسی مطرح مي‌کنند. معمولا هر یک از این روش‌ها، کارایی و مختصات خاص خود را دارد و هر کدام زاویه ای از حقیقت را آشکار مي‌کند. همچنین هر يك از اين روش‌ها نكات مثبت (و شايد منفي) دارد و به نظر من، هر روشي، سعي‌اش را مي‌كند تا از ظاهر انسان فراتر رود و پرده از روي حقيقت دروني او بردارد. روشي كه من مي‌خواهم در اين مقاله برایتان مطرح كنم روشي است آيينه‌اي، كه در آن مي‌توانيم خود را در یک آيينه جدید نگاه كنيم و بشناسيم. كار سختي نيست اما اين آيينه با آيينه‌هاي دیگر فرق دارد. در اين آيينه، ما انعکاس‌ها و بازتاب‌هاي منفي و طرد شده خود را مي‌بينيم (آن هم روي ديگران) و سپس سعي مي‌كنيم به جاي طرد آنها، آنها را بپذیریم و قبول کنیم که از آن ما باشند، تا بتوانیم تغییراتی را که لازم است روی آنها ایجاد کنیم . عید نوروز, به دلیل آمیختگی که با سنت دید و بازدید فامیل و دوستان و اطرافیان دارد، فرصت خوبی برای استفاده از این روش خودشناسی است.
فواید کشف قسمت‌های طرد شده
در این جا سوالی پیش مي‌آید و آن اينكه، فرض كنيم با اين روش قسمت‌هاي طرد شده وجود خود را شناختيم و حتي همه آن قسمت‌هاي طرد شده را دوباره پذیرفتیم، در این صورت چه اتفاقي مي‌افتد؟ جالب اینجاست که همین کار غير از جلوگيري از انواع بيماري‌هاي جسماني و رواني كه اغلب در زندگی به آن دچار مي‌شويم و همه آنها به نوعی باعث توقف انرژي در قسمتي از وجودمان شده‌اند، باعث مي‌شود وجودمان از چند پارچگي خلاص شده و يكپارچه شود. چون متاسفانه روح و روان بسیاری از ما همين حالا چندين پارچه است، اما خودمان خبر نداريم.
در سال جدید یگانه شویم
چندپاره بودن يعني داشتن بخش‌های فرعي ناشناخته كه هر يك مقداري از انرژي ما را جذب مي‌كنند بدون آن‌كه بدانيم. اين بخش‌ها در درون ما و در قسمت تاريك وجودمان پنهان‌اند. با يافتن آنها و پذيرش آنها، به جاي آن‌كه آنها خود مختارانه و جدا عمل كنند، کم کم جزئي از وجود ما مي‌شوند و همراه با ما و يكپارچه عمل مي‌كنند. و در نتیجه آن انرژي كه به سمت آنها نشتی پيدا مي‌كرد و بر ضدمان به كار مي‌افتاد در كل وجودمان به چرخش مي‌افتد. در اين حالت، يكپارچه و يگانه مي‌شويم و به خاطر اين يكپارچگي، نيرو و انرژی عظیم درونی مان بیدار و فعال مي‌شود، نیرویی که خلاقه و بسیار قدرتمند است و در واقع انرژي اصلي خود حقيقي ماست، به هر ميزان كه آن سيم‌هاي لخت را روپوش‌دار كرده باشيم از خروج الكتريسيته از آنها جلوگيري كرده‌ايم و مي‌توانيم از آن الكتريسيته قوي براي روشن كردن موتورهاي دروني كه اينك به خاطر كمبود انرژي متوقف‌اند استفاده كنيم و اين يعني موفقيت حقيقي و اصل موفقيت. بدين ترتيب خودشناسي به يافتن «خود» حقيقي و تقويت آن مي‌انجامد و نيروهاي دروني‌مان را آزاد مي‌كند… در سال جدید تا جایی که ممکن است به سفر خودشناسی برویم، بخش‌های پنهان وجودمان را بشناسیم و انرژی‌های هدر داده را بازگردانیم.
مراقب اتصالی سیم‌های لخت باشید
در نظر بگيريد كه صدها سيم روي بدن خود داريد و هر سيم، علامت خصوصیت ویژه‌ای از شماست. سيم‌‌هاي ويژگي‌هايي كه مورد پذيرش وتأييدمان هستند، روكش دارند در نتيجه ايمن‌اند و با سیم دیگری اتصالي نمي‌كنند، اما سيم‌هاي ويژگي‌هايي كه ما را ناراحت مي‌كنند و هنوز پذيراي آنها نيستيم، لخت‌اند و به محض اين كه با كسي رو‌به‌رو شويم كه او نيز همان ويژگي‌ را دارد، دوشاخه آنها به آن سيم لخت وصل مي‌شود و ناگهان اتصالي مي‌كند. براي مثال فرض كنيد ما خشم را در خود انكار كرده يا از آن ناراحتيم. احساس خشم سركوب شده باعث مي‌شود سيم آنكه لخت مانده به دو شاخة اطرافيان تند‌خوي ما وصل شود و ما آن تندخويي را كه به ظاهر مال آنهاست اما در حقيقت، در خود ما پنهان مانده و انكار شده ببينيم و ناراحت شويم و شديداً برنجيم يا واكنش نشان دهيم. ما به‌طور غريزي این ویژگی‌های خودمان را پنهان مي‌کنیم و به همين دليل چنين بخش‌هايي از وجودمان تا آخر عمر برايمان ناشناخته باقي مي‌مانند. اما اينك با اين روش، وقتي مثلاً خودخواهی را در كسي مي‌بينيم و مي‌رنجيم، باید به خود بگوییم شاید دليل اين رنجش اين است كه ویژگی خودخواهی را در وجود خودم نمي‌پذيرم.

اين مي‌تواند خودخواهی‌ای باشد كه اینک از خود نشان مي‌دهم و يا خودخواهی‌ای باشد كه در آينده ممکن است بروز دهم و حالا دارم وجود آنرا انكار مي‌كنم. در گام دوم اگر واقعا از صفت خودخواهی ناراحت مي‌شويم بايد، همه زمينه‌هاي زندگي خود را بررسي كنيم و پاسخ این سوالات را بدهیم: در گذشته چه هنگام خودخواه بوده‌ام؟ آيا اكنون خودخواه هستم؟ آيا ممكن است در آينده خودخواهی کنم؟ و در نهايت اگر اين ويژگي‌ خود را بپذيريم، ديگر از خودخواهی‌های شخص ديگر ناراحت نمي‌شويم.

ممكن است متوجه آن بشويم، اما تأثيري بر ما نمي‌گذارد. به عبارت ديگر سيم خودخواهی ما، روپوش خواهد داشت. به اين ترتيب ما قسمت‌هاي ناشناخته و پنهان شده و حتی طرد شده وجود خود را مي‌شناسيم و سپس آنها را به روش‌هاي گوناگوني مجدداً از آن خود مي‌كنيم. اين روش‌ها عبارتند از رديابي و يافتن آنها در رفتارهایمان و كلاً در گذشته‌مان، تكرار آنها براي خود (مثل گفتن اين كه من گاهی خودخواه هستم) و همچنين پذيرش ذهني و سپس رفع آنها. هر يك از اين روش‌ها بسته به عمق واپس‌زني يا طرد آن ويژگي، مي‌تواند مؤثر واقع شود، فقط مهم این است که آن ویژگی را بطور کامل بپذیریم.

ماهنامه دنیای سلامت

زیبــاشــو دات کام