مراقبت از نوزادان در منزل

1- نوزاد از بدو تولد تا شش ماهگي بايد به طور انحصاري از شير مادر تغذيه شود. شير در روزهاي اول كم است كه آغوز ناميده مي‌شود و براي نوزاد كافي است. به تدريج كه نياز نوزاد بيشتر مي‌شود، مقدار شير هم زيادتر مي‌شود.
2- از آب جوشيده، آب قند و گلوكز، شيشه و پستانك استفاده نكنيد.
3- شيردهي بايد براساس ميل و نياز نوزاد در شرايط مناسب باشد.
4- قبل از هر شيردهي دست‌هاي خود را بشوييد.
5- 1 تا 20 دقيقه بعد از شير خوردن، آروغ نوزاد را بگيريد. در صورتي كه نوزاد زير سينه به خواب برود، احتياج به بيدار كردن و گرفتن آروغ ندارد، او را به روي پهلوي راست بخوابانيد تا در صورت استفراغ، شير به ريه برنگردد و از عوارض آن جلوگيري شود. مدتي كه گذشت، او را به پهلوي چپ بخوابانيد.
6- جهت جلوگيري از ترك و زخم سينه در موقع شيردهي، بايد تمامي هاله سينه (قسمت قهوه‌اي رنگ) داخل دهان نوزاد باشد؛ يعني چانه نوزاد روي سينه مادر باشد و پس از پايان شيردهي در صورت زخم بودن سينه مقداري از شير خود را به سينه بماليد.
7- نوزاد را در نزديكي پنجره و بخاري نخوابانيد.
8- از گرم نگه داشتن بيش از حد نوزاد خودداري كنيد و طوري به او لباس بپوشانيد كه عرق نكند. بهترين دماي بدن نوزاد در زير بغل 5/36 ، بهترين دماي اتاق 24 الي 25 درجه و بهترين درجه رطوبت 40 الي 45 است. دماي اتاق براي نوزاد زير دو كيلوگرم، 26 الي 27 درجه مي‌باشد.
9- از تشك و كيسه خواب پشم شيشه (الياف صنعتي) به علت گرم كردن بيش از حد نوزاد و حساسيت‌زا بودن، كمتر استفاده كنيد.
10-  از گذاشتن بالش زير سر نوزاد شيرخوار بپرهيزيد.
11-  در اتاق و هواي مناسب، نوزاد احتياج به كلاه و جوراب و لباس سراسري ندارد.
12- تا زماني كه بند ناف وجود دارد، از حمام كردن نوزاد خودداري كنيد. بعد از افتادن بند ناف، نوزاد هفته‌اي دو بار در اتاق حمام شود. در صورت شستشو در حمام، درب حمام نيمه باز باشد تا از گرمازدگي نوزاد جلوگيري شود.
13- هيچ نوع ماده ضدعفوني كننده، از قبيل الكل سفيد، بتادين و … براي ناف استفاده نكنيد. همچنين از قرار دادن ناف درون پوشك و از استفاده ناف بند خودداري و با آب خيس نشود كنيد.
14-  اطاق نوزاد بايستي روشن باشد؛ ولي نور مستقيم خورشيد مضر است.
15-  به منظور سلامتي نوزادان و شيرخواران از دود كردن اسپند، استفاده از پودرهاي آرايشي، عطر، ادكلن، سيگار و گل‌هاي معطر، به خصوص گل مريم، اجتناب كنيد.
16-  بزاق شيرخواران از 3 ماهگي جاري مي‌شود و حدوداً در يكسالگي مي‌توانند آب دهان را قورت دهند.
17- عطسه و گرفتگي بيني در روزهاي اول طبيعي است و علامت سرماخوردگي نيست. مدفوع نوزادي كه شير مادر مي‌خورد، آبكي و بلغمي و تعداد دفعات آن نسبتاً زياد است (شبيه مدفوع اسهالي) ولي چنانچه حال عمومي نوزاد خوب و وزن‌گيري مناسب باشد، اسهال نيست.
18-  جهت جلوگيري از خشكي و سوختگي پوست بدن از روغن بادام شيرين يا وازلين استفاده كرده و به هيچ عنوان از پودر استفاده نكنيد.
19- براي تميز كردن بيني نوزاد از يك قطره كلرور سديم (آب نمك) استفاده كرده و موقع ريختن قطره او را به پهلو بخوابانيد.
20-  هنگام پريدن شير در حلق نوزاد آرامش خود را حفظ كنيد و يك تا دو ضربه به كف پاي او بزنيد تا گريه كند و شير از دهانش خارج شود.
21- هر چه نوزاد ملاقاتي كمتر داشته باشد، سالم‌تر است؛ خصوصاً افرادي كه سرفه و عطسه مي‌كنند، سيگاري هستند يا راهنمايي‌‌هاي نادرست مي‌كنند.
22- اگر نوزاد در روزهاي سوم و چهارم تولد زرد شد، حتماً به پزشك مراجعه كنيد.
23-  مادران شيرده از خوردن بيش از دو ليوان شير در روز، پياز، سير، شكلات، كاكائو، نسكافه، خيار سبز و خيارشور خودداري كنند.
توجه:
الف) از مصرف شربت‌هاي مولتي ويتامين گرانقيمت براي شيرخواران و اطفال به علت هزينه زياد و ارزش درماني كم‌ اجتناب شود.
ب) به شيرخواران زير يكسال عسل، سفيده تخم‌مرغ، غذاي ترش، شيرين و ادويه‌دار و شير پاستوريزه داده نشود.
پ) استفاده از لاك به علت داشتن سرب و ارسنيك و پاك كردن آن با استن كه در تماس با پوست جذب مي‌شود، براي اطفال مضر است.
ت) به منظور وزن‌گيری بهتر اطفال و شيرخواران از دادن موز، خيار سبز، چاي، بيسكوئيت، پفك، چيپس، شكلات، آدامس، آجيل، پسته، هويج ، سوسيس، كالباس، نوشابه، سانديس، شير كاكائو، بستني، يخمك، لواشك و مشابه آن خودداري شود.
ث) مناسب‌ ترين غذا براي كودكان دو سال به بالا شير نصف ليوان روزي دو تا سه مرتبه، ميوه روزي يك مرتبه، يك روز در ميان يك عدد تخم‌مرغ، غذاي سفره (در صورتي كه يك وعده غذاي پختني باشد، براي دفعه بعد نگهداري شود)، عصرانه نان، پنير، گردو، كره، مربا و امثال آن است.

دكتر ايرج حق‌ شناس متخصص كودكان و فوق‌‌تخصص نوزادان

زیبــا شــو دات کام