كيست تخمدان
با پيشرفت علم سونوگرافي و استفاده از آن جهت تشخيص زودرس توده‌هاي تخمداني، كم نيستند خانم‌ها و دختران جوان كه با يك گزارش سونوگرافي دال بركيست تخمدان با نگراني راهي مطب‌هاي متخصصان زنان و زايمان مي‌شوند. به اين جهت در اين مقاله به بحث در مورد توده‌هاي تخمدان و كيست تخمدان مي‌پردازيم.
افزايش سن و توقف هورمونسازي
با افزايش سن، تخمدان‌ها شروع به توقف هورمونسازي مي‌كنند و باعث بروز يائسگي مي‌شوند. در خلال دوران يائسگي آزاد شدن تخمك‌ها تدريجاً كم شده يا اينكه متوقف مي‌شود. به علاوه توليد استروژن نيز همچنين كم مي‌شود، رحم هم به اين تغييرات هورموني پاسخ داده و بافت داخل آن ساخته نمي‌شود كه باعث ايجاد پريود شود و به اين ترتيب پريود نامنظم مي‌شود تا اينكه به طور كلي متوف ميگردد. علائم يائسگي با كاهش تدريجي ترشح استروژن در تخمدان‌ها حادث مي‌شود. اين تخمدان‌ها مي‌توانند دچار كيست‌هاي ساده، كيست‌هاي كمپلكس يا مركب و تومورهاي تخمداني كه ممكن است خوش خيم يا بدخيم باشد، شوند.
آناتومي تخمدان‌ها و كاركرد آنها
به طور كلي هر زن با دو تخمدان متولد مي‌شود كه جايگاه آنها در لگن خاصره اطراف رحم مي‌باشد. تخمدان‌ها محل ذخيره تخمك‌ها هستند. وقتي دختري به سن بلوغ مي‌رسد، تخمدان شروع به آزاد كردن تخمك مي‌كند شرايط باروري با آزاد شدن هورمون‌هاي زنانه استروژن و پروژسترون فراهم مي‌شود. تخمك‌ها به طور ماهيانه آزاد مي‌شوند كه به آن اوولاسيون يا تخمك‌گذاري ميگويند و آزاد شدن آنها باعث شروع سيكل ماهيانه در دختران جوان و زنان ميگردد. تخمدان‌ها در حقيقت خانه تخمك‌ها هستند. اين تخمك‌هاي آزاد شده از طريق لوله‌هاي رحمي به رحم مي‌رسند. اگر تخمك بارور نشود، مخاط رحم ريزش مي‌كند و به اين پروسه سيكل قاعدگي ميگويند. تخمدان‌ها فقط مخزني براي تخمك‌ها نيستند، بلكه محلي براي ترشح استروژن و پروژسترون نيز مي‌باشند كه باعث بروز خصوصيات زنانه مي‌شود.
تشخيص انواع كيست‌ها
كيست‌هاي ساده با رشد قسمتي از تخمدان و تجمع مايع داخل آن مشخص مي‌شوند، اندازه آنها معمولاً بالاي 3 سانتيمتر است و نبايد با فوليكول تخمك كه در زمان تخمك‌گذاري گاهي حتي به اندازه 25 ميلي‌متر مي‌رسد، اشتباه شوند. بيشتر اين كيست‌ها خودبه خود يا با مصرف قرص‌هاي پيشگيري از بارداري در خلال 6 تا 8 هفته از بين مي‌روند. متأسفانه با پيشرفت سونوگرافي خيلي مواقع فوليكول‌هاي تخمداني كه فيزيولوژيك بوده و اندازه كمتر از 3 سانتيمتر دارند، كيست اطلاق شده و باعث نگراني دختران جوان و خانم‌ها مي‌شوند. كيست‌هاي تخمدان در سنين قبل از يائسگي شايع‌اند و همانطور كه گفته شد ممكن است با سونوگرافي يا سي تي اسكن يا روش‌هاي راديولوژيك مغناطيسي (MRI) تشخيص داده شوند. كيست‌هاي تخمدان دوگونه هستند: كيست‌هاي ساده و كيست‌هاي كمپلكس يا مركب.
كيست‌هاي ساده
ديواره‌هاي نازك دارند و حاوي مايع مي‌باشند و در سونوگرافي خصوصياتي دارند كه به آنها كيست ساده اطلاق مي‌شود. مثلاً در داخل آنها تيغه يا سپتوم وجود ندارد و يا توده‌اي در داخل كيست ديده نمي‌شود. اين كيست‌ها در خلال تخمك‌گذاري ايجاد مي‌شوند؛ به‌طوري كه ممكن است در خلال تخمك گذاري فوليكول بزرگ‌تر از معمول شده و به دليل اختلال عملكرد تخمدان به صورت كيست ظاهر شود. به اين كيست‌ها، كيست‌هاي فونكسيونل يا اختلال عملكرد تخمدان اطلاق ميگردد كه خطرناك و پيش سرطاني نيستند و همانطور كه گفته شده معمولاً بهبود مي‌يابند.
كيست‌هاي مركب يا كمپلكس
با حضور تيغه يا سپتوم در داخل كيست از نظر سونوگرافيك مشخص مي‌شوند كه آنها را به حفره‌هاي متعدد تقسيم مي‌كند؛ به طوري كه كيست چند حفره‌اي ايجاد مي‌شود. داخل اين حفره‌ها از نظر سونوگرافيك ممكن است جوانه يا توده‌هايي رويت شود. ضخامت ديواره كيست‌هاي مركب بيشتر است و اين كيست‌ها ممكن است همراه با سرطان باشند؛ به خصوص اگر در سنين بعد از يائسگي ديده شوند. علاوه بر سونوگرافي معمولي، سونوگرافي داپلر در كيست‌هاي مركب ممكن است عروق بيشتري نشان دهد كه احتمال سرطان را بيشتر مطرح مي‌كند.
روش‌هاي تشخيص
وضعيت كيست تخمدان كه بر اساس بررسي‌هاي راديولوژيك مثل سونوگرافي، MRI لگن تشخيص داده مي‌شود و براساس آن كيست ساده يا كمپلكس ناميده مي‌شود و شرايط باليني بيمار مثل سن و علائم كيست، جراح زنان را مصمم به تحت نظر گرفتن بيمار يا جراحي و برداشتن كيست تخمدان مي‌كند. معمولاً كيست‌هاي ساده كه خيلي بزرگ نباشند (كمتر از 8-10 سانتيمتر باشند) يا كيست‌هاي مركبي كه به دليل خونريزي در تخمدان‌ها به دليل تخمك گذاري ايجاد شده باشند تحت‌نظر گرفته مي‌شوند. كيست‌هاي ساده بزرگ (بيشتر از 10 سانتيمتر) كه ممكن است با علائم درد همراه باشند يا كيست‌هاي كمپلكس و مركب كه قبلاً توضيح داده شد، نياز به جراحي دارند.
جراحي
كيست‌هاي مركب (چند حفره‌اي) با ديواره ضخيم يا جوانه‌هاي داخل كيست در هر سني بعد از يائسگي بايد جراحي شوند، چون در اين سنين ديگر تخمك گذاري متوقف شده و اين كيست‌ها نمي‌توانند ناشي از خونريزي داخل تخمدان و تخمك‌گذاري ايجاد شده باشند. اندازه‌گيري بعضي از نشانه‌هاي شيميايي به نام تومورماركرها كه از همه مهم‌تر CA125 مي‌باشد، مي‌تواند به تشخيص و احتمال سرطاني بودن كيست‌هاي مركب كمك كند، اما این نشانه شيميايي در شرايط ديگر، خصوصاً در زنان قبل از يائسگي و بعضي ديگر از بيماري‌هاي زنان مثل آندومتريوز يا فيبروم رحمي ممكن است افزايش يابد.
توده‌هاي تخمداني
توده‌هاي تخمداني در اثر رشد سلول‌هاي غير طبيعي ايجاد مي‌شوند كه هميشه مترادف سرطان نيستند.
اين توده‌ها ممكن است خوش‌خيم يا بدخيم باشند. فرق تومورهاي خوش‌خيم با بدخيم آن است كه تومورهاي بدخيم انتشار مي‌يابند، ولي تومورهاي خوش‌خيم انتشار نمي‌يابند. حد وسط اين تومورها مي‌تواند تومورهاي مرزي باشند كه زير ميكروسكوپ توسط آسيب‌شناس تشخيص داده مي‌شوند. اين تومورها رشد آهسته‌اي دارند و ممكن است خصوصيات انتشاري و عودكننده داشته و بيمار نياز به جراحي‌هاي مكرر داشته باشد ولي در طول عمر بيمار تأثيري نمي‌گذارند.
شايع‌ترين توده‌هاي تخمداني
توده‌هاي خوش‌خيم تخمدان ممكن است در خانم‌هاي جوان كيست درموئيد باشد كه از سلول‌هاي جنيني به وجود مي‌آيند و شايع‌ترين توده تخمداني در زنان جوان است. اين توده‌ها از سلول‌هايي كه قرار است به تخمك تبديل شوند، به وجود مي‌آيند و ممكن است داخل آنها بافت‌هاي مختلف نظير دندان، مو، چربي و بافت‌هاي ديگر حتي بافت ريه ديده شود. ايجاد سرطان در اين توده نادر است؛ بخصوص در خانم‌هاي زير 40 سال. اين توده‌هاي تخمدان چون سنگين هستند و ممكن است باعث چرخش پايه تخمدان و علائم اورژانس به صورت پيچش تخمدان يا خونريزي يا پاره‌گي و عفونت شوند، بايد تحت جراحي واقع شوند. معمولاً بعد از جراحي بيمار درمان مي‌شود و تأثيري در طول عمر او ندارد. در سنين بالاتر توده‌هاي خوش خيم تخمدان ممكن است فيبروم تخمدان باشد كه باز هم جراحي بايد انجام شود. توده‌هاي تخمدان در سنين حوالي يائسگي ممكن است با خصوصيات رشد آهسته تومورهاي گرانولوزاسل تظاهر كند و از نظر سونوگرافيك خصوصيات كيست كمپلكس داشته باشد. كه درمان آن نيز جراحي است.
در سنين بالاتر از يائسگي، توده‌هاي تخمدان ممكن است دليل سرطان اوليه تخمداني يا سرطان انتشار يافته از محل ديگر مثل معده، روده، پستان و غيره باشد. در اين موارد معمولاً تخمدان‌هاي دو طرف بزرگ مي‌شوند كه به آن تومور كروكنبرگ اطلاق ميگردد. به طور خلاصه با در نظر گرفتن خصوصيات سونوگرافيك توده‌هاي تخمداني و ميزان تومورماركرها، خصوصاً CA125 و سن بيمار تشخيص و احتمال خوش خيمي يا بدخيمي توده‌هاي تخمداني داده مي‌شود، ولي برش منجمد شده در حين جراحي به تشخيص قطعي نوع تومور به جراح كمك مي‌كند تا در مورد نوع عمل جراحي مناسب تصميم‌گيري كند. به اين ترتيب از جراحي بي‌مورد (عدم حفظ باروري در زنان جوان) يا جراحي ناكامل و نياز به جراحي مجدد جهت تكميل جراحي اول پيشگيري مي‌شود.
دکتر فاطمه قائم مقامی متخصص زنان زایمان
زیبـاشـو دات کام
بیشتر بخوانید
پیشنهادهایی نزدیک به همین موضوع
ادامه گفتگو در جامعه
درباره «كيست تخمدان» حرف بزنیم
در اتاق «پـوست و مو» تجربه‌ات را بگو یا سوال بپرس — کسانی با پوست و روتین شبیه تو منتظر شنیدن صدات هستن 💬
🧬 تجربه واقعی همزادهای پوستی — تیپ پوستت را انتخاب کن
💬 طرح تجربه یا سوال در اتاق پـوست و مو 🧬 پیدا کردن همزاد پوستی
دیدگاه‌ها
۴۵ دیدگاه · گفتگوی مؤدب و تجربه‌محور
🌸 برای ثبت دیدگاه و تجربه، وارد حساب زیباشو شو
دیدگاههای مجله با نام کاربری و تگهای پاسپورت زیبایی اعضا منتشر میشوند تا به انتخاب بقیه کمک کنند.
ورود یا عضویت سریع (۱۰ ثانیه)
سلام خسته نباشید.دکتر از دوشب پیش بطور ناگهانی پهلوی سمت چپم درد شدید و وحشتناک گرفت من فکر کردم که کلیه ام سرماخورده یا شن داره،دیروز رفتم پیش دکتر متخصص داخلی برام سونو و آزمایش ادرار نوشت،من 26 سالمه و متاهلم،توی سونو راجع به کلیه نوشته که چیز غیر عادی دیده نمیشه.داخل برگه سونو اینو نوشته : مشاهده توده هتروژن بزرگ همراه نواحی کیستیک و اکوژن به سایز 76*110 mm در تخمدان چپ مشهود است که مطرح کننده ی (matur teratoma) dermoid است.تخمدان راست دارای اکو و ابعاد طبیعی میباشد.آسیت دیده نمیشود.دکتر من از دیروز خیلی دچار ترس شدم،حالا باید چیکار کنم؟دکتر سونو گفت حتما باید عمل کنم،خیلی میترسم.
سلام.فاطمه جان ببین نوع کیستت چی بوده مشکلی برات پیش نیومده؟ برای من درمویید 8در 9سانته خیلی از جراحی میترسم لطف کن داهنماییم کن عزیزم …
سلام عزیزم خوبی ..ببین عزیزم شما جراحی کیست باز داشتی عملش ترسناک بوده؟ من خیلی میترسم تورو خدا راهنماییم کن .عمل جراحی باز خیلی سخته زیر بیهوشی کامل؟ دردش به چه صورته؟ ممنون میشم راهنماییم کنید..
نگران نباش مهسا جان. من عمل باز داشتم… فقط بعد از عمل و شب اول اذیت میشی که با داروهای مسکن برطرف میشه… فقط می مونه عوارض بعد عمل مثل درد ناحیه حراجی و ضعف که کم کم برطرف میشه نگران نباش
سلام ساناز جان ایا این کیست درمویید واقعا دکتر کمالی نژاد توانسته کوچک کنه؟ برای شما چند سانت بوده ؟ ایا خطری نداشته؟ راستش من خیلی از جراحی میترسم .برای منم درمویید 8در 9سانته لطف کن عزیزم منو راهنمایی کن ممنونت میشم .خیلی ترسوام خدا کنه با دارو رفع بشه … ببینم عزیزم عوارض که نداره؟ خدا کنه اب بشه کیستم …میترسم بخدا
سلام شبنم جان خوبین عزیزم..بابا بخدا این کیست هم شده بهانه دکتر زنان …من الان چهار تا دکتر رفتم دو تا کیست دارم زود بمن گفتن باید جراحی باز بشم منم که الان زیر بار نرفتم و اینکه ناراحتی قلبی و تنفسی دارم تخمدان راستم کیست درمویید دارد اونم از نوع فشرده و خیلی از جراحی میترسم .ولی باید حتما یک راهی بجز جراحی باشه که این دکترها هم نمیفهمن بخدا خستم از زندگی نمیدونم چکار کنم
ساناز جان یک سوال دیگه ای هم داشتم بعد اینکه این کیست شمادرمویید بوده ؟ برای من درمویید توده ای فشرده است و این دکتر منم اصرار داره که عمل جراحی باز بشم والا بخدا من نه قلب درست حسابی دارم نه اعصابشو خیلی از جراحی میترسم مطمعنی با دوایی که داد رفع شد اخه این کیستهای درمویید مادرزادیه ها ؟ مطمعنی رشد نکرده ؟ من خیلی نگرانم دکترمم گیر داده بیام جراحی کنم واای خدا کمکم کن میترسم 😭😭😭😭😭
سلام ساناز جان تورو خدا کمکم کن منم کیست درمویید دارم 8در 9سانت دکترا بمن گفتن جراحی باز باید بشم ..ایا این دکتر کمالی نژاد دکتر خوبیه؟ بخدا من ناراحتی قلبی و تنفسی دارم از جراحی میترسم تورو خدا کمکم کن ممنون میشم ..دکتر خوبی هست این دکتر کمالی نژاد ؟ ببینم این کیست اونوقت با روش طب سنتی عود نکنه؟ تورو خدا کمکم کن..ممنونم
سلام ساناز خانم من كيست درموئيد دارم، تشخيص دكتر ها به جراحي لاپاراسكوپي هست و اينكه كيست رو براي نمونه برداري خارج كنن تا آزمايش كنن ببيننن خوش خيم هست يا بدخيم، شما پيشنهاد ميكنيد قبل از جراحي برم پيش دكتر كمالي نژاد؟
سلام ساناز خانم منم یک کیست 8در 9 سانتی درمویید دارم و پیش دکتر شایانفر رفتم گفتن باید جراحی باز بشم والا منم تو عمرم پا به جراحی باز نشده و ناراحتی قلبی و تنفسی دارم .ایا این دکتر کمالی نژاد واقعا دکتر خوبی بوده؟چون برای منم کیست درموییده مطمعنی برای شما هم درمویید بوده چون درمویید ها از نامادرزادی رشد میکنه و با دارو واقعا از بین رفته؟ ممنون میشم کلی توضیح بدی جریانش چیه؟