مراقبت از دندان‌های كودكان

كودكان نوپا 16 عدد دندان شيری در دهان خود دارند برخي از اين دندان‌ها ممكن است خراب شده باشند، ولي پدر و مادر كودك اهميتي به آنها ندهند. توصيه متخصصان به پدر و مادرها اين است كه از همان لحظه رويش نخستين دندان بايد مسواك زدن و با رويش دومين دندان، استفاده از نخ دندان را شروع كنند. شايد اين مسأله به نظرتان تعجب‌آور باشد و معمولاً هم به ندرت پدر و مادري اين كار را از همان ابتدا براي نوزادشان انجام مي‌دهند؛ اما خرابي و فساد دندان‌ها، تا حد زيادی قابل پيش‌گيری است و در صورت بي‌توجهي مي‌تواند به يكي از سخت ‌ترين بيماري‌ها در كودكان و نوجوانان 6-11 ساله تبديل شود. خرابي و فساد دندان‌ها پنج برابر بيشتر از آسم و هفت برابر بيشتر از تب بالا در كودكان رواج دارد. حدود 40 درصد از كودكان پيش‌ دبستاني دندان خراب دارند و عدم توجه پدر و مادرها به اين مسأله در آينده مشكلات بيشتري را برايشان به وجود مي‌آورد.

مراقبت از دندان‌ها

دندان‌هاي كودك شما بايد از يكسالگي مورد معاينه قرار گيرد. مراقبت‌هاي اوليه باعث مي‌شود در آينده مجبور به پرداخت هزينه‌هاي گزاف دندانپزشكي نباشيد. هزينه‌هاي دندانپزشكي افرادي كه از كودكي مراقبت‌هاي ويژه از دندان‌هايشان كرده‌اند، 40 درصد كمتر از ساير افراد است.

مسواك زدن و استفاده از نخ دندان
فقط مراجعه به دندانپزشكي كافي نيست. مسواك زدن دندان‌ها از سنين پايين اهميت زيادي دارد. بيشتر مردم فكر مي‌كنند كودكان نيازي به مسواك زدن ندارند؛ مثلاً كودك يك ساله با داشتن دو يا سه دندان و يا يك نوزاد چند ماهه با يك دندان چرا بايد مسواك بزند؟ اما مسواك زدن بايد از همين ماه‌ها آغاز شود. حتي قبل از در آمدن نخستين دندان مي‌توانيد با يك مسواك بسيار نرم بچه‌گانه لثه نوزاد را به آرامي مسواك بزنيد و يا آن را با يك تكه پارچه نرم تميز كنيد. وقتي كه تعداد دندان‌ها بيشتر شد، بايد مسواك زدن را به يك عادت هميشگي تبديل كرد و كودك را به روزي دو بار مسواك زدن عادت داد. وقتي دو دندان با يكديگر تماس برقرار كردند نيز استفاده از نخ دندان را براي كودك خود شروع كنيد. از دندانپزشك شيوه صحيح استفاده از نخ دندان را ياد بگيرد و بپرسيد از چه زماني استفاده از دهانشويه را شروع كنيد. معمولاً توصيه دندانپزشكان اين است كه وقتي كودك تف كردن مايع دهانشويه و اينكه چگونه آن را در دهان نگاه دارد و چگونه خارج كند را ياد گرفت، بايد استفاده از دهانشويه را شروع كرد. پدر و مادرها تا وقتي كه كودك مسواك زدن را ياد بگيرد، بايد خودشان اين كار را براي او انجام دهند.

قبل از خواب به نوزاد خود شيشه شير يا آب ميوه ندهيد
سال‌هاست كه پزشكان به خانواده‌ها توصيه مي‌كنند هرگز قبل از خواب شيشه شير يا آب ميوه به نوزاد يا كودك ندهند و او را با اين چيزها نخوابانند؛ حال، بسياري از پدر و مادرها متوجه نيستند كه اين مسأله مي‌تواند منجر به خرابي و فساد دندان‌هاي كودك‌شان شود. مواد قندي موجود در شير و آب‌ميوه به دندان‌هاي كودك مي‌چسبد و باكتري‌هاي مضر در ميان دندان‌ها خانه‌ مي‌كنند. اين باكتري‌ها توليد اسيد كرده و به خرابي بيشتر دندان‌ها دامن مي‌زنند و اگر مراقبت‌هاي دنداني نيز صورت نگيرد، منجر به بيماري‌هاي دهان و دندان مي‌گردد. اين بيماري‌ها رشد كودك و حتي توانايي‌هاي يادگيري او را نيز تحت‌الشعاع قرار مي‌دهد و در بسياري موارد حتي منجر به اختلالات گوشي مي‌شود. اگر نوزاد شما عادت دارد قبل از خواب از شيشه شير استفاده كند تا با آن آرامش بگيرد، مي‌توانيد به جاي شير يا آب‌ميوه در بطري‌اش آب خالي بريزيد.

آب ميوه‌ها را محدود كنيد

خوردن مواد شيرين فقط هنگام خواب مشكل آفرين نيست؛ آب‌ميوه‌اي كه در طول روز به نوزاد يا كودك خود مي‌دهيد و آن را جايگزين آب يا شير مي‌كنيد نيز نقش مهمي در خرابي و فساد دندان‌ها دارد. وقتي كه نوزاد را از شير مادر يا شيشه شير مي‌گيرند، كم‌كم به او ياد مي‌دهند كه آب‌ميوه را در ليوان يا فنجان مخصوص خودش بنوشد. شايد فكر كنيد كه استفاده از آب‌ميوه‌ها براي كودكان بسيار خوب و سالم است؛ در حالي كه استفاده زياد از انواع آب‌ميوه‌ها اثرات بسيار بدي روي دندان‌ها دارد. بسياري از كودكان بعد از هر بار بازي يك فنجان آب‌ميوه شيرين مي‌نوشند. نوشيدن اين آب ميوه‌ها باعث خرابي دندان‌هاي جلويي از قسمت داخل مي‌شود. از طرفي، محتويات شيرين آنها به چاقي كودكان منجر مي‌گردد. حدود 125 گرم آب‌ميوه به كودك خود بدهند و در حد امكان از آب‌ميوه‌هاي صد در صد طبيعي استفاده كنيد. استفاده از نوشيدني‌هاي شيرين و همچنين غذاهاي شيرين بايد بسيار محدود شود.

پستانك ممنوع

استفاده زياد از پستانك، به خصوص وقتي كه نوزاد خوابيده است، و شما آن را مجدداً وارد دهانش مي‌كنيد، مي‌تواند به سلامت دندان‌ها آسيب برساند. مكيدن پستانك با قدرت زياد روي دندان‌هاي بالايي و عقبي و حتي روي شكل دهان اثر مي‌گذارد. پستانك مخصوص نوزادان است، نه كودكان نوپا. آنها بايد پستانك را در دهانشان بگذارند و شروع به راه رفتن و بازي كردن كنند. استفاده طولاني‌مدت از آن حتي باعث مي‌شودكه در آينده فرزندتان نياز به ارتودنسي پيدا كند. به همين دليل استفاده از پستانك در سنين بالاي دو سالگي اكيداً ممنوع است.

سلامت دندان‌ها هنگام استفاده از داروها
اغلب داروهايي كه براي كودكان تجويز مي‌شوند، طعم شيرين دارند و اگر به دندان‌ها بچسبند، باعث افزايش خطر پوسيدگي و فساد آنها مي‌شوند، مثل داروهايي كه براي بيماران آسمي و بيماران مبتلا به ناراحتي‌هاي قلبي تجويز مي‌گردد. آنتي‌بيوتيك‌ها و برخي از داروهاي آسمي باعث رشد زياد برخي مخمرها و بروز عفونت‌هاي قارچي مي‌شوند كه برفك دهاني نام دارند. اين برفك به شكل خمير است و مثل شير دلمه شده روي زبان و يا داخل دهان ديده مي‌شود. اگر كودك شما مجبور به استفاده از داروهاي خاصي است كه روي دندان‌هايش نيز اثر مي‌گذارد، از دندانپزشك در مورد مراقبت از دندان‌هاي كودك‌تان سؤال كنيد. در چنين مواقعي شايد لازم باشد كودك در روز چهار بار مسواك بزند.

مخالفت كودكان

بيشتر پدر و مادرها مي‌گويند كودك‌شان هنگام مسواك زدن و استفاده از نخ دندان شروع به نق زدن و اعتراض مي‌كند و همين مسأله باعث مي‌شود آنها از خير اين كار بگذرند. پزشكان توصيه مي‌كنند كه حتماً به كودكان خود مزاياي مسواك زدن و استفاده از نخ دندان را گوشزد كنيد. اين اتفاق بايد بيفتد؛ حتي اگر بسيار سخت باشد. در چنين مواقعي به كودك خود كمك و زمان بيشتري را صرف آموزش به او كنيد. كودكان خردسال مهارت‌هاي حركتي لازم براي مسواك زدن را ندارند و اين ضعف تا شش سالگي ادامه دارد و از نخ دندان حتي تا ده سالگي نمي‌توانند به خوبي استفاده كنند. وقتي كه كودك‌تان احساس خستگي زياد و براي اين‌كار تنبلي مي‌كند، او را بيشتر همراهي كنيد و حتي اين‌كار را خودتان برايش انجام دهيد. مي‌توانيد دو يا سه نوع خمير دندان تهيه كنيد و به هنگام مسواك زدن اجازه دهيد خود كودك خمير دندان را انتخاب كند. به اين ترتيب به انجام اين كار بيشتر علاقه‌مند مي‌شود. به كودك خود جايزه بدهيد تا او را بيشتر به انجام اينكار تشويق كنيد.

ماهنامه کودک سالم

زیبــا شـو دات کام