رژیم‌های غیرعلمی و تهدید سلامت

ftg Copy Optimized 300x110 رژيم‌هاي غيرعلمي و تهدید سلامت

افزایش وزن و درگیر شدن در هزارتوی راه‌های منتهی به چاقی در تمام افراد مبتلا یکسان نبوده و هر کدام از این مبتلایان نیازمند اقداماتی می‌باشند که در خور و مناسب وضعیت شخصی آنها باشد و صرفاً کاهش دادن میزان انرژی دریافتی و حذف این یا‌ آن وعده غذایی و محروم گردانیدن از گروه‌های خاص مواد غذایی چاره‌ساز نمی‌باشد، لذا قبل از اینکه به ادامه مطلب و سرنوشت افرادی که به زعم خود میان‌بر زده و در آرزوی دستیابی به اندام موزون و رویایی به هر اقدامی دست زده‌اند و به جای رسیدن به مقصد نه‌تنها راه به جایی نبرده‌‌اند، بلکه ده‌ها اشکال و عوارض جدید را نیز بر خود هموار ساخته‌اند و چاق‌تر و بیمارتر از قبل گردیده‌اند بپردازیم، از شما خوانندگان فرزانه و ژرف‌نگر درخواست بذل توجه به موارد زیر را دارم تا در تصمیمات آینده خود اول بیندیشید و سپس با در نظر گرفتن تمامی جوانب کار و پیامدهای احتمالی اقدام بفرمایید.
ضمناً این باور را داشته باشید که بزرگ‌ترین هنر شما کاهش سریع وزن نبوده، بلکه نگهداری و حفظ وزن به دست آمده و احساس سلامتی و سرزندگی بعد از اجرای یک رژیم مناسب خواهد بود. در این راستا به تعدادی از عوامل زمینه‌ساز چاقی‌ها اشاره می‌نماییم:

عوامل موروثی و ژنتیکی:
عوامل ژنتیکی از جمله موثرترین و تاثیرگذارترین فاکتورها تلقی می‌شوند. نحوه افزایش وزن و چاقی‌ها تحت تأثیر عوامل درونی و بیرونی در افراد مختلف بسیار متفاوت از یکدیگر می‌باشد. حتی محل انباشتگی چربی‌ها نیز در تمام افراد یکسان نیست؛ مثلا چاقی در ناحیه شکم و احشا (به‌صورت فرم سیب) یا در نشیمنگاه و ران‌ها (به‌صورت فرم گلابی) یا چاقی بوفالویی (چاقی در نواحی بازو، کتف و پشت سینه‌ها) و یا برعکس، تقسیم چربی‌های به وجود آمده ناشی از مصرف بیشتر از نیاز غذاها به طور موزون در سطح بدن تقسیم شده باشد، همگی این موارد از پیش‌تعیین‌شده و جنبه ژنتیکی دارند.
پژوهش‌های متعدد اثبات کرده‌اند که فاکتورهای خارجی و محیطی در بروز چاقی‌ها در فرزندان پدر و مادرانی که اندام موزون دارند در ۹ درصد فرزندان آنها تاثیر می‌گذارد. این درصد در صورت چاق بودن یکی از  والدین به ۵۰-۴۱ درصد و در صورت نامتوازن بودن هر دوی والدین (پدر و مادر)، این تأثیر به ۸۰-۶۶ درصد افزایش ‌می‌یابد. علاوه بر فنوتیپ یا شکل ظاهری پدران و مادران، ژنوتیپ آنها نیز که به ظاهر قابل مشاهده نمی‌باشد، در بروز انواع چاقی‌ها تاثیرگذار است و تاکنون بالغ بر ۲۵۰ تا ۳۰۰ ژن چاق‌کننده شناسایی شده است، مخصوصاً تجربیات به‌عمل آورده شده بر روی دوقلوهای یک تخمی و کاملاً مشابه از نظر جنس و شباهت کامل اندام و قیافه نشان داده‌اند که تحت تأثیر نوع تغذیه و بیش‌خوری و عدم تحرک کافی، اضافه وزن مشابهی پیدا کرده و محل تجمع چربی‌های بدن آنها نیز به‌طور کاملاً یکسان و مشابه است، از این جهت به زوج‌هایی که اضافه وزن و چاقی دارند توصیه می‌گردد از بدو تولد فرزندانشان بیشتر متوجه میزان و کیفیت تغذیه و تحرک غنچه‌های زندگی‌شان باشند تا فاکتورهای تأثیرگذار خارجی را تعدیل یا رفع نمایند و از انباشتگی چربی و بروز چاقی‌ها و عوارض اجتناب‌ناپذیر و بیماری‌زای چاقی در این کودکان معصوم پیشگیری کنند.

‌سن و جنس:
با افزایش سن در هر دو جنس و فرا رفتن آن از سن ۲۵ سالگی به بعد به ازاء هر ۱۰ سال، بین ۵ تا ۷ درصد از میزان انرژی پایه یا بازال افراد کاسته شده و به همین نسبت از میزان فعالیت نیز کم می‌شود.
لذا لازم می‌باشد که برای جلوگیری از انباشته شدن انرژی‌های مازاد بر مصرف، از حجم و میزان غذاهای دریافتی روزمره سابق کاسته شده و با مصرف مواد غذایی کم‌چربی و پرفیبرتر، تنظیم برنامه منظم پیاده‌روی و ورزش‌های کششی و رعایت دقیق تنوع و تعادل مواد مغذی دریافتی، از چاقی‌های میانسالی و سالمندی پیشگیری به‌عمل آید، چرا که هر چه قطر کمر در خانم‌ها از ۸۰ افزون‌تر شده و به ۸۸ و ۹۶ سانتیمتر نزدیک‌تر شود و در آقایان از ۹۴ به ۱۰۲ و از ۱۰۲ به ۱۱۲ سانتیمتر برسد، انواع بیماری‌های گوناگون فرصت ظهور و بروز پیدا کرده و ‌باید جهت تعدیل و درمان و یا به عقب انداختن عوارض و ضایعات این بیماری‌های گوناگون، مصرف داروهای رنگارنگ و جورواجور و پرهیزهای گوناگونی را خواه‌ناخواه به مورد اجرا گذاشت یا در انتظار رخداد‌های ناگهانی ناشی از عدم توجه به پیامدهای آغازین بدن و تبدیل شدن آنها به تظاهرات گوناگون و پیشرفت تدریجی آنها به صورت عوارض شدیدتر بود.

مسائل روانی، اقتصادی و اجتماعی:
این عوامل به‌طور توأم یا به‌صورت جداگانه فرد را به پرخوری، بدخوری و گرایش به بعضی از طعم‌ها همراه با کاهش شدید تحرکات و فعالیت‌های جسمی و بدنی و درون‌گرایی یا سندرم غذا خوردن نیمه‌شب سوق می‌دهند.  افراد مبتلا به این سندرم گاهی تا ۵۰ درصد انرژی مورد مصرف خود را از غروب آفتاب آغاز می‌کنند و تا نیمه‌های شب به اوج خود می‌رسانند. در میان مبتلایان به این سندرم، اختلال در خواب رفتن یا قطع ناگهانی تنفس در اوج خواب عمیق و بیداری ناگهانی و یا خرخرهای طولانی و بسیار پرصدا مشاهده می‌گردد. علاوه بر موارد پیش گفت عادت به سورچرانی و عدم توانایی کنترل میزان خورد و خوراک معمولاً در گروهی از این افراد مشاهده می‌گردد که در اکثریت آنها ولع خوردن از عصر و غروب آفتاب آغاز شده و با پیشرفت شب به اوج می‌رسد.

تأثیر داروهای مصرفی:
تحت تاثیر مصرف اجتناب‌ناپذیر داروهای کنترل‌کننده غده تیرویید و یا تخمدان‌ها و پروستات و میزان فشار خون، درد مفاصل، چربی، اوره، اسیداوریک و قند خون افزوده شده یا مصرف آرامبخش‌ها، خواب‌آورها، کورتیکواستروییدها، داروهای ضدافسردگی و داروهای درمان صرع و اختلالات روانی و غیره منجر به تغییراتی در میزان نیاز به انرژی پایه می‌گردد که لازم است نسبت به تغییر عادات غذایی قبلی و کاهش میزان مصرف غذا از بعد کمی و بهبود کیفیت آن اقدام شود و با یک برنامه سبک فعالیت‌های بدنی در قالب پیاده‌روی، یوگا، حرکات کششی و انقباض و انبساط عضلات شکم، نشیمن‌گاه، ران‌ها و ساق پا در هر فرصتی همراه گردد تا از پیشرفت اضافه‌وزن و آغاز چاقی‌ها جلوگیری به عمل آید.

عادات غذایی و عدم فعالیت بدنی:
عادات بد غذایی توأم با کم‌تحرکی، تنبلی و بی‌میلی به انجام فعالیت‌های بدنی، ریزه‌خواری و ناخنک زدن، احساس ویارگونه به مصرف مواد شیرین بعد از صرف غذای کافی، شکستن مداوم تخمه و آجیل، میل کردن تنقلات پرانرژی و فاقد مواد مغذی مورد نیاز بدن در حین مشاهده فیلم و مسابقات و جشن و سرور و مخصوصاً خوردن و نوشیدن دایمی و بدون وجود احساس گرسنگی و گرایش به مصرف مواد غذایی پرچربی، سرخ‌شده و تفت داده شده در روغن‌های جوشان و ده‌ها مورد دیگر که از مجال این بحث خارج می‌باشد، از جمله عوامل زمینه‌ساز چاقی محسوب می‌گردند و این پیامدها اگر با شب‌زنده‌داری و عدم فعالیت روزانه نیز توام گردند و با حذف صبحانه و میان‌وعده روز تکمیل‌تر شوند، روند سیر چاقی و بیماری‌های ناشی از آن بسیار تشدید می‌گردد. در آینده در مورد سایر عوامل زمینه ساز چاقی‌ها و مطالب مرتبط صحبت خواهیم کرد.

دکتر سید ضیاء الدین مظهری متخصص تغذیه و رژیم درمانی از دانشگاه آ‌لمان دانشیار دانشگاه علوم پزشکی ایران

زیبـا شــو دات کام

شما ممکن است این را هم بپسندید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *